Την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για όλους τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών πρότεινε επίσημα διερευνητική επιτροπή εξουσιοδοτημένη από τη σουηδική κυβέρνηση. Η εισήγηση αυτή έρχεται μετά από μήνες αξιολόγησης και αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, με στόχο η νομοθεσία να είναι έτοιμη έως την 1η Ιανουαρίου 2028. Το ζήτημα της προστασίας των παιδιών από τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης των ψηφιακών πλατφορμών βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του διεθνούς διαλόγου.
Τι πρότεινε η επιτροπή
Η σουηδική κυβέρνηση συγκρότησε την επιτροπή το φθινόπωρο, με αποστολή να αξιολογήσει την ανάγκη καθορισμού ελάχιστης ηλικίας για τη χρήση των κοινωνικών δικτύων. Η επικεφαλής της επιτροπής, Λίζα Ένγλουντ, κατέθεσε την εισήγησή της προτείνοντας το ηλικιακό όριο να οριστεί στα 15 έτη. Η πρόταση δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: όσοι δεν έχουν συμπληρώσει αυτή την ηλικία δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Η ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας θα βαρύνει αποκλειστικά τις ίδιες τις πλατφόρμες.
Συγκεκριμένα, πλατφόρμες όπως το Snapchat, το Instagram, το Facebook, το TikTok και το YouTube θα υποχρεούνται να επαληθεύουν ότι οι χρήστες πληρούν την ηλικιακή προϋπόθεση πριν τους επιτρέψουν πρόσβαση στις υπηρεσίες τους. Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση: οι πλατφόρμες βιντεοπαιχνιδιών, όπως η Roblox, η Minecraft και η Fortnite, θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από την απαγόρευση. Η διάκριση αυτή μεταξύ κοινωνικών δικτύων και παιχνιδιών θεωρείται κομβική για τη διαμόρφωση του τελικού νομοθετικού πλαισίου.
Το προτεινόμενο κείμενο θα τεθεί τώρα σε διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν ερωτήσεις και σχόλια. Η επιτροπή στοχεύει το τελικό νομοσχέδιο να είναι έτοιμο την 1η Ιανουαρίου 2028, δίνοντας έτσι αρκετό χρόνο τόσο για διαβούλευση όσο και για προσαρμογή των πλατφορμών.
Αντιδράσεις και διεθνές πλαίσιο
Ο υπουργός Δημόσιας Υγείας Γιάκομπ Φόρσμεντ δεν άφησε περιθώρια αμφιβολίας για τη σοβαρότητα του ζητήματος. «Χάνουμε μια ολόκληρη γενιά στην αδιάκοπη αναπαραγωγή περιεχομένων», δήλωσε χαρακτηριστικά σε συνέντευξη Τύπου, τονίζοντας τις επιπτώσεις που έχει η υπερβολική χρήση των ψηφιακών πλατφορμών στους νέους. Η δήλωσή του αποτυπώνει την ανησυχία που διακατέχει τη σουηδική κυβέρνηση και αποτέλεσε το έναυσμα για τη σύσταση της επιτροπής μήνες νωρίτερα. Παράλληλα, ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα προειδοποίησε στις 29 Μαΐου ότι δεν αρκεί μια απλή απαγόρευση, καλώντας κυβερνήσεις και εταιρείες να σχεδιάσουν πιο ασφαλείς και υπεύθυνες πλατφόρμες για τους ανήλικους χρήστες.
Η Σουηδία δεν κινείται σε κενό. Η Αυστραλία έγινε τον Δεκέμβριο του 2025 η πρώτη χώρα που εφάρμοσε παρόμοιο μέτρο, απαγορεύοντας τη χρήση κοινωνικών δικτύων από παιδιά με στόχο την προστασία τους από βλαβερές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Τα αποτελέσματα της αυστραλιανής εμπειρίας θεωρούνται μέχρι στιγμής μικτά, γεγονός που καταδεικνύει πόσο πολύπλοκη είναι η εφαρμογή τέτοιων μέτρων στην πράξη. Στα βήματα της Αυστραλίας ακολούθησαν χώρες όπως η Ινδονησία και η Βραζιλία, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Γαλλία, εξετάζουν αντίστοιχες απαγορεύσεις.
Η τάση αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη στροφή της διεθνούς κοινότητας απέναντι στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αλληλεπιδρούν με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αναγνωρίζουν ότι η ψυχική υγεία των ανηλίκων διακυβεύεται από την ανεξέλεγκτη έκθεσή τους σε ψηφιακές πλατφόρμες. Η ευθύνη, ωστόσο, δεν θεωρείται από τον ΟΗΕ αποκλειστικά των κυβερνήσεων — οι ίδιες οι εταιρείες τεχνολογίας καλούνται να αναλάβουν το μερίδιό τους στη δημιουργία ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος για τους νέους χρήστες.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο βήμα για τη σουηδική κυβέρνηση είναι η έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης, κατά την οποία τα ενδιαφερόμενα μέρη — πλατφόρμες, γονείς, εκπαιδευτικοί, οργανώσεις νεολαίας — θα έχουν τη δυνατότητα να τοποθετηθούν επί της πρότασης. Η επιτροπή Ένγλουντ έχει θέσει ως στόχο το τελικό νομοθετικό κείμενο να ολοκληρωθεί έως την 1η Ιανουαρίου 2028. Ανάμεσα στα κρίσιμα ζητήματα που θα κληθεί να επιλύσει η διαβούλευση είναι ο τρόπος επαλήθευσης ηλικίας, η διαχείριση των εξαιρέσεων για πλατφόρμες βιντεοπαιχνιδιών και οι κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των εταιρειών. Η κατάληξη αυτής της διαδικασίας θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για άλλες ευρωπαϊκές χώρες που παρακολουθούν με προσοχή τις εξελίξεις στη Στοκχόλμη.
