Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα επισκέφτηκε την Πρίστινα στο πλαίσιο της περιοδείας του στα Δυτικά Βαλκάνια, συναντώντας την υπηρεσιακή πρόεδρο Αλμπουλένα Χατζίου και τον απερχόμενο πρωθυπουργό Άλμπιν Κούρτι. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η ευρωπαϊκή προοπτική του Κοσόβου, χώρας που παραμένει εκτός του επίσημου πλαισίου υποψηφιότητας για ένταξη στην ΕΕ. Οι συναντήσεις έγιναν λίγες ημέρες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της ερχόμενης Κυριακής, προσδίδοντας ιδιαίτερο βάρος στα μηνύματα του Ευρωπαίου αξιωματούχου.
Τι έγινε στην Πρίστινα
Κατά τη συνάντησή του με την υπηρεσιακή πρόεδρο Αλμπουλένα Χατζίου, ο Αντόνιο Κόστα άκουσε από κοσοβαρής πλευράς ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί «στόχο στρατηγικής σημασίας» για τη χώρα. Η Χατζίου ζήτησε ρητά από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να κινηθεί η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, επικαλούμενη την ευρωπαϊκή φιλοδοξία του λαού της χώρας. Ωστόσο, το Κόσοβο δεν διαθέτει καν επίσημο καθεστώς υποψήφιας χώρας: παρότι υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2022, η αίτηση αυτή παραμένει αδιεκπεραίωτη, καθώς πέντε κράτη-μέλη της Ένωσης συνεχίζουν να αρνούνται την αναγνώριση του Κοσόβου ως ανεξάρτητου κράτους. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα διπλό εμπόδιο: πολιτικό και διαδικαστικό, που δεν μπορεί να ξεπεραστεί μονομερώς.
Παράλληλα, ο Κόστα συναντήθηκε με τον υπηρεσιακό πρωθυπουργό Άλμπιν Κούρτι και εκπροσώπους κομματικών σχηματισμών, απευθύνοντας σαφή πολιτική έκκληση. Μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X, τόνισε ότι «το Κόσοβο χρειάζεται ισχυρούς, σταθερούς και λειτουργικούς θεσμούς, ικανούς να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις, να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση όπως επίσης και να εκπληρώσουν όλες τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τον διάλογο μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας». Η αναφορά στον διάλογο Βελιγραδίου-Πρίστινας αποτελεί υπενθύμιση ότι η ευρωπαϊκή πορεία του Κοσόβου συνδέεται άρρηκτα με την ομαλοποίηση των σχέσεών του με τη Σερβία, ζήτημα που παραμένει ανοιχτό και πολύπλοκο.
Η επίσκεψη στην Πρίστινα αποτελεί τμήμα εκτεταμένης περιοδείας του Κόστα στην περιοχή, που ξεκίνησε τη Δευτέρα 1η Ιουνίου. Πριν από το Κόσοβο, ο Ευρωπαίος αξιωματούχος επισκέφτηκε τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, συναντώντας σε κάθε χώρα την πολιτική ηγεσία και μεταφέροντας το ίδιο μήνυμα θεσμικής σταθερότητας και ευρωπαϊκής προσήλωσης.
Αντιδράσεις και ευρύτερο πλαίσιο
Η επίσκεψη του Κόστα στα Δυτικά Βαλκάνια δεν έχει τυχαία χρονική σύμπτωση. Ολοκληρώνεται με τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 5 Ιουνίου στην πόλη Τίβατ του Μαυροβουνίου, όπου ο Κόστα θα συμπροεδρεύσει. Το θέμα της φετινής συνόδου είναι «Κοινή προοπτική και σταθερότητα Ευρωπαϊκής Ένωσης και Δυτικών Βαλκανίων», ένας τίτλος που αντικατοπτρίζει ακριβώς τα ζητήματα που κυριάρχησαν στις συζητήσεις σε κάθε πρωτεύουσα. Η ΕΕ επιδιώκει να αποστείλει σαφές μήνυμα δέσμευσης στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα θέτει σαφείς προϋποθέσεις για την πρόοδο της διαδικασίας ένταξης.
Για το Κόσοβο ειδικά, το μήνυμα του Κόστα απευθύνθηκε και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, λίγο πριν από κρίσιμες εκλογές. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κάλεσε τις πολιτικές δυνάμεις να παραμερίσουν τις διαφορές τους και να εργαστούν από κοινού για τη σταθερότητα των θεσμών, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα ότι η Βρυξέλλες παρακολουθεί στενά την εσωτερική πολιτική συνοχή ως αναγκαία συνθήκη για οποιαδήποτε ευρωπαϊκή προοπτική. Η έκκληση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα δεδομένου ότι στο Κόσοβο η πολιτική αστάθεια έχει επανειλημμένα αποτελέσει τροχοπέδη στις σχέσεις με τους ευρωπαϊκούς εταίρους.
Τι ακολουθεί
Την επόμενη ημέρα, ο Αντόνιο Κόστα μεταβαίνει στη Σερβία, όπου θα συναντηθεί με τον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, την πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Άνα Μπρνάμπιτς και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Η επίσκεψη στο Βελιγράδι θα είναι κρίσιμη, καθώς η Σερβία αποτελεί το κλειδί στον διάλογο με το Κόσοβο — και η εξέλιξη των σχέσεων των δύο χωρών αποτελεί βασική παράμετρο για την ευρύτερη σταθερότητα της Βαλκανικής χερσονήσου. Η περιοδεία θα ολοκληρωθεί στο Μαυροβούνιο με τη σύνοδο κορυφής της 5ης Ιουνίου, η οποία αναμένεται να δώσει το στίγμα της ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στα Δυτικά Βαλκάνια για τους επόμενους μήνες.
