Νέα επιστημονικά δεδομένα από μεγάλης κλίμακας ανάλυση δείχνουν ότι τα φάρμακα GLP-1 — γνωστά κυρίως ως φάρμακα κατά της παχυσαρκίας — συνδέονται με σημαντικά χαμηλότερες πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε γυναίκες μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) και δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «JCO Oncology Practice». Ταυτόχρονα, στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, αρχές διερευνούν πιθανούς περιβαλλοντικούς παράγοντες έπειτα από ασυνήθιστα υψηλό αριθμό διαγνώσεων καρκίνου μαστού σε καθηγήτριες του ίδιου σχολείου.
Τι έδειξε η έρευνα για τα GLP-1
Η αναδρομική ανάλυση κάλυψε τα ιατρικά αρχεία 111.646 γυναικών ηλικίας 45 έως 80 ετών με Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) ίσο ή μεγαλύτερο του 25, οι οποίες υποβλήθηκαν σε απεικονιστικό έλεγχο μαστού από τον Ιανουάριο του 2022 έως τον Ιούνιο του 2025. Από το σύνολο αυτό, 15.264 γυναίκες (ποσοστό 13,7%) ελάμβαναν φάρμακα GLP-1 με συνταγή γιατρού, ενώ οι υπόλοιπες 96.382 δεν είχαν λάβει αντίστοιχη θεραπεία. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: στο σύνολο του δείγματος, οι γυναίκες που χρησιμοποιούσαν GLP-1 εμφάνισαν κατά 35,1% χαμηλότερες πιθανότητες διάγνωσης καρκίνου του μαστού σε σχέση με εκείνες που δεν ελάμβαναν τη θεραπεία.
Για να αποκλειστούν πιθανές μεταβλητές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, οι ερευνητές εξέτασαν επιπλέον μια μικρότερη ομάδα 30.528 γυναικών, στην οποία κάθε γυναίκα που λάμβανε GLP-1 αντιστοιχίστηκε με μία γυναίκα ίδιας ηλικίας, φυλής, εθνικότητας, BMI, πυκνότητας μαστού και διαβητικής κατάστασης. Ακόμη και σε αυτή την πιο αυστηρά ελεγχόμενη ανάλυση, η μείωση του κινδύνου παρέμεινε στατιστικά σημαντική και έφτασε το 30,5%. Το εύρημα αυτό ενισχύει την αξιοπιστία των δεδομένων, καθώς καταγράφηκε με συνέπεια και στις δύο αναλύσεις.
Τα φάρμακα GLP-1 αναπτύχθηκαν αρχικά για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, ωστόσο τα τελευταία χρόνια χορηγούνται ευρέως για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και τη διαχείριση του σωματικού βάρους. Η σύνδεσή τους με χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του μαστού προσθέτει μια νέα, απροσδόκητη διάσταση στο προφίλ τους ως θεραπευτικά εργαλεία.
Επιστημονικές εξηγήσεις και επιφυλάξεις
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δύο κυρίως μηχανισμοί μπορούν να εξηγήσουν το προστατευτικό αποτέλεσμα. Πρώτον, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους αποτελεί εδώ και χρόνια κεντρικό στοιχείο των στρατηγικών πρόληψης, καθώς το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία — ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση — είναι καθιερωμένοι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού. Δεύτερον, η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού θεωρείται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη της νόσου, και τα GLP-1 φαίνεται να μειώνουν τη συστηματική φλεγμονή μέσω πολλαπλών βιολογικών μηχανισμών. Ο συνδυασμός αυτών των δύο επιδράσεων, κατά τους ερευνητές, μπορεί να εξηγεί τα παρατηρηθέντα αποτελέσματα.
Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα υπογραμμίζει την ανάγκη για επιφύλαξη. Η καθηγήτρια Ακτινολογίας Ελίζαμπεθ ΜακΝτόναλντ από την Ιατρική Σχολή Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνιας τονίζει ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, η οποία δεν επιβεβαιώνει οριστικά αιτιώδη σχέση μεταξύ των φαρμάκων GLP-1 και της μειωμένης συχνότητας καρκίνου. Παράλληλα, η ίδια η έρευνα δεν έλαβε υπόψη τον συγκεκριμένο τύπο GLP-1 που ελάμβανε κάθε γυναίκα, τη διάρκεια χρήσης, τους γενετικούς παράγοντες κινδύνου, ούτε τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου κατά τη διάγνωση. Αυτά τα κενά πρέπει να καλυφθούν από μελλοντικές, πιο στοχευμένες έρευνες.
Το μυστήριο στο σχολείο της Μασαχουσέτης
Σε διαφορετικό πλαίσιο, αλλά με κοινό θέμα τον καρκίνο του μαστού, οι υγειονομικές αρχές της Μασαχουσέτης ξεκίνησαν έρευνα για πιθανούς περιβαλλοντικούς παράγοντες στο Λύκειο Uxbridge, έπειτα από τη διάγνωση πολλών καθηγητριών με καρκίνο του μαστού ή προκαρκινικές αλλοιώσεις τα τελευταία χρόνια. Ο διευθυντής της σχολικής περιφέρειας Ντέιβιντ Λιούνγκμπεργκ και ο διευθυντής του σχολείου Μάικλ Ρούμπιν χαρακτήρισαν την υπόθεση «ανησυχητική» σε επιστολή τους προς γονείς και προσωπικό. Το σχολείο λειτουργεί από το 2012, εκτείνεται σε περίπου 11.400 τετραγωνικά μέτρα και φιλοξενεί περίπου 600 μαθητές.
Στο πλαίσιο της έρευνας, η Μονάδα Εσωτερικής Ποιότητας Αέρα του Υπουργείου Δημόσιας Υγείας θα πραγματοποιήσει εκτεταμένους ελέγχους στις εγκαταστάσεις. Οι δοκιμές θα καλύψουν μετρήσεις μονοξειδίου του άνθρακα, υγρασίας, θερμοκρασίας, αερισμού και οργανικών ενώσεων, ενώ εξετάζονται επίσης οι ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις, τα συστήματα θέρμανσης και η ιστορία χρήσης του οικοπέδου. Οι έλεγχοι στο δίκτυο ύδρευσης έχουν ήδη ολοκληρωθεί και αποκλείστηκε το νερό ως πιθανός παράγοντας κινδύνου. Ομάδα επιδημιολόγων, περιβαλλοντολόγων και επιστημόνων αναλύει ταυτόχρονα τα χαρακτηριστικά κάθε διάγνωσης — ηλικία, ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό — για να εντοπίσει κοινά στοιχεία μεταξύ των κρουσμάτων.
Οι υγειονομικές αρχές ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις άμεσου κινδύνου για μαθητές ή εργαζομένους, και ότι δεν υπάρχει λόγος περιορισμού της πρόσβασης στο κτίριο. Παράλληλα, έχουν τεθεί στη διάθεση της σχολικής κοινότητας υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης. Οι αρχές ζήτησαν από γονείς και εκπαιδευτικούς να αποφύγουν βεβιασμένα συμπεράσματα, τονίζοντας ότι «η υγεία και η ασφάλεια των μαθητών και του προσωπικού παραμένουν η ύψιστη προτεραιότητα».
