Η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο επεξεργάζονται, σε στενό συντονισμό με το Κίεβο, ένα σχέδιο προσέγγισης της Μόσχας με στόχο την επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Αξιωματούχοι των τριών χωρών εξετάζουν το ενδεχόμενο διεξαγωγής συνομιλιών στις οποίες θα συμμετέχουν τόσο η Ουκρανία όσο και η Ρωσία, σε μια κρίσιμη συγκυρία για τη διπλωματία στην Ευρώπη. Το ζήτημα έχει ήδη τεθεί σε επαφές με Ουκρανούς αξιωματούχους, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκτιμούν ότι δημιουργούνται προϋποθέσεις για μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία.
Τι συμβαίνει στο διπλωματικό παρασκήνιο
Οι τρεις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις κινούνται αποφασιστικά, επιδιώκοντας να αξιοποιήσουν ένα παράθυρο ευκαιρίας που εκτιμούν ότι ανοίγεται στο διπλωματικό μέτωπο. Οι συζητήσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανικές προσπάθειες διαμεσολάβησης φαίνεται να έχουν περιέλθει σε στασιμότητα, ενώ στο πεδίο των επιχειρήσεων η κατάσταση παραμένει αδιέξοδη. Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν ότι η πρόσφατη δυναμική ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δίνοντάς του περισσότερα «χαρτιά» στη διπλωματική τράπεζα. Παράλληλα, η Ρωσία αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη βαθιά στο ρωσικό έδαφος έχουν σημειώσει σημαντικές επιτυχίες.
Στο εσωτερικό της ρωσικής εξουσίας καταγράφεται αυξανόμενη δυσαρέσκεια για το κόστος του πολέμου, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει τη στάση της Μόσχας στις επόμενες φάσεις των διπλωματικών διεργασιών. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επιδιώκουν να αξιοποιήσουν το τρέχον παράθυρο ευκαιρίας πριν από τον επόμενο χειμώνα, όταν η Ρωσία ενδέχεται να εντείνει τις επιθέσεις κατά ουκρανικών πόλεων και ενεργειακών υποδομών. Στόχος τους είναι να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση που θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά το ηθικό του ουκρανικού πληθυσμού κατά τους δύσκολους χειμερινούς μήνες. Ο χρονικός παράγοντας, επομένως, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις ευρωπαϊκές υπολογίσεις.
Αντιδράσεις και διπλωματικό πλαίσιο
Ο πρόεδρος Ζελένσκι επιβεβαίωσε έμμεσα τον αυξημένο συντονισμό με την Ευρώπη μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ. Σε ανάρτησή του υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη χρειάζεται τη δική της φωνή, τη δική της θέση και τη δική της συμβολή σε όλες τις διπλωματικές προσπάθειες που μπορούν να βοηθήσουν στον τερματισμό του πολέμου». Η δήλωση αυτή αναγνωρίζει ρητά τον αυτόνομο ευρωπαϊκό ρόλο στην αναζήτηση διπλωματικής λύσης, ξεχωρίζοντάς τον από τις αμερικανικές πρωτοβουλίες. Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η απόφαση για την έναρξη συνομιλιών με τη Μόσχα ανήκει αποκλειστικά στην ουκρανική ηγεσία και οι ευρωπαϊκές χώρες δεν σκοπεύουν να ασκήσουν πίεση στον Ζελένσκι.
Ωστόσο, παραμένουν σοβαρές αμφιβολίες ως προς το κατά πόσο ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είναι διατεθειμένος να διαπραγματευτεί με Ευρωπαίους ηγέτες, τους οποίους έχει κατηγορήσει επανειλημμένα ότι υποστηρίζουν ενεργά τις ουκρανικές επιθέσεις. Η Μόσχα εξακολουθεί να θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον βασικό συνομιλητή για μια ενδεχόμενη συμφωνία που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις ρωσικές απαιτήσεις. Ο ίδιος ο Πούτιν, πάντως, άφησε πρόσφατα ανοιχτό το ενδεχόμενο επαφών με Ευρωπαίους πολιτικούς, δηλώνοντας ότι η ρωσική πλευρά θα αξιολογήσει εάν μπορεί να εμπιστευθεί πιθανούς συνομιλητές από τη Δυτική Ευρώπη. Η δήλωση αυτή ερμηνεύτηκε ως ένα — έστω ασθενές — άνοιγμα προς τον ευρωπαϊκό παράγοντα.
Τι ακολουθεί στη διπλωματική διαδικασία
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, παρά τις αμφιβολίες για τη ρωσική βούληση, συνεχίζουν τις διεργασίες τους με προσεκτικά βήματα. Ο συντονισμός μεταξύ Γερμανίας, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί από μόνος του ένδειξη της σοβαρότητας με την οποία οι τρεις δυνάμεις αντιμετωπίζουν την πρωτοβουλία. Η επιτυχία ή αποτυχία της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση του Κιέβου, το οποίο διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα αποδοχής ή απόρριψης οποιασδήποτε διπλωματικής πρότασης. Τα επόμενα εβδομάδες αναμένεται να δείξουν εάν η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία θα λάβει συγκεκριμένη μορφή ή θα παραμείνει σε επίπεδο διερευνητικών επαφών.
