Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη Δευτέρα 6 Ιουλίου 2026 την επιβολή νέων κυρώσεων για τον Ναβάλνι, στοχεύοντας επτά πρόσωπα και δύο ερευνητικά ινστιτούτα της Ρωσίας. Οι κυρώσεις αφορούν στελέχη που κατηγορούνται ότι ανέπτυξαν χημικά όπλα, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στη δηλητηρίαση του Ρώσου αντιφρονούντα Αλεξέι Ναβάλνι το 2024 και μιας Βρετανίδας το 2018. Η ανακοίνωση έγινε την παραμονή της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Το Λονδίνο εντάσσει το μέτρο στη συνεχιζόμενη προσπάθειά του να αποδώσει ευθύνες για τη χρήση χημικών όπλων.
Ποιοι βρίσκονται στο στόχαστρο των κυρώσεων
Σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, τα επτά φυσικά πρόσωπα που τέθηκαν υπό κυρώσεις είναι στελέχη δύο ρωσικών ιδρυμάτων: του ερευνητικού ινστιτούτου SC Signal και του ερευνητικού ινστιτούτου ιατρικής έρευνας GNIII VM. Οι δύο αυτοί οργανισμοί, όπως ανέφερε το Φόρεϊν Όφις, «εμπλέκονταν στην έρευνα, την ανάπτυξη και την παραγωγή θανατηφόρων νευροτοξικών παραγόντων», τύπου Νόβιτσοκ και επιβατιδίνης. Οι συγκεκριμένες ουσίες, σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, χρησιμοποιήθηκαν και στις δύο υποθέσεις δηλητηρίασης που έφεραν το όνομα της Ρωσίας στο επίκεντρο διεθνούς κριτικής.
Ο Ναβάλνι, γνωστός Ρώσος αντιφρονών, πέθανε το 2024 κάτω από ύποπτες συνθήκες ενώ βρισκόταν στη φυλακή. Τον Φεβρουάριο, η Βρετανία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ολλανδία είχαν κατηγορήσει από κοινού τη Μόσχα ότι τον δηλητηρίασε με την επιβατιδίνη, μια σπάνια τοξίνη. Παράλληλα, οι νέες κυρώσεις συνδέονται και με μια δεύτερη, παλαιότερη υπόθεση: τη δηλητηρίαση της Ντόουν Στέρτζες, μιας 44χρονης Βρετανίδας μητέρας, το 2018. Η γυναίκα υπήρξε παράπλευρο θύμα της επίθεσης με Νόβιτσοκ εναντίον του πρώην Ρώσου διπλού πράκτορα Σεργκέι Σκριπάλ και της κόρης του, Γιούλια, στο Σόλσμπερι της νότιας Αγγλίας. Οι Σκριπάλ επέζησαν, όμως η Στέρτζες πέθανε τον Ιούλιο του 2018 αφού εκτέθηκε στη νευροτοξίνη, την οποία ο σύντροφός της βρήκε τυχαία πεταμένη και πέρασε λανθασμένα για άρωμα.
Η αντίδραση του Λονδίνου και το διπλωματικό πλαίσιο
Η υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Ιβέτ Κούπερ, τόνισε πως «η επαναλαμβανόμενη χρήση χημικών όπλων από τη Ρωσία συνιστά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και άμεση απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια». Η δήλωσή της αποτυπώνει τη σταθερή στάση του Λονδίνου απέναντι σε ό,τι χαρακτηρίζει επαναλαμβανόμενη ρωσική πρακτική εκτός των συνόρων της χώρας. Η υπόθεση Σκριπάλ είχε προκαλέσει τεράστια διπλωματική κρίση ανάμεσα σε Λονδίνο και Μόσχα το 2018, με τις δύο πλευρές να προχωρούν τότε σε αμοιβαία απέλαση διπλωματών.
Οι σημερινές κυρώσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πίεσης που ασκεί η Βρετανία στη Ρωσία από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών, το Λονδίνο έχει επιβάλει έως σήμερα κυρώσεις σε περισσότερους από 3.400 ανθρώπους και οργανισμούς. Η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης δεν είναι άσχετη με τις εξελίξεις στο διεθνές προσκήνιο, καθώς έρχεται μόλις μία ημέρα πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να κυριαρχήσει η συζήτηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη στάση της συμμαχίας απέναντι στη Μόσχα.
Τι σηματοδοτεί η νέα κίνηση του Λονδίνου
Η επιβολή κυρώσεων σε ερευνητικά ινστιτούτα, και όχι μόνο σε κρατικούς αξιωματούχους, στέλνει ένα μήνυμα προς όσους εμπλέκονται στην επιστημονική υποδομή πίσω από τα προγράμματα χημικών όπλων. Η βρετανική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει τη στρατηγική απομόνωσης προσώπων και φορέων που συνδέονται με τέτοιες δραστηριότητες, ανεξαρτήτως του χρόνου που έχει περάσει από τα περιστατικά. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει και τους συμμάχους του ΝΑΤΟ κατά τη σύνοδο στην Άγκυρα, καθώς η χρήση χημικών όπλων παραμένει σημείο τριβής στις σχέσεις Δύσης και Ρωσίας.
