Η συνταγματική αναθεώρηση μπαίνει επίσημα σε τροχιά σήμερα Τρίτη 10 Ιουνίου, καθώς στη Βουλή των Ελλήνων ξεκινά η διαδικασία με βάση την πρόταση που κατέθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας. Ο πρόεδρος του Σώματος Νικήτας Κακλαμάνης ανακοίνωσε στην ολομέλεια τη συγκρότηση της ειδικής Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία αριθμεί 42 μέλη και αναμένεται να λειτουργήσει με διακομματικό προεδρείο. Η συζήτηση ξεκίνησε σε πολιτικά φορτισμένο κλίμα, με τα κόμματα να παίρνουν θέση για ένα από τα σημαντικότερα συνταγματικά εγχειρήματα των τελευταίων ετών. Στην ίδια συνεδρίαση ορίστηκε και η προθεσμία δύο μηνών για την υποβολή της Έκθεσης της Επιτροπής.
Η 42μελής επιτροπή και το χρονοδιάγραμμα
Η Επιτροπή Αναθεώρησης θα λειτουργήσει με διακομματικό προεδρείο, αντικατοπτρίζοντας τον κοινοβουλευτικό χαρακτήρα της διαδικασίας. Η επιτροπή καλείται να επεξεργαστεί τις προτεινόμενες συνταγματικές αλλαγές και να αποτυπώσει τις θέσεις όλων των κοινοβουλευτικών ομάδων μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Δεν αποκλείεται οι εργασίες να συνεχιστούν ακόμη και τον Αύγουστο, αν η διαδικασία απαιτήσει περισσότερο χρόνο. Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος, η ανάγκη αναθεώρησης διαπιστώνεται με απόφαση που απαιτεί πλειοψηφία των τριών πέμπτων του Σώματος σε δύο ψηφοφορίες με μεταξύ τους διάστημα τουλάχιστον ενός μηνός.
Μετά την υποβολή της έκθεσης, θα γίνει στην ολομέλεια η πρώτη ψηφοφορία επί των προς αναθεώρηση διατάξεων. Σε διάστημα ενός μηνός θα ακολουθήσει η δεύτερη ψηφοφορία για τον καθορισμό των αναθεωρητέων άρθρων. Στην επόμενη Βουλή θα γίνει η τρίτη και καταληκτική ψηφοφορία, με διαφορετικά κατώφλια ανάλογα με το ποσοστό που έλαβε κάθε άρθρο στη σημερινή Βουλή. Όσα άρθρα εξασφαλίσουν ήδη 180 ψήφους θα περάσουν με απλή πλειοψηφία, ενώ όσα συγκέντρωσαν απλή πλειοψηφία θα χρειαστούν 180 βουλευτές στην επόμενη Βουλή για να τεθούν σε ισχύ.
Οι αλλαγές που φέρνει η πρόταση της ΝΔ
Η πρόταση που κατέθεσε η Νέα Δημοκρατία εστιάζει σε τρεις βασικούς πυλώνες εκσυγχρονισμού, τους οποίους η κυβερνητική πλειοψηφία χαρακτηρίζει ως «Οδικό Χάρτη έως το 2030». Οι τρεις αυτοί πυλώνες αφορούν το περιβάλλον, την ιδιοκτησία και τη στέγη, τον έλεγχο συνταγματικότητας και το Κράτος Δικαίου και τη Δικαιοσύνη. Το κυβερνών κόμμα δημοσιοποίησε τον κατάλογο με τις διατάξεις που θεωρεί ότι χρήζουν αναθεώρησης, παρουσιάζοντας αναλυτικές πληροφορίες για το σκεπτικό του σε κρίσιμα άρθρα. Σύμφωνα με πηγές με γνώση της υπόθεσης, στο σκέλος της ιδιοκτησίας επιδιώκεται η ενίσχυση των υφιστάμενων συνταγματικών προστασιών, οι οποίες σήμερα κρίνονται ανεπαρκείς.
Ανάμεσα στις πιο συζητούμενες αλλαγές ξεχωρίζει η ριζική τροποποίηση της διαδικασίας διερεύνησης της ποινικής ευθύνης μελών της κυβέρνησης και υφυπουργών, που ρυθμίζεται από το άρθρο 86. Παράλληλα, η πρόταση περιλαμβάνει τη δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου, αφορώντας το άρθρο 16 και το ζήτημα των μη κρατικών πανεπιστημίων. Σε θεσμικό επίπεδο, η ΝΔ προτείνει την καθιέρωση εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας — έναντι της σημερινής πενταετούς — και την υποχρεωτική αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, μέτρο που παρουσιάζεται ως απάντηση σε παθογένειες δεκαετιών στη δημόσια διοίκηση.
Τι ακολουθεί στη διαδικασία
Η συνταγματική αναθεώρηση απαιτεί εκ φύσεως επεκτεινόμενο χρονικό ορίζοντα, καθώς το ίδιο το Σύνταγμα ορίζει ότι η καταληκτική ψηφοφορία ανήκει στην επόμενη Βουλή. Αυτό σημαίνει ότι οι αλλαγές που θα εγκριθούν στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο θα επικυρωθούν οριστικά μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές. Η επιτροπή ξεκινά τις εργασίες της άμεσα, με το χρονοδιάγραμμα να προβλέπει δύο μήνες για την κατάθεση της έκθεσης, ενώ δεν αποκλείεται η διαδικασία να φτάσει ως τον Αύγουστο. Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει σε βάθος την αναθεωρητική διαδικασία, έχοντας ήδη παρουσιάσει αναλυτικό οδικό χάρτη για τις μεταρρυθμίσεις που επιδιώκει να κατοχυρώσει στο Σύνταγμα.
