Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εξέδωσαν κοινή δήλωση στον ΟΗΕ, εκφράζοντας «σοβαρές» και «επίκαιρες» ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα Ιράν. Οι τρεις χώρες χαρακτηρίζουν «ανησυχητική» την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), η οποία αποκαλύπτει σοβαρές παραβιάσεις των διεθνών δεσμεύσεων της Τεχεράνης. Στη δήλωση προσχώρησαν επίσης οι ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Δανία, η Ελλάδα, η Λετονία, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η κοινή αυτή τοποθέτηση έρχεται σε κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι διεθνείς κυρώσεις έχουν ήδη επανέλθει σε ισχύ μέσω του μηχανισμού snapback.
Τετρακόσια κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου και απόκρυψη από τους επιθεωρητές
Το Ιράν κατέχει σήμερα περισσότερα από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως το 60%, σύμφωνα με τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης του IAEA. Οι E3 υπογράμμισαν κατηγορηματικά ότι «δεν υπάρχει αξιόπιστη πολιτική δικαιολογία» για αυτή την ποσότητα, η οποία δεν βρίσκει καμία εξήγηση στα πλαίσια ενός αμιγώς ειρηνικού πυρηνικού προγράμματος. Η κοινή δήλωση επισημαίνει ότι αυτό ισοδυναμεί με περισσότερες από δέκα «σημαντικές ποσότητες» υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, δηλαδή ποσότητες από τις οποίες «δεν μπορεί να αποκλειστεί η δυνατότητα κατασκευής πυρηνικής συσκευής». Το Ιράν αναδεικνύεται έτσι ως «το μόνο κράτος χωρίς πυρηνικά όπλα» που διενεργεί εμπλουτισμό ουρανίου σε τόσο υψηλά επίπεδα, γεγονός που θέτει σοβαρά ερωτήματα για τις πραγματικές του στρατηγικές επιδιώξεις.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ο IAEA δεν βρίσκεται σε θέση να επιβεβαιώσει πως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης είναι «αποκλειστικά ειρηνικό». Οι επιθεωρητές του Οργανισμού δεν έχουν εισέλθει στις πιο ευαίσθητες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν εδώ και έναν ολόκληρο χρόνο, καθιστώντας την εποπτεία ουσιαστικά ανύπαρκτη. Οι E3 διαπίστωσαν ότι η Τεχεράνη έχει «επίμονα αποτύχει» να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της σε θέματα εγγυήσεων και να συνεργαστεί πλήρως με τον Οργανισμό. Η απουσία διαφάνειας, σε συνδυασμό με τα ογκώδη αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, δημιουργεί ένα εξαιρετικά ανησυχητικό τοπίο για τη διεθνή ασφάλεια.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στη δήλωση, μαζί με έναν ευρύτατο συνασπισμό δυτικών και αραβικών κρατών, αναδεικνύει το εύρος της διεθνούς ανησυχίας απέναντι στις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν. Πέρα από τις ευρωπαϊκές χώρες, η παρουσία αραβικών κρατών όπως το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταδεικνύει ότι η ανησυχία δεν περιορίζεται στη Δύση. Ολόκληρη η περιοχή της Μέσης Ανατολής παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις, ενώ η έκκληση για πλήρη εφαρμογή των κυρώσεων ηχεί ως κοινή απαίτηση ενός σημαντικού τμήματος της διεθνούς κοινότητας.
Ο μηχανισμός snapback και η επαναφορά των κυρώσεων σε ισχύ
Οι E3 υπενθύμισαν ότι η «σημαντική μη συμμόρφωση» του Ιράν με τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA) ήταν εκείνη που τους οδήγησε να ενεργοποιήσουν τον μηχανισμό snapback στις 28 Αυγούστου 2025. Η κίνηση αυτή έγινε «σε πλήρη συμφωνία» με την Απόφαση 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, υπογραμμίζοντας τη νομιμότητα και τη διεθνή κατοχύρωσή της. Βάσει του ίδιου ψηφίσματος, το Συμβούλιο Ασφαλείας ψήφισε στις 19 Σεπτεμβρίου 2025 επί σχεδίου Απόφασης που θα ήρε μόνιμα τους διεθνείς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το αποτέλεσμα αυτής της ψηφοφορίας ήταν, όπως ανέφεραν οι E3, «ένα ξεκάθαρο όχι».
Ως αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης, η διαδικασία snapback ολοκληρώθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2025 και έξι προηγούμενες Αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, των οποίων η εφαρμογή είχε ανασταλεί, «επανήλθαν σε ισχύ». Οι E3 σημείωσαν ότι η επαναφορά αυτή έχει επιβεβαιωθεί «σε πολλές περιπτώσεις» από τη Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών. Οι κυρώσεις που απορρέουν από αυτές τις Αποφάσεις αποσκοπούν ειδικά στον περιορισμό της ικανότητας του Ιράν να αναπτύξει και να μεταφέρει πυρηνικό όπλο. Η επαναφορά τους σηματοδοτεί μια κρίσιμη τομή στη διεθνή αντιμετώπιση της ιρανικής πυρηνικής απειλής.
Οι τρεις χώρες υπογράμμισαν ότι οι Αποφάσεις αυτές θα πρέπει πλέον να εφαρμόζονται «πλήρως από όλα τα κράτη μέλη», σύμφωνα με τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στον «απαραίτητο ρόλο» του IAEA για τη διαφύλαξη του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης πυρηνικών όπλων. Το μήνυμα προς την Τεχεράνη είναι σαφές: η διεθνής κοινότητα δεν αποδέχεται άλλες παρεκκλίσεις από τις συμφωνημένες δεσμεύσεις, και η πλήρης εφαρμογή των κυρώσεων αποτελεί πλέον δεσμευτική υποχρέωση για κάθε κράτος μέλος του ΟΗΕ.
