Αλλαγή πορείας στη νομισματική πολιτική έκανε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την Πέμπτη 11 Ιουνίου 2026, αυξάνοντας τα βασικά επιτόκιά της κατά 25 μονάδες βάσης για πρώτη φορά από τον Σεπτέμβριο του 2023. Η αύξηση επιτοκίων ΕΚΤ ήρθε ως άμεση απάντηση στη διαρκή πληθωριστική πίεση που ασκεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ο οποίος έχει εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας και οδήγησε τον πληθωρισμό της ευρωζώνης στο 3,2% τον Μάιο. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε να αυξήσει το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο 2,25%, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026. Η απόφαση ήταν ευρέως αναμενόμενη από οικονομολόγους και αναλυτές, καθώς ο πληθωρισμός ξεπερνά κατά πολύ τον στόχο του 2% που έχει θέσει η κεντρική τράπεζα.
Τα νέα επιτόκια και οι αναθεωρημένες προβλέψεις
Η ΕΚΤ αύξησε και τα τρία βασικά της επιτόκια με μια ενιαία κίνηση 25 μονάδων βάσης. Το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης ανέβηκε στο 2,40%, ενώ το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης διαμορφώθηκε στο 2,65%. Τα νέα επιτόκια τίθενται σε ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026, ολοκληρώνοντας μια στρατηγική αναστροφή που σηματοδοτεί το τέλος της φάσης χαλάρωσης. Υπενθυμίζεται ότι το επιτόκιο καταθέσεων είχε αγγίξει το υψηλό του 4% τον Σεπτέμβριο του 2023, πριν ακολουθήσει ένας παρατεταμένος κύκλος μειώσεων που το έφερε σε χαμηλότερα επίπεδα.
Παράλληλα, οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος αναθεώρησαν ανοδικά τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό σε σχέση με τα στοιχεία του Μαρτίου. Ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να ανέλθει κατά μέσο όρο στο 3% το 2026, να υποχωρήσει στο 2,3% το 2027 και να επιστρέψει στον στόχο του 2% το 2028. Η αναθεώρηση οφείλεται στην ανοδική πορεία των τιμών ενέργειας, η οποία μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές στα τρόφιμα, τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος δεν περιλαμβάνει ενέργεια και τρόφιμα, προβλέπεται στο 2,5% για το 2026 και το 2027 και στο 2,2% το 2028.
Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν αγνόησε τα ανησυχητικά σήματα από το μέτωπο της ανάπτυξης. Οι εκτιμήσεις για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω για το 2026 και το 2027, αντανακλώντας τις αρνητικές επιπτώσεις του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και στην εμπιστοσύνη καταναλωτών και επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028. Έρευνες που δημοσιεύτηκαν για τον Μάιο έδειξαν πτώση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, θέτοντας το ερώτημα πόσο επιθετική μπορεί να είναι η σύσφιγξη χωρίς να βυθιστεί η οικονομία σε ύφεση.
Το σκεπτικό της ΕΚΤ και η σύγκριση με άλλες κεντρικές τράπεζες
Η ΕΚΤ τεκμηρίωσε αναλυτικά την απόφασή της τονίζοντας ότι στόχος παραμένει η σταθεροποίηση του πληθωρισμού στο 2% μεσοπρόθεσμα. «Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων είναι βάσιμη σε μια σειρά σεναρίων που σκιαγραφούν τον τρόπο με τον οποίο η κρίση ενδέχεται να εξελιχθεί και να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τη ζώνη του ευρώ», ανέφερε σε επίσημη ανακοίνωσή της. Το Διοικητικό Συμβούλιο διευκρίνισε ότι δεν προδεσμεύεται για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων, αλλά θα λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση βάσει των εκάστοτε διαθέσιμων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων. Η προσέγγιση αυτή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τόσο περαιτέρω αυξήσεων όσο και παύσης, ανάλογα με την πορεία της σύγκρουσης.
Η ΕΚΤ καθίσταται έτσι η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα στον κόσμο που αυξάνει τα επιτόκιά της ως απόκριση στις πληθωριστικές συνέπειες του πολέμου. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) αναμένεται να αφήσει αμετάβλητα τα επιτόκιά της στην επόμενη συνεδρίαση, υπό τη νέα ηγεσία του προέδρου Κέβιν Γουόρς, ο οποίος βρίσκεται ανάμεσα στην πίεση του προέδρου Τραμπ για χαμηλότερο κόστος δανεισμού και στις διογκούμενες πληθωριστικές πιέσεις. Η Τράπεζα της Αγγλίας αναμένεται επίσης να διατηρήσει τα επιτόκιά της αμετάβλητα την ίδια περίοδο. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οποία διαρκεί εδώ και περισσότερους από τρεις μήνες, έχει αναγκάσει όλες τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες να αναθεωρήσουν τα αρχικά σχέδιά τους, τα οποία πριν από τη σύγκρουση έβλεπαν συνέχιση των μειώσεων επιτοκίων.
Τι ακολουθεί — νέες αυξήσεις στον ορίζοντα
Οι χρηματοοικονομικοί επενδυτές δεν αντιμετωπίζουν τη σημερινή κίνηση ως απομονωμένο γεγονός. Η αγορά τιμολογεί τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης έως τα τέλη του 2026, λαμβάνοντας υπόψη την επιδείνωση των προοπτικών για τον πληθωρισμό. Οι προοπτικές παραμένουν ιδιαίτερα αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη, καθώς οι πλήρεις επιπτώσεις του πολέμου εξαρτώνται από την ένταση και τη διάρκεια της διαταραχής στις τιμές ενέργειας και την έκταση των δευτερογενών επιδράσεών της. Το Διοικητικό Συμβούλιο δήλωσε ότι θα παρακολουθεί στενά την κατάσταση και θα αξιολογεί τα στοιχεία πριν από κάθε επόμενη κίνηση, καθιστώντας σαφές ότι η πορεία της νομισματικής πολιτικής θα καθοριστεί από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις τους στις τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη.
