Το Ιράν επιβεβαίωσε την Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026 την ύπαρξη προσχεδίου συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ των δύο χωρών. Το έγγραφο αποτελείται από 14 σημεία και προβλέπει, μεταξύ άλλων, άρση των αμερικανικών κυρώσεων στο πετρέλαιο και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών. Η αποκάλυψη έγινε μέσω του ιρανικού ημιεπίσημου πρακτορείου Mehr και επιβεβαιώθηκε από την κρατική τηλεόραση της Τεχεράνης. Οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν αμέσως με ισχυρά κέρδη, ενώ οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά.
Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας Ιράν ΗΠΑ
Το προσχέδιο μνημονίου κατανόησης (MoU) που διέρρευσε από πηγή προσκείμενη στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα θέτει σαφείς προϋποθέσεις για την έναρξη των τελικών συνομιλιών. Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν έως ότου αποδεσμευτεί το μισό των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, ανασταλούν οι κυρώσεις πετρελαίου και αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός. Το συνολικό ποσό των κεφαλαίων που πρόκειται να αποδεσμευτούν ανέρχεται σε 24 δισεκατομμύρια δολάρια, με το μισό να πρέπει να καταβληθεί πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον δεσμεύεται να μην επιβάλει νέες κυρώσεις και να μην ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή κατά τη διάρκεια της 60ήμερης διαπραγματευτικής περιόδου.
Ανάμεσα στα κύρια σημεία του εγγράφου συγκαταλέγεται η μόνιμη και άμεση παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από τις περιοχές γύρω από το Ιράν, ενώ ο ναυτικός αποκλεισμός πρέπει να αρθεί πλήρως εντός 30 ημερών. Προβλέπεται επίσης η αναστολή των κυρώσεων στην πώληση πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων, με πλήρη πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους. Βαρύνουσα σημασία έχει η πρόβλεψη για σχέδιο ανοικοδόμησης της ιρανικής οικονομίας από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στο ζήτημα των πυρηνικών, το προσχέδιο προβλέπει 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση των κυρώσεων. Το Ιράν επαναδιατυπώνει τη δέσμευσή του βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) ότι δεν θα κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Ξεχωριστό σημείο του εγγράφου αποτελεί η οριστική αφαίρεση των συζητήσεων για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη προς ομάδες αντίστασης από την ατζέντα. Τέλος, η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ενώ θα δημιουργηθεί ειδικός μηχανισμός παρακολούθησης για την εφαρμογή της.
Αντιδράσεις Τραμπ, Νετανιάχου και οι αγορές
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την Πέμπτη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «μόλις πέτυχαν μια σπουδαία διευθέτηση του πολέμου με το Ιράν», υπό την προϋπόθεση της οριστικοποίησης των εγγράφων. Μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο, τόνισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου αμέσως μόλις υπογραφεί η συμφωνία. Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι το Ιράν «συμφώνησε να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι στο οποίο επιμείναμε — αυτός ήταν ο μοναδικός σκοπός» και ότι «αυτό αποτελούσε το 95% της υπόθεσης». Ταυτόχρονα, ανακοίνωσε ότι ακυρώνει τα προγραμματισμένα αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα κατά της Τεχεράνης, επικαλούμενος σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά διατηρεί επιφυλάξεις για το τελικό αποτέλεσμα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται και ότι δεν έχει ακόμη εγκριθεί τελικό κείμενο συμφωνίας. Το ίδιο το έγγραφο διευκρινίζει ότι «το σχέδιο πρέπει να οριστικοποιηθεί στα αρμόδια θεσμικά όργανα». Στο μέτωπο του Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μίλησε με τον Τραμπ για το ενδεχόμενο συμφωνίας, με το γραφείο του να επιβεβαιώνει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εκτίμησε τη δέσμευση του Αμερικανού προέδρου πως η τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει περιορισμούς στις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν. Η Αίγυπτος κάλεσε και τις δύο πλευρές να αξιοποιήσουν την ευκαιρία για τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη μιας νέας περιόδου σταθερότητας.
Οι διεθνείς αγορές ανταποκρίθηκαν με εντυπωσιακά κέρδη. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 ενισχύθηκε κατά 1,8%, ενώ τα περισσότερα μεγάλα χρηματιστήρια κατέγραψαν κέρδη περίπου 2% κατά τις πρωινές συναλλαγές. Αντίθετα, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν: τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αμερικανικού αργού για παράδοση Ιουλίου έπεσαν κατά 1,61% και τα futures του Brent για παράδοση Αυγούστου υποχώρησαν κατά 1,75%. Η πτώση αυτή αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες των αγορών για αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% των παγκόσμιων μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τι ακολουθεί στις διαπραγματεύσεις
Σύμφωνα με τους όρους του προσχεδίου, πριν ξεκινήσουν οι τελικές διαπραγματεύσεις απαιτείται η αποδέσμευση 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων — δηλαδή το μισό των παγωμένων κεφαλαίων — καθώς και η αναστολή των πετρελαϊκών κυρώσεων και η άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για συμφωνία σε φάσεις, με πρώτο βήμα την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και παράταση της εκεχειρίας σε διάφορα μέτωπα. Ακολούθως, προβλέπεται η 60ήμερη περίοδος τελικών διαπραγματεύσεων αποκλειστικά επί πυρηνικών ζητημάτων και του προγράμματος οικονομικής ανοικοδόμησης. Το Λευκό Οίκο δεν είχε σχολιάσει επίσημα το τελευταίο προσχέδιο μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσής του, ενώ και το Ισραήλ απείχε από οποιαδήποτε επίσημη τοποθέτηση για την τελευταία έκδοση του κειμένου.
