Πάνω από 67 εκατομμύρια ευρώ σε αγροτικές ενισχύσεις ενεργοποιεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, για την αποζημίωση των παραγωγών που υπέστησαν ζημιές από τις καταστροφικές πυρκαγιές και πλημμύρες των ετών 2023 και 2024. Με τη δημοσίευση πέντε Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, κλείνει ο τελικός κύκλος εκκαθάρισης της κρατικής στήριξης για ζημιές στο φυτικό κεφάλαιο. Πρόκειται για αγροτικές ενισχύσεις αφορολόγητες, ακατάσχετες και ανεκχώρητες, που δεν συμψηφίζονται με οφειλές των δικαιούχων προς το Δημόσιο. Η καταβολή τους θα γίνει μέσω του ΕΛΓΑ, βάσει των πορισμάτων και των διαδικασιών που ορίζει το θεσμικό πλαίσιο των αποφάσεων.
Τι καλύπτουν οι πέντε αποφάσεις
Οι πέντε Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις κατανέμουν τα κονδύλια σε διαφορετικές καταστροφικές συγκυρίες, καλύπτοντας τόσο πλημμύρες όσο και πυρκαγιές από τα τελευταία δύο χρόνια. Το μεγαλύτερο ποσό, 35 εκατομμύρια ευρώ, αφορά τις καταστροφικές πλημμύρες του Σεπτεμβρίου 2023, που σχετίζονται με τις κακοκαιρίες Daniel και Elias — ένα από τα πιο καταστροφικά γεγονότα που έπληξαν τη Θεσσαλία. Αμέσως μετά, 16 εκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται στους αγρότες που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του 2024, ενώ άλλα 14 εκατομμύρια ευρώ διατίθενται για τις μεγάλες πυρκαγιές του 2023 σε Έβρο, Ρόδο, Αττική, Αχαΐα, Εύβοια, Κέρκυρα, Κορινθία και Μαγνησία, καθώς και σε άλλες πληγείσες περιοχές.
Δύο επιπλέον κατηγορίες συμπληρώνουν το πακέτο ενισχύσεων. Συγκεκριμένα, 1,5 εκατομμύριο ευρώ απευθύνεται στους αγρότες που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του 2023 σε Φθιώτιδα και Καβάλα, ενώ επιπλέον 650.000 ευρώ καλύπτουν τις πυρκαγιές της περιόδου Ιουλίου-Αυγούστου 2023 σε Αττική, Βοιωτία, Φθιώτιδα και Μαγνησία. Το σύνολο των ενισχύσεων που ενεργοποιούνται ξεπερνά τα 67 εκατομμύρια ευρώ και προέρχεται από το Ειδικό Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, έναν αποκλειστικό πόρο που έχει θεσπιστεί ειδικά για τέτοιες καταστάσεις. Οι αγροτικές ενισχύσεις καλύπτουν ζημιές στο φυτικό κεφάλαιο, δηλαδή σε δένδρα, αμπελώνες και άλλες μόνιμες καλλιέργειες που αποτελούν τον πυρήνα της αγροτικής παραγωγής.
Οι αποφάσεις αυτές δεν είναι η αρχή, αλλά το τελικό στάδιο εκκαθάρισης μιας μακράς διαδικασίας στήριξης. Οι δικαιούχοι παραγωγοί είχαν ήδη λάβει στο παρελθόν προκαταβολές και πρώτες ενισχύσεις, αλλά η πλήρης αποκατάσταση του φυτικού κεφαλαίου τους απαιτούσε εκτεταμένο σχεδιασμό και αξιολόγηση. Οι νέες ΚΥΑ ολοκληρώνουν αυτόν τον κύκλο και εξασφαλίζουν ότι κανένας δικαιούχος δεν μένει αποζημίωτος για ζημιές που τεκμηριώθηκαν μέσα από τις θεσμοθετημένες διαδικασίες. Η δημοσίευσή τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως σηματοδοτεί επίσης την τυπική ολοκλήρωση της νομικής βάσης για την εκταμίευση των κονδυλίων.
Αφορολόγητες αποζημιώσεις και προστασία από κατασχέσεις
Ένα από τα κεντρικά χαρακτηριστικά αυτών των αγροτικών ενισχύσεων είναι η πλήρης φορολογική και νομική προστασία τους. Τα ποσά που θα παραλάβουν οι παραγωγοί είναι αφορολόγητα, επομένως δεν επιβαρύνουν το φορολογητέο εισόδημά τους. Παράλληλα, οι χορηγίες χαρακτηρίζονται ως ακατάσχετες και ανεκχώρητες, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να δεσμευτούν από τράπεζες ή τρίτους δανειστές ούτε να μεταβιβαστούν σε άλλα πρόσωπα. Πρόσθετη προστασία παρέχει και το γεγονός ότι τα ποσά αυτά δεν συμψηφίζονται με οφειλές προς το Δημόσιο, κάτι που για πολλούς πληγέντες αγρότες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες αποτελεί ουσιαστική ανακούφιση.
Η καταβολή των ενισχύσεων θα γίνει μέσω του ΕΛΓΑ (Ελληνικού Γεωργικού Ασφαλιστικού Οργανισμού), ο οποίος ακολουθεί τις διαδικασίες και τα πορίσματα εκτίμησης που προβλέπονται από το θεσμικό πλαίσιο των πέντε αποφάσεων. Ο ΕΛΓΑ λειτουργεί ως διαχειριστής των πληρωμών, εξασφαλίζοντας ότι τα χρήματα φτάνουν στους δικαιούχους με τη σωστή κατανομή βάσει των καταγεγραμμένων ζημιών. Οι πόροι προέρχονται αποκλειστικά από το Ειδικό Πρόγραμμα Φυσικών Καταστροφών του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, ενός στοχευμένου χρηματοδοτικού μηχανισμού που ενεργοποιείται για καταστροφικά γεγονότα αυτής της κλίμακας. Με τον τρόπο αυτό, η κρατική παρέμβαση αποκτά συγκεκριμένο νομικό και χρηματοδοτικό υπόβαθρο, χωρίς να βασίζεται σε έκτακτες και ad hoc παρεμβάσεις.
Οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες των ετών 2023 και 2024 έπληξαν δεκάδες χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμης γης σε διάφορες περιοχές, καταστρέφοντας αμπελώνες, ελαιώνες και οπωρώνες που αποτελούσαν την κύρια πηγή εισοδήματος για χιλιάδες αγροτικές οικογένειες. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης κλείνει τώρα αυτόν τον κύκλο στήριξης, εξασφαλίζοντας ότι το φυτικό κεφάλαιο των πληγέντων αποκαθίσταται μέσα από ένα συνεκτικό σύστημα αγροτικών ενισχύσεων. Οι παραγωγοί που είχαν ήδη λάβει προκαταβολές μπορούν να αναμένουν τη συμπλήρωση της πλήρους αποζημίωσης βάσει των πορισμάτων εκτίμησης ζημιών που εκπόνησε ο ΕΛΓΑ. Η διαδικασία, από την καταγραφή ζημιών ως τις τελικές ΚΥΑ, αποτυπώνει έναν πλήρη κύκλο κρατικής αντιμετώπισης των συνεπειών που άφησαν πίσω τους δύο από τα πιο δύσκολα χρόνια για τον ελληνικό αγροτικό τομέα.
