Δραστικές περικοπές στις στρατιωτικές δυνάμεις που οι ΗΠΑ διαθέτουν για τις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη σχεδιάζει η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times που επικαλείται δύο ανώτατους Ευρωπαίους αξιωματούχους. Η απόφαση έγινε γνωστή στους συμμάχους στις αρχές Ιουνίου μέσω γραπτού εγγράφου, ενώ αναμένεται να τεθεί σε ισχύ πολύ νωρίτερα από ό,τι περίμεναν οι Ευρωπαίοι. Οι σχεδιαζόμενες μειώσεις αφορούν μαχητικά αεροσκάφη, ναυτικά αεροσκάφη, αεροσκάφη ανεφοδιασμού, υποβρύχια και αεροπλανοφόρα. Το σύνολο των περικοπών αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τις επιχειρησιακές ικανότητες της Συμμαχίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Τι περιλαμβάνουν οι σχεδιαζόμενες περικοπές
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των New York Times, η Ουάσινγκτον σχεδιάζει να μειώσει τον αριθμό των μαχητικών αεροσκαφών F-16 και F-15E που συμμετέχουν στις αποστολές του ΝΑΤΟ από περίπου 150 σε 100. Αυτό αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του συνολικού στόλου μαχητικών που οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει στην Ευρώπη. Παράλληλα, τα αεροσκάφη ναυτικής αναγνώρισης θα μειωθούν από 26 σε 15, ενώ θα αποσυρθούν και τα οκτώ αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού που βρίσκονταν μέχρι σήμερα διαθέσιμα στην Ευρώπη. Οι περικοπές αυτές αθροιστικά αφαιρούν κρίσιμες ικανότητες από τον αεροπορικό κλάδο της Συμμαχίας.
Τα σχέδια της Ουάσινγκτον περιλαμβάνουν επίσης τη μετακίνηση ενός πυραυλοφόρου υποβρυχίου και ενός αεροπλανοφόρου εκτός ευρωπαϊκής θεατρικής σκηνής, μαζί με τα συνοδευτικά πολεμικά πλοία και δεκάδες αεροσκάφη της ομάδας κρούσης. Επιπλέον, μία από τις δύο ομάδες στρατηγικών βομβαρδιστικών που είχαν ανατεθεί για αποστολές αποτροπής και άμυνας στην Ευρώπη ενδέχεται επίσης να μετακινηθεί σε άλλη περιοχή. Το Πεντάγωνο αρνήθηκε να σχολιάσει τους συγκεκριμένους αριθμούς του εγγράφου, παραπέμποντας σε δήλωση της Ευρωπαϊκής Διοίκησης (EUCOM) από την περασμένη εβδομάδα που αναφερόταν με γενικούς όρους στην πρόθεση μείωσης δεσμεύσεων.
Ορισμένες από τις λεπτομέρειες αυτές είχαν αναφερθεί για πρώτη φορά από το γερμανικό ειδησεογραφικό μέσο Die Welt, ωστόσο το δημοσίευμα των New York Times παρέχει τώρα την πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το βαθμό στον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ σκοπεύει να μειώσει τη δέσμευσή της προς το ΝΑΤΟ, τη στρατιωτική συμμαχία που δημιουργήθηκε στον απόηχο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ούτε το ΝΑΤΟ ούτε το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό, ενώ το Reuters δήλωσε ότι δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις πληροφορίες.
Αντιδράσεις και επιπτώσεις στην αποτρεπτική ισχύ
Η αιφνίδια αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων θα επηρεάσει καίρια την ικανότητα του ΝΑΤΟ να ανταποκριθεί σε σενάρια κρίσης. Συγκεκριμένα, θα αποδυναμωθεί η παρακολούθηση της δραστηριότητας των ρωσικών υποβρυχίων, αλλά και η δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος. Ειδικοί επισημαίνουν ότι οι πύραυλοι αυτοί λειτουργούν ως μεγαλύτερο αποτρεπτικό μέσο έναντι της Ρωσίας όταν χρησιμοποιούνται από τις ΗΠΑ, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι ενδέχεται να είναι πιο επιφυλακτικοί ως προς την ανάπτυξή τους σε πραγματικό σενάριο σύγκρουσης.
Ο Giuseppe Spatafora του Ινστιτούτου Μελετών Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχολίασε ότι «ενώ καθεμία από αυτές τις περικοπές μπορεί να καλυφθεί μεμονωμένα, όλες μαζί αντιπροσωπεύουν μια σημαντική αλλαγή στάσης και θέτουν προκλήσεις για την ετοιμότητα της ευρωπαϊκής αποτροπής σε όλο το φάσμα». Ωστόσο, οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα μετριαστούν από δύο παράγοντες: αφενός τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις του ΝΑΤΟ στην ήπειρο, αφετέρου οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται ήδη σε διαδικασία επανεξοπλισμού, έχοντας αναγνωρίσει την ανάγκη να βασίζονται λιγότερο στην αμερικανική υποστήριξη.
Η πιθανή ανακατανομή αμερικανικών στρατιωτικών μέσων εκτιμάται ότι συνδέεται με τις αυξανόμενες απαιτήσεις ασφαλείας σε άλλες περιοχές, όπως η Μέση Ανατολή και ο Ινδο-Ειρηνικός, όπου η Ουάσινγκτον επιχειρεί να αναπροσαρμόσει τις στρατηγικές της προτεραιότητες. Για πολλούς Ευρωπαίους αναλυτές, πάντως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ο ακριβής αριθμός των αμερικανικών πόρων που παραμένουν στην Ευρώπη, αλλά κάτι πολύ βαθύτερο: είναι ο πρόεδρος Τραμπ πρόθυμος να αναπτύξει αυτές τις δυνάμεις σε περίπτωση πραγματικής κρίσης;
Τι ακολουθεί για τη Συμμαχία
Το Πεντάγωνο δεν έχει ανακοινώσει ακόμη επίσημα το χρονοδιάγραμμα της αποχώρησης, ωστόσο Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι αυτή θα τεθεί σε ισχύ πολύ σύντομα — πολύ νωρίτερα από ό,τι ανέμεναν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι. Η Ευρωπαϊκή Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ (EUCOM) είχε ανακοινώσει την περασμένη εβδομάδα ότι θα προχωρήσει σε «αναδιάρθρωση» της συνεισφοράς της στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες για τον αριθμό και τον τύπο των δυνάμεων που αποσύρονται. Η αιφνίδια φύση της απόφασης αναγκάζει τους Ευρωπαίους συμμάχους σε επείγουσα και βίαιη αναπροσαρμογή των αμυντικών τους σχεδιασμών, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση με τη Ρωσία παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
