Σοβαρή διπλωματική ένταση ξέσπασε μεταξύ Ινδίας και Ηνωμένων Πολιτειών μετά από σειρά αμερικανικών επιθέσεων σε τάνκερ ανοικτά των ακτών του Ομάν, στις οποίες έχασαν τη ζωή τους τρεις Ινδοί ναυτικοί. Το Νέο Δελχί χαρακτήρισε τις ενέργειες «αδικαιολόγητες» και ζήτησε άμεση διακοπή των πλήγματων σε εμπορικά πλοία. Πρόκειται για την τρίτη αμερικανική επίθεση σε διάστημα λίγων ημερών, με τις αμερικανοϊνδικές σχέσεις να δοκιμάζονται σε σπάνιο βαθμό. Ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών επικοινώνησε απευθείας με τον Αμερικανό ομόλογό του για να εκφράσει την επίσημη διαμαρτυρία της χώρας του.
Τρεις επιθέσεις σε τάνκερ με Ινδούς ναυτικούς
Η πρώτη επίθεση έγινε τη Δευτέρα, όταν αμερικανικά πυρά έπληξαν το τάνκερ Marivex — υπό σημαία Παλάου — ανοικτά των ακτών του Ομάν. Στο πλοίο επέβαιναν 24 Ινδοί ναυτικοί, τους οποίους απομάκρυναν με ελικόπτερο οι υπηρεσίες διάσωσης του Ομάν. Η επιχείρηση διάσωσης ολοκληρώθηκε χωρίς απώλειες ανθρώπινων ζωών, ωστόσο σηματοδότησε την έναρξη μιας σειράς γεγονότων που θα αποκτούσαν γρήγορα τραγικές διαστάσεις. Το πλοίο χαρακτηρίστηκε από τις αμερικανικές αρχές ως μέσο παράνομης μεταφοράς ιρανικού πετρελαίου κατά παράβαση των αμερικανικών κυρώσεων.
Δύο ημέρες αργότερα, την Τετάρτη, αμερικανικό αεροσκάφος έπληξε το τάνκερ Settebello, επίσης υπό σημαία Παλάου. Και σε αυτό το πλοίο επέβαιναν 24 Ινδοί ναυτικοί. Την επόμενη ημέρα, την Πέμπτη, ανακοινώθηκε πως τρεις εξ αυτών έχασαν τη ζωή τους στην επίθεση. Η είδηση αυτή λειτούργησε ως η τελευταία σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της ινδικής αντίδρασης, η οποία κλιμακώθηκε άμεσα σε επίσημο διπλωματικό επίπεδο. Οι ινδικές αρχές αντέδρασαν γρήγορα και απαίτησαν εξηγήσεις από την Ουάσινγκτον.
Την ίδια Πέμπτη, η CENTCOM (U.S. Central Command) — η Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή — επιβεβαίωσε ότι άνοιξε πυρ εναντίον ενός τρίτου πλοίου, του τάνκερ Jalveer, υπό σημαία Γουινέας-Μπισάου, στο οποίο επέβαιναν 20 Ινδοί ναυτικοί. Η επίθεση αυτή δεν προκάλεσε τραυματισμούς. Συνολικά, η CENTCOM ανέλαβε την ευθύνη για τρεις πυραυλικές επιθέσεις σε πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια — δύο υπό σημαία Παλάου και ένα υπό σημαία Γουινέας-Μπισάου — επικαλούμενη παραβίαση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν.
Τζαϊσάνκαρ σε Ρούμπιο: «Αδικαιολόγητες» οι επιθέσεις
Ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σουμπραμανιάμ Τζαϊσάνκαρ κινήθηκε άμεσα και επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Τζαϊσάνκαρ ήταν ξεκάθαρος: «Επανέλαβα την έντονη διαμαρτυρία της Ινδίας για τις επιθέσεις του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στον Κόλπο, οι οποίες προκάλεσαν τον θάνατο τριών Ινδών ναυτικών. Τέτοιες θανατηφόρες επιχειρήσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας είναι αδικαιολόγητες». Η διατύπωση αυτή αποτελεί μία από τις πιο έντονες δημόσιες κριτικές που έχει απευθύνει η Ινδία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πρόσφατους καιρούς.
Παράλληλα, οι ινδικές αρχές κάλεσαν στο υπουργείο Εξωτερικών τον επιτετραμμένο της αμερικανικής πρεσβείας στο Νέο Δελχί για να του εκφράσουν επίσημα τη διαμαρτυρία τους. Η κίνηση αυτή — κλήση ανώτερου διπλωματικού εκπροσώπου ξένης χώρας — αποτελεί ισχυρό σήμα αποδοκιμασίας στη διεθνή διπλωματία. Από την Πέμπτη, ο εκπρόσωπος Τύπου του ινδικού υπουργείου Εξωτερικών, Ραντίρ Τζαϊσουάλ, είχε ήδη ζητήσει τη διακοπή: «Αυτές οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν», υπογράμμισε κατηγορηματικά. Η ινδική κυβέρνηση δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για τη θέση της.
Η αμερικανική πλευρά, ωστόσο, παραμένει σταθερή στις θέσεις της. Η CENTCOM υποστηρίζει πως οι επιθέσεις είναι νόμιμες, καθώς τα πλοία παραβίαζαν τις κυρώσεις που έχει επιβάλει η Ουάσινγκτον εναντίον του Ιράν για εξαγωγή πετρελαίου. Η σύγκρουση αυτών των δύο αφηγήσεων — της αμερικανικής νομιμότητας βάσει κυρώσεων και της ινδικής καταδίκης για απώλεια αθώων ζωών — δημιουργεί μια πολύπλοκη διπλωματική εξίσωση που και οι δύο πλευρές καλούνται να διαχειριστούν.
Τι ακολουθεί: Αναμονή αμερικανικής απάντησης
Το Νέο Δελχί ζητά τόσο διακοπή των πλήγματων όσο και εξηγήσεις από την Ουάσινγκτον, ενώ η επικοινωνία Τζαϊσάνκαρ–Ρούμπιο σε υψηλό επίπεδο αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για διαπραγμάτευση. Η τύχη των Ινδών ναυτικών που βρίσκονται σε εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο παραμένει πρωταρχικό μέλημα για το Νέο Δελχί, ειδικά καθώς η αμερικανική τακτική των επιθέσεων σε τάνκερ συνεχίζεται. Δεν έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής καμία αλλαγή πολιτικής από πλευράς ΗΠΑ, ενώ η Ινδία αναμένει επίσημη απάντηση στις διαμαρτυρίες της και επιμένει στο αίτημα για άμεση παύση των επιχειρήσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
