Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή βρίσκεται ένα βήμα πριν από την επίσημη υπογραφή της, με τις δύο χώρες να προετοιμάζονται να τη μονογράψουν επισήμως την Παρασκευή. Ο Πάπας Λέων, ο πρώτος Αμερικανός Ποντίφικας στην ιστορία, εξήρε τη συμφωνία λέγοντας «δόξα τω Θεώ», εκφράζοντας την ελπίδα ότι ο πόλεμος έχει οριστικά τελειώσει. Παράλληλα, η ένταση παραμένει υψηλή στο νότιο Λίβανο, όπου ισραηλινές επιθέσεις drone σκότωσαν τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους την Τρίτη, παρά την ανακοίνωση της εκεχειρίας.
Διαβάστε επίσης: Το Μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν: Οι 12 Όροι της Ιστορικής Συμφωνίας
Τα 12 σημεία της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν
Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αποκαλύφθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσα από διαρροές που δημοσίευσε ο ισραηλινός δημοσιογράφος Μπαράκ Ραβίντ του Axios, ο οποίος μίλησε στο ισραηλινό Κανάλι 12. Σύμφωνα με τα δώδεκα σημεία που έγιναν γνωστά, η συμφωνία θέτει ένα πλαίσιο εκεχειρίας 60 ημερών που καλύπτει και το μέτωπο του Λιβάνου, ενώ ανοίγει τον δρόμο για εκτενέστερες διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η συμφωνία προβλέπει επίσης την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για αρχική περίοδο εξήντα ημερών, με το Ιράν να αναλαμβάνει να εξασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση.
Μεταξύ των βασικότερων δεσμεύσεων, το Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αναπτύξει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα καθόλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Το κρίσιμο ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου παραπέμπεται σε μεταγενέστερη φάση, με τις δύο πλευρές να δεσμεύονται να βρουν κοινή λύση για τη διαχείριση και απομάκρυνσή τους. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις, να μην αυξήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή και να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι οικονομικές διατάξεις της συμφωνίας. Σε περίπτωση οριστικής συμφωνίας, προβλέπεται η αποχώρηση αμερικανικών στρατευμάτων εντός 30 ημερών και η πλήρης άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν. Επίσης, θα δημιουργηθεί ειδικό ταμείο ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Η Ουάσιγκτον θα χορηγήσει στην Τεχεράνη προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για την πώληση πετρελαίου κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ενώ προβλέπονται πολυμερείς συνομιλίες μεταξύ Ιράν, Ομάν και κρατών του Κόλπου για νέους κανόνες ναυσιπλοΐας στα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ.
Αντιδράσεις: Από τον Πάπα ως τον ιρανικό στρατό
Τη συμφωνία εξήρε ο Πάπας Λέων, μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από την κατοικία του στο Καστέλ Γκαντόλφο της Ιταλίας. Ο πρώτος Αμερικανός Ποντίφικας, που είχε προκαλέσει στο παρελθόν την οργή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ επικρίνοντας τον πόλεμο με το Ιράν, δήλωσε «δόξα τω Θεώ» για την προσωρινή συμφωνία. «Ελπίζω ότι αυτή είναι πραγματικά μια λύση στον πόλεμο, ότι ο πόλεμος έχει όντως τελειώσει και ότι μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά», τόνισε ο Ποντίφικας. Τα εκκρεμή ζητήματα, υπογράμμισε, είναι «πάντα καλύτερο να επιλύονται μέσω του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων, και όχι με επιστροφή στον πόλεμο».
Ωστόσο, η ένταση στην περιοχή δεν έχει εκτονωθεί πλήρως. Ο ιρανικός στρατός απείλησε την Τρίτη με αντίποινα κατά του Ισραήλ, μετά από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο νότιο Λίβανο που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων. Το Κεντρικό Στρατηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια, το ανώτατο επιχειρησιακό κέντρο του ιρανικού στρατού, ανέφερε ότι εάν το Ισραήλ «δεν σταματήσει τις επιθετικές του ενέργειες στο νότιο Λίβανο, θα πρέπει να αναμένει σκληρή απάντηση από τις ισχυρές ένοπλες δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας». Στην ίδια ανακοίνωση υποστηρίζεται ότι το Ισραήλ έχει παραβιάσει την εκεχειρία 84 φορές από τη στιγμή που ανακοινώθηκε η συμφωνία.
Στο νότιο Λίβανο, τα ισραηλινά drone έπληξαν τρία οχήματα σε διαφορετικές τοποθεσίες. Δύο άτομα σκοτώθηκαν στο χωριό Μαϊφαντούν από διπλή επίθεση — το πρώτο πλήγμα έπληξε όχημα και το δεύτερο σημειώθηκε λίγο αργότερα, όταν συγκεντρώθηκαν πολίτες στο σημείο. Άλλοι δύο νεκροί καταγράφηκαν σε ξεχωριστή επιδρομή drone στην πόλη Σούκιν. Ο ισραηλινός στρατός δεν σχολίασε τα περιστατικά, ενώ από τη Δευτέρα ο συνολικός αριθμός θυμάτων από ισραηλινές επιθέσεις στον νότιο Λίβανο έχει φτάσει τους πέντε νεκρούς.
Τι ακολουθεί: Η υπογραφή της Παρασκευής
Οι δύο δυνάμεις προετοιμάζονται να υπογράψουν επισήμως τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν την Παρασκευή. Το μνημόνιο κατανόησης θέτει τις βάσεις για εκεχειρία 60 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για πιο ολοκληρωμένη και μόνιμη συμφωνία. Στο επίκεντρο των επόμενων συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και ειδικότερα η τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, που παραμένει το πιο ευαίσθητο εκκρεμές θέμα. Η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, θεωρείται κρίσιμη για τη σταθερότητα των διεθνών αγορών ενέργειας και αποτελεί έναν από τους πιο χειροπιαστούς καρπούς της διπλωματικής διαδικασίας.
