Μεγάλη πτώση κοντά στο 5% κατέγραψαν οι τιμές πετρελαίου τη Δευτέρα, αγγίζοντας τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών, μετά την ανακοίνωση ότι ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Το Brent διολίσθησε κατά 4,16 δολάρια, ή 4,76%, κλείνοντας στα 83,17 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI υποχώρησε κατά 4,13 δολάρια, ή 4,87%, στα 80,75 δολάρια. Τα δύο συμβόλαια κατέγραψαν τα χαμηλότερα επίπεδά τους από τις 4 Μαρτίου, εξαλείφοντας σημαντικό μέρος του «πολεμικού premium» που είχε ενσωματωθεί στις τιμές τους τους τελευταίους μήνες. Οι αγορές ενέργειας ανταποκρίθηκαν άμεσα στη διπλωματική εξέλιξη, αν και οι αναλυτές εφιστούν την προσοχή για τους κινδύνους που παραμένουν.
Τι προβλέπει το μνημόνιο και ποια τα άμεσα αποτελέσματα
Το μνημόνιο κατανόησης έχει ήδη υπογραφεί από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον Πρόεδρο του Ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο. Η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται την Παρασκευή στη Γενεύη. Σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Mehr, το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών υπό ιρανική διαχείριση. Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά θα ανοίξουν την Παρασκευή και έχει δώσει εντολή για τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί διευκρίνισε ότι η ευρύτερη συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στη διάρκεια 60ήμερης περιόδου εκεχειρίας, με την άρση κυρώσεων να βρίσκεται στο τραπέζι. Ό,τι αλλάζει άμεσα είναι το κλίμα στις αγορές: η προοπτική ανοίγματος του Ορμούζ μειώνει τον πανικό και περιορίζει το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου. Παράλληλα, η κρατική Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου του Ιράν μείωσε την επίσημη τιμή πώλησης του ελαφρού αργού της για τους Ασιάτες αγοραστές στα 7,15 δολάρια πάνω από τον δείκτη Oman/Dubai για τον Ιούλιο, από premium 13 δολαρίων τον προηγούμενο μήνα — μια ακόμη ένδειξη αποκλιμάκωσης.
Η παγκόσμια αγορά έχει στερηθεί τεράστιες ποσότητες πετρελαίου από τότε που ο πόλεμος οδήγησε στο κλείσιμο των Στενών για περισσότερο από τρεις μήνες. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας, περισσότερα από 14 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παραγωγής πετρελαίου έχουν αποσυρθεί από την αγορά, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 14% της παγκόσμιας ζήτησης. Επίσης, ως τις αρχές Μαΐου είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας έως και 3,52 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλιστικής ικανότητας, περίπου το 3,5% της παγκόσμιας δυναμικότητας.
Αναλυτές: η δύσκολη φάση είναι μπροστά μας
Παρά την ανακούφιση που επικράτησε στις αγορές, οι αναλυτές δεν αφήνουν χώρο για εφησυχασμό. Ο Ντένις Κίσλερ της Bok Financial χαρακτήρισε την πτώση των τιμών «απολύτως δικαιολογημένη», καθώς ένα τεράστιο κύμα προσφοράς πετρελαίου βρίσκεται πιθανότατα στον ορίζοντα. Ωστόσο, ο Νιλ Κρόσμπι της Sparta Commodities επισήμανε ότι η αποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας και η επανεκκίνηση των δραστηριοτήτων στον Αραβικό Κόλπο «θα είναι δύσκολη υπόθεση», με πολλούς πλοιοκτήτες να διστάζουν να στείλουν πλοία στην περιοχή έως ότου υπάρξουν σαφείς ενδείξεις από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Η τράπεζα Westpac σχολίασε χαρακτηριστικά ότι «ο διάβολος παραμένει στις λεπτομέρειες» και η αβεβαιότητα αναμένεται να παραμείνει υψηλή.
Ο Ντάνιελ Χάινς, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής εμπορευμάτων στην ANZ, δήλωσε ότι το ενεργειακό σοκ «δεν έχει τελειώσει». Εκτίμησε ότι η ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ δύσκολα θα επιστρέψει σύντομα στα προπολεμικά επίπεδα, χαρακτηρίζοντας την επαναφορά «πολύ, πολύ απαιτητική διαδικασία ανάκαμψης». Ο Χάινς επισήμανε ότι το πετρέλαιο δέχεται πολλαπλές πιέσεις — μεγάλες μειώσεις στα αποθέματα, κινδύνους ναρκοθέτησης των Στενών και εκκρεμείς εργασίες συντήρησης πλοίων που είχαν αποκλειστεί — και πρόβλεψε ότι η αποκατάσταση «θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες, αν όχι έναν ή δύο μήνες». Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι τιμές πετρελαίου ενδέχεται να κινηθούν γύρω από τα «χαμηλά 90 δολάρια» κατά το τρίτο τρίμηνο, καθώς τιμή γύρω στα 80 δολάρια δεν επαρκεί για την εξισορρόπηση της αγοράς.
Ο Μπαρτ Μελέκ, παγκόσμιος επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στην TD Securities, δήλωσε ότι ακόμη κι αν οι ροές μέσω του Ορμούζ ομαλοποιηθούν άμεσα, 800 εκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων μέχρι τον Νοέμβριο πιθανότατα θα χαθούν. Ο Μελέκ εκτίμησε ότι οι πιθανότητες για υψηλότερες τιμές παραμένουν «πολύ πιθανές», με τις αντίστοιχες πληθωριστικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Μαζικές αυξήσεις, πάντως, μπορεί να αποφευχθούν εάν η Κίνα σταματήσει να αντλεί από τα στρατηγικά αποθέματά της.
Τι ακολουθεί για την αγορά ενέργειας
Η επιστροφή στην κανονικότητα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας θα είναι μια σταδιακή και πολύπλοκη διαδικασία. Αναλυτές της Wood Mackenzie εκτιμούν ότι τα πεδία πετρελαίου που επηρεάστηκαν από το κλείσιμο του Ορμούζ μπορούν να επιστρέψουν στο 70% της προηγούμενης παραγωγής μέσα σε τρεις μήνες και στο 90% μέσα σε έξι μήνες. Το τελευταίο κομμάτι, περίπου ένα εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, αναμένεται να χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο. Για τα διυλιστήρια που υπέστησαν ζημιές η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη, με το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης να παραμένει αβέβαιο. Η Citi αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για το Brent, τοποθετώντας τη μέση τιμή στα 75 δολάρια το τρίτο τρίμηνο και στα 70 δολάρια το τέταρτο τρίμηνο του 2026, εκτιμώντας ότι οι εμπορικές ροές μέσω των Στενών θα αποκατασταθούν σταδιακά. Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται σε φάση αναδιάρθρωσης — και ο δρόμος προς την ομαλότητα θα είναι μακρύς.
