Ισχυρό ξεκίνημα καταγράφει το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» του ΕΣΠΑ 2021-2027, με πάνω από 6.700 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας να έχουν εκδοθεί ήδη σε πολίτες μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας που τέθηκε σε λειτουργία. Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» ΕΣΠΑ διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 500 εκατομμυρίων ευρώ και εντάσσεται στο ευρύτερο πακέτο κυβερνητικών μέτρων για το στεγαστικό ζήτημα, ύψους άνω των 6,5 δισ. ευρώ. Στόχος της δράσης είναι η αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος και η ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών για νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων. Πρόκειται, μάλιστα, για το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα ανάλογου τύπου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι προβλέπει το πρόγραμμα Ανακαίνιση Κατοικίας ΕΣΠΑ
Η πρώτη φάση υλοποίησης της δράσης ξεκίνησε έπειτα από την υπογραφή της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης από πέντε αρμόδια μέλη της κυβέρνησης. Την ΚΥΑ υπέγραψαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης και ο νυν αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Γιώργος Κώτσηρας. Η δράση απευθύνεται αποκλειστικά σε φυσικά πρόσωπα — τόσο σε ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών που επιθυμούν να τις επαναφέρουν στην αγορά, όσο και σε ιδιοκτήτες ανοικτών κατοικιών που τις χρησιμοποιούν ήδη ως κύρια κατοικία τους.
Το ανώτατο ποσό επιχορήγησης ανέρχεται σε 36.000 ευρώ ανά κατοικία, ενώ προβλέπεται επιπλέον κάλυψη έως 2.500 ευρώ για μελέτες, άδειες και ελέγχους. Ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία και την πλήρωση ειδικών προϋποθέσεων, το ποσοστό επιχορήγησης κυμαίνεται από 70% έως 95%. Ειδικότερα, τα νοικοκυριά χαμηλών εισοδημάτων λαμβάνουν επιδότηση 80%, ενώ τα μεσαία εισοδήματα καλύπτονται κατά 70%. Η χρηματοδότηση καλύπτει εργασίες ανακαίνισης σε ποσοστό 60%-80% του συνολικού ποσού, ενώ το υπόλοιπο αφορά εργασίες ήπιας ενεργειακής αναβάθμισης.
Σε ό,τι αφορά τα κριτήρια επιλεξιμότητας, η «Ανακαίνιση Κατοικίας» ΕΣΠΑ απευθύνεται σε ακίνητα με οικοδομική άδεια εκδοθείσα έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990, τα οποία υφίστανται νόμιμα, δεν έχουν χαρακτηριστεί κατεδαφιστέα και κατατάσσονται ενεργειακά στην κατηγορία Γ ή χαμηλότερη. Η επιφάνεια των κύριων χώρων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 120 τ.μ., με εξαίρεση τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, για τις οποίες το όριο ανεβαίνει στα 150 τ.μ. — χωρίς, ωστόσο, να αυξάνεται το ανώτατο ποσό της επιχορήγησης.
Ειδικές κατηγορίες και υποχρεώσεις δικαιούχων
Το πρόγραμμα προβλέπει δυνατότητα προσαύξησης της επιχορήγησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες, σωρευτικά, για συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων. Η προσαύξηση εφαρμόζεται για κατοικίες σε ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, για μονογονεϊκές οικογένειες όπου ο γονέας ασκεί αποκλειστική επιμέλεια, καθώς και για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες. Παράλληλα, δικαίωμα προσαύξησης έχουν και οι δικαιούχοι που είναι άτομα με αναπηρία ή έχουν στην οικογένειά τους σύζυγο ή εξαρτώμενο μέλος με αναπηρία. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η προσαύξηση ισχύει αποκλειστικά όταν η επιχορηγούμενη κατοικία προορίζεται για ιδιοκατοίκηση.
Οι δικαιούχοι κλειστών κατοικιών αναλαμβάνουν να χρησιμοποιήσουν το ακίνητο ως κύρια κατοικία ή να το διαθέσουν σε μακροχρόνια μίσθωση με σταθερό μίσθωμα για τουλάχιστον τα πρώτα τρία χρόνια — και για συνολικά πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων. Αντίστοιχη υποχρέωση πενταετούς χρήσης ως κύριας κατοικίας ισχύει και για τους ιδιοκτήτες που διαμένουν ήδη στο ακίνητο. Με αυτές τις ρήτρες, η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας» ΕΣΠΑ επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τα ανακαινισμένα ακίνητα θα παραμείνουν στην αγορά κατοικίας για μακρά περίοδο, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Το ισχυρό ενδιαφέρον που αποτυπώνουν οι ήδη 6.700 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας στην αρχική φάση λειτουργίας της πλατφόρμας επιβεβαιώνει τη ζήτηση για προγράμματα ανακαίνισης κατοικίας με χρηματοδότηση ΕΣΠΑ. Ως πρωτοποριακή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, η δράση συνδυάζει για πρώτη φορά σε ενιαίο πλαίσιο την ανακαίνιση με την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση, καθιστώντας την ελληνική εφαρμογή σημείο αναφοράς για τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
