Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, χαρακτήρισε τη συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ ως σημαντική διπλωματική νίκη για τη χώρα του. Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον πρόκειται να υπογραφεί επισήμως την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία. Ο Ιρανός ηγέτης υπογράμμισε ότι τέτοιες ευκαιρίες είναι σπάνιες και το Ιράν δεν πρέπει να την αφήσει να φύγει ανεκμετάλλευτη. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσδοκία για άρση των διεθνών κυρώσεων και η έναρξη οικονομικής ανάκαμψης για μια χώρα που βρίσκεται χρόνια σε βαθιά κρίση.
Τι δήλωσε ο Πεζεσκιάν για τη συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ
«Δεν θα έπρεπε να αφήσουμε αυτήν την ευκαιρία, η οποία θα μπορούσε να βγάλει τη χώρα από την παρούσα κατάσταση, να περάσει ανεκμετάλλευτη», δήλωσε ο Πεζεσκιάν σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων ISNA. Ο Ιρανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι τέτοιες ευκαιρίες είναι περιορισμένες και πιθανότατα δεν θα παρουσιαστούν ξανά. Ο Πεζεσκιάν, που θεωρείται μετριοπαθής πολιτικός, έχει επανειλημμένα τοποθετηθεί υπέρ της διπλωματίας ως οδού επίλυσης των διαφορών με τη Δύση. Εξέφρασε παράλληλα την ελπίδα ότι η προκαταρκτική συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ θα επιλύσει πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα του, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εποχή στις διμερείς σχέσεις.
Ο Πεζεσκιάν στήριξε ενεργά τη διαπραγματευτική ομάδα που ανέλαβε τις συνομιλίες, με επικεφαλής τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Το Ιράν βρίσκεται εδώ και χρόνια αντιμέτωπο με σοβαρή οικονομική κρίση, αποτέλεσμα των διεθνών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στη χώρα. Η κρίση αυτή επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά το ξέσπασμα του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, που έπληξε βαριά την ιρανική οικονομία και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Η Τεχεράνη προσδοκά ότι η υπογραφή του μνημονίου θα οδηγήσει στη σταδιακή άρση των κυρώσεων, κάτι που θα δώσει ανάσα στην ιρανική οικονομία.
Τα 14 σημεία του μνημονίου: κατάπαυση πυρός και οικονομική ανάκαμψη
Το τηλεοπτικό δίκτυο Al Arabiya έφερε στη δημοσιότητα το προσχέδιο του Μνημονίου Κατανόησης, το οποίο διαρθρώνεται σε δεκατέσσερα βασικά σημεία. Το πρώτο και σημαντικότερο σημείο προβλέπει την άμεση και μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου ρητά του Λιβάνου. Και οι δύο πλευρές δεσμεύονται ότι δεν θα προχωρήσουν σε καμία εχθρική ενέργεια η μία εναντίον της άλλης και δεν θα απειλήσουν ή χρησιμοποιήσουν βία στο μέλλον. Παράλληλα, οριστικοποιείται αμοιβαία δέσμευση για σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας κάθε πλευράς.
Σε οικονομικό επίπεδο, το μνημόνιο περιλαμβάνει την άρση του ναυτικού αποκλεισμού στο Στενό του Ορμούζ, ένα από τα κρισιμότερα σημεία της διαμάχης. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν να άρουν τον αποκλεισμό και να αποκαταστήσουν εντός 30 ημερών τη ναυτιλιακή κίνηση στα προπολεμικά επίπεδα. Το Ιράν από την πλευρά του αναλαμβάνει να διασφαλίσει την ελεύθερη διακίνηση εμπορικών πλοίων μεταξύ του Περσικού Κόλπου και της Θάλασσας του Ομάν εντός της ίδιας προθεσμίας, λαμβάνοντας υπόψη και την ανάγκη εξουδετέρωσης ναρκών. Το προσχέδιο προβλέπει επίσης την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τη χορήγηση πακέτου οικονομικής βοήθειας προς την Τεχεράνη.
Τι ακολουθεί μετά την υπογραφή στην Ελβετία
Η επίσημη υπογραφή του μνημονίου στην Ελβετία την Παρασκευή 19 Ιουνίου θα δώσει το εκκινητήριο σήμα για τη μεταβατική περίοδο. Τα δύο μέρη διαθέτουν 60 ημέρες για να διαπραγματευτούν και να υπογράψουν την τελική συμφωνία, με δυνατότητα παράτασης κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν επίσης, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, να καταρτίσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανοικοδόμησης και οικονομικής ανάπτυξης του Ιράν, με χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση δεν αναιρεί τις βαθιές αλλαγές που έχει ήδη επιφέρει ο πόλεμος στις ενεργειακές ροές, στις θαλάσσιες μεταφορές και στη γεωπολιτική ισορροπία ανάμεσα σε ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία και χώρες του Κόλπου. Η παγκόσμια αγορά ενέργειας έχει ήδη αλλάξει σε βάθος, και το νέο τοπίο που διαμορφώνεται θα επηρεάσει για χρόνια την παγκόσμια οικονομία.
