Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει ένα φιλόδοξο σχέδιο για να ξεπαγώσει η ναυτιλία στα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ, μια θαλάσσια οδός ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Σύμφωνα με πληροφορίες του αμερικανικού περιοδικού Politico, τρία πρόσωπα που συμμετέχουν σε εμπιστευτικές συνομιλίες αποκάλυψαν ότι στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και ένα σύστημα ναυτικής συνοδείας τύπου «VIP pass», έναντι καταβολής τέλους. Ο Αμερικανός πρόεδρος και η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, η Σούζι Γουάιλς, έχουν ήδη ζητήσει από τις αρμόδιες υπηρεσίες να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις, με στόχο να πείσουν τις ναυτιλιακές εταιρείες να επαναλάβουν τα δρομολόγιά τους μέσα από μια ζώνη που παραμένει υψηλού κινδύνου. Η κινητοποίηση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη φάση κατά την οποία διεξάγονται ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
Το σχέδιο «VIP Pass» και ο ρόλος των ασφαλιστικών
Το κεντρικό στοιχείο των συζητήσεων είναι ένα σύστημα ταχείας και ασφαλούς διέλευσης, που θα λειτουργεί ως ένα είδος «πάσου προτεραιότητας» για τα πλοία που δέχονται να πληρώσουν το αντίτιμο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα πλοία που θα επιλέγουν αυτή την υπηρεσία θα συνοδεύονται από μονάδες του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά, παρέχοντας έτσι ένα επίπεδο ασφάλειας που αυτή τη στιγμή δεν εγγυάται κανείς. Ωστόσο, αξιωματούχοι τονίζουν ότι καμία από τις προτάσεις που εξετάζονται δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, και ότι οι συζητήσεις βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Κεντρικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις αποτελεί η στάση των ασφαλιστικών εταιρειών, οι οποίες αρνούνται να καλύψουν πλοία που διέρχονται από την περιοχή, καθιστώντας ουσιαστικά κάθε τέτοιο ταξίδι παράνομο σε ασφαλιστικούς όρους.
Δύο στελέχη του ενεργειακού τομέα που γνωρίζουν τις συζητήσεις υπογράμμισαν ότι το μεγαλύτερο μέρος των διαβουλεύσεων αφορά ακριβώς το ζήτημα της ασφαλιστικής κάλυψης. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, σχεδόν κάθε διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ παραβιάζει τα υφιστάμενα ασφαλιστήρια συμβόλαια, αφήνοντας τους πλοιοκτήτες σε νομικό και οικονομικό κενό. «Ο Πρόεδρος και η Σούζι Γουάιλς δίνουν σαφείς εντολές να βρεθεί μια λύση», ανέφερε πηγή κοντά στις συζητήσεις. Χωρίς ασφαλιστική κάλυψη, οι πλοιοκτήτες αναλαμβάνουν τεράστιο οικονομικό ρίσκο, κάτι που εξηγεί γιατί η ναυτιλιακή δραστηριότητα παραμένει παραλυμένη ακόμα και μετά τη διπλωματική προσέγγιση ΗΠΑ και Ιράν.
Εκατοντάδες πλοία αγκυροβολημένα στον Περσικό Κόλπο
Η εικόνα στον Περσικό Κόλπο είναι ανησυχητική για κάθε παρατηρητή της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler, περίπου 500 πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα εκτός των Στενών του Ορμούζ, αδυνατώντας να ολοκληρώσουν τα δρομολόγιά τους. Εξ αυτών, τα 220 περίπου είναι πετρελαιοφόρα, γεγονός που υποδηλώνει τον τεράστιο όγκο του ενεργειακού φορτίου που παραμένει ακινητοποιημένο στη θάλασσα. Παράλληλα, οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν υπογράψει ηλεκτρονικά ένα μνημόνιο κατανόησης που θέτει το πλαίσιο για τις επόμενες διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως αυτό να έχει λύσει το πρακτικό πρόβλημα της ναυσιπλοΐας. Οι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να κρίνουν την κατάσταση ασφαλείας εύθραυστη και δεν προχωρούν σε μαζική επανεκκίνηση των δρομολογίων τους.
Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των εξελίξεων. Σε δηλώσεις του, ανέφερε ότι το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψε ο πρόεδρος Τραμπ θα οδηγήσει σε πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. «Τα Στενά του Ορμούζ θα είναι πλήρως ανοιχτά», δήλωσε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την προσδοκία ότι η ελεύθερη ροή ενέργειας θα επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την επιχείρηση Epic Fury. Τις πληροφορίες από ανώνυμες πηγές, ο Ρότζερς τις χαρακτήρισε «αβάσιμες εικασίες». Σε αυτό το πλαίσιο, το χάσμα μεταξύ των επίσημων κυβερνητικών δηλώσεων και της πραγματικότητας που βιώνει ο ενεργειακός τομέας παραμένει εμφανές.
Η γεωπολιτική διάσταση της κρίσης
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος των εξαγωγών πετρελαίου των χωρών του Περσικού Κόλπου. Η παράλυση της ναυτιλίας έχει άμεσες επιπτώσεις στις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και στον εφοδιασμό των βιομηχανικών χωρών, δημιουργώντας πίεση σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις διεθνώς. Η αμερικανική κυβέρνηση, συνειδητοποιώντας το μέγεθος του προβλήματος, φαίνεται αποφασισμένη να βρει μια πρακτική λύση, είτε μέσω διπλωματικής πίεσης στο Ιράν, είτε μέσω απευθείας παροχής ναυτικής ασφάλειας στα εμπορικά πλοία. Το εάν το σχέδιο «VIP pass» θα αποδειχθεί βιώσιμο και αποδεκτό από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, παραμένει ανοιχτό ερώτημα που θα απαντηθεί στις επόμενες κρίσιμες εβδομάδες, ενώ τα 500 πλοία συνεχίζουν να αγκυροβολούν στον Περσικό Κόλπο, αναμένοντας εξελίξεις.
