Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης θα υπογραφεί μέσα στις επόμενες 48 ώρες, επισημαίνοντας ότι το κείμενο έχει ήδη οριστικοποιηθεί. Οι δηλώσεις αυτές έγιναν στο περιθώριο της συνόδου της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας, λίγο πριν από την αναχώρησή του με προορισμό το Παρίσι. Ο τόπος της επίσημης υπογραφής δεν έχει ακόμη αποφασιστεί. Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν αναμένεται να διαμορφώσει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή τους επόμενους μήνες.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν
Το κείμενο του μνημονίου που τέθηκε στη δημοσιότητα περιλαμβάνει 14 σημεία και προβλέπει τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Ανοίγει επίσης τον δρόμο για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης από το Ιράν για τουλάχιστον 60 ημέρες. Η άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν και η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό συγκαταλέγονται επίσης στις βασικές διατάξεις.
Κεντρική θέση στη συμφωνία κατέχει η δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Το μνημόνιο περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για τη διαχείριση του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης — ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα των διαπραγματεύσεων. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ οι δύο πλευρές συμφωνούν να συνεχίσουν τις συζητήσεις για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος υπό την εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Νέος γύρος διαπραγματεύσεων αναμένεται να εκκινήσει αμέσως μετά την υπογραφή.
Ο Τραμπ διευκρίνισε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα παραμείνουν στην περιοχή του Κόλπου «για κάποιο διάστημα» μετά την υπογραφή του μνημονίου. Ερωτηθείς για την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, επεσήμανε ότι θα ήταν «λίγο άδικο» για το Ιράν να μην έχει βαλλιστικούς πυραύλους, εφόσον άλλες χώρες τους διαθέτουν. Παράλληλα, επανέλαβε την προειδοποίηση: εάν η Τεχεράνη δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της, ο πόλεμος θα επαναρχίσει. «Είναι στην τελική του μορφή», δήλωσε χαρακτηριστικά για το μνημόνιο, δίνοντας τέλος σε κάθε αμφιβολία για την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Αντιδράσεις και παρασκήνιο της συμφωνίας
Ο Τραμπ σχολίασε εκτενώς τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ είχαν ήδη πλήξει κρίσιμες υποδομές. «Βομβάρδισα τη μεγαλύτερη γέφυρά τους», δήλωσε, παραλληλίζοντας τον στόχο με τη διάσημη γέφυρα Τζορτζ Ουάσινγκτον και επισημαίνοντας ότι η επιχείρηση έγινε «με ένα γρήγορο χτύπημα από ένα F-22». Οι επιθέσεις σε κρίσιμες πολιτικές υποδομές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της γέφυρας Β1 στην πόλη Καράτζ τον Απρίλιο, έχουν επικριθεί από ορισμένες οργανώσεις ως πιθανά εγκλήματα πολέμου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δέχθηκε αιχμηρές ερωτήσεις για το αμερικανικό πλήγμα σε δημοτικό σχολείο στη Μιναμπ, κατά την πρώτη ημέρα του πολέμου, που στοίχισε τη ζωή σε 152 ανθρώπους — στην πλειονότητά τους μαθητές και εκπαιδευτικούς. Ο Τραμπ απέκρουσε τις κατηγορίες λέγοντας ότι το περιστατικό «βρίσκεται υπό διερεύνηση» και ότι «κανείς δεν το έκανε επίτηδες». Ανέφερε ότι ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ θα μπορούσε να παράσχει αναλυτικότερη ενημέρωση. «Ο πόλεμος είναι άσχημος», ήταν η χαρακτηριστική του τοποθέτηση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ευχαρίστησε δημόσια τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν για τη στάση τους κατά τη διάρκεια του πολέμου. «Παρέμεινε ουδέτερος, απολύτως ουδέτερος, και το εκτιμώ», δήλωσε για τον Σι, ενώ εξέφρασε αντίστοιχη εκτίμηση και για τον Πούτιν. Στην αγορά πετρελαίου, οι τιμές ανέβηκαν κατά σχεδόν 1% μετά τις δηλώσεις του: το Brent έκλεισε στα 79,55 δολάρια το βαρέλι και το WTI στα 76,79 δολάρια, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από την τελική μορφή της συμφωνίας τροφοδότησε γεωπολιτικό ρίσκο στις αγορές.
Τι ακολουθεί
Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να παρευρεθεί ο ίδιος στην τελετή υπογραφής, υπονοώντας ωστόσο ότι ίσως σταλεί ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. Ερωτηθείς από δημοσιογράφο του Fox News, τον Πίτερ Ντούσι, εάν με αυτό τον τρόπο σκοπεύει να πιστώσει στον εαυτό του την επιτυχία και να χρεώσει στον Βανς ενδεχόμενη αποτυχία, απάντησε γελώντας: «Μου αρέσει αυτή η ιδέα». Ουάσινγκτον και Τεχεράνη θα εισέλθουν σε νέο κύκλο διαπραγματεύσεων εντός 60 ημερών με στόχο μια οριστική συμφωνία, ενώ είχε ήδη προγραμματιστεί συνάντηση αντιπροσωπειών στην Ελβετία. Ωστόσο, δηλώσεις αξιωματούχου της αμερικανικής κυβέρνησης ότι το ιρανικό εμπλουτισμένο ουράνιο παραμένει «πολύ, πολύ βαθιά θαμμένο» λόγω των πληγμάτων της Επιχείρησης Midnight Hammer του 2025 ενδέχεται να αναζωπυρώσουν συζητήσεις στην Ουάσινγκτον για τους πραγματικούς λόγους που οδήγησαν στον πόλεμο.
