Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή υπογράφεται σήμερα, Παρασκευή 18 Ιουνίου 2026, στη Γενεύη, σηματοδοτώντας κρίσιμη στροφή στις σχέσεις των δύο χωρών. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε ήδη υπογράψει το Μνημόνιο Κατανόησης στο Παλάτι των Βερσαλλιών στο Παρίσι, με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να δημοσιεύει βίντεο από την υπογραφή. Η συμφωνία προβλέπει 60 ημέρες ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις πιο κρίσιμες ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο, ενώ η αγορά παραμένει επιφυλακτική ενόσω δεν έχει τεθεί σε ισχύ η δεσμευτική συμφωνία.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν στις Βερσαλλίες
Τι προβλέπει το Μνημόνιο Κατανόησης
Σύμφωνα με τους όρους του Μνημονίου, η Τεχεράνη αναλαμβάνει να επιτρέψει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς διόδια για διάστημα 60 ημερών. Μετά τη λήξη αυτής της περιόδου, το Ιράν θα διεξάγει διάλογο με το Ομάν για να καθορίσει τη μελλοντική διαχείριση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στον Πορθμό, σε συντονισμό με τα υπόλοιπα κράτη του Περσικού Κόλπου. Το Μνημόνιο ορίζει ρητά ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές πρέπει να είναι σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών των Στενών.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να αρχίσουν να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων αμέσως μετά την υπογραφή, με πλήρη κατάργηση εντός 30 ημερών. Ενδείξεις για την έναρξη αυτής της διαδικασίας παρέχει ήδη η αύξηση των ιρανικών πλοίων που διέρχονται από τα Στενά τα τελευταία 24ωρα. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει υποσχεθεί επιστροφή στην κανονικότητα ακόμη και πριν από την υπογραφή της δεσμευτικής συμφωνίας, ενώ η ναυτιλιακή αγορά αντιδρά με περίσκεψη.
Τα στοιχεία για την κυκλοφορία μέσω του Πορθμού του Ορμούζ δείχνουν ότι η κατάσταση δεν έχει ακόμη ομαλοποιηθεί. Μέσα στην τρέχουσα εβδομάδα, μόλις 5 με 10 πλοία ημερησίως διασχίζουν τα Στενά, έναντι περισσότερων από 100 που διέρχονταν καθημερινά πριν από τον πόλεμο. Η πρακτική χρήσης απενεργοποιημένων πομποδεκτών έχει οδηγήσει σε σχετική αύξηση των ροών πετρελαίου τον Ιούνιο, χωρίς όμως να αντικατοπτρίζει την πλήρη επαναλειτουργία της ναυτιλιακής οδού.
Αντιδράσεις και διεθνής αξιολόγηση
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποδέχθηκε τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν με ενθουσιασμό, δημοσιεύοντας στο X το βίντεο από την υπογραφή στις Βερσαλλίες. «Αυτή η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για διαρκή ειρήνη και επιτρέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ», έγραψε ο Μακρόν, προσθέτοντας ότι αναμένεται να συμβάλει σύντομα στη μείωση των τιμών ενέργειας. Ο Γάλλος ηγέτης χαρακτήρισε τη συμφωνία «σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τους πολίτες».
Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας στο CNBC, παραδέχτηκαν ότι το Ιράν πιθανόν θα διεκδικήσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα στον Ορμούζ «όσο πιο επιθετικά μπορεί» στις επικείμενες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι τα υπόλοιπα κράτη του Κόλπου δεν θα συναινέσουν ποτέ σε συμφωνία που θα επιτρέπει την πρόσβαση με διόδια. Η διπλωματική ισορροπία ανάμεσα στις απαιτήσεις της Τεχεράνης και στα συμφέροντα των άλλων κρατών του Κόλπου αναμένεται να αποτελέσει το κεντρικό ζήτημα των διαπραγματεύσεων που ακολουθούν.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι οι ροές πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να ανακάμψουν μόνο στο 70% των προπολεμικών επιπέδων. Πριν από τον πόλεμο, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και παράγωγα προϊόντα διέρχονταν από τα Στενά κάθε ημέρα. Για πλήρη ομαλοποίηση των εξαγωγών του Κόλπου, οι αναλυτές υπολογίζουν ότι απαιτείται αύξηση κατά 13 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στις ροές μέσω του Ορμούζ.
Τι ακολουθεί για τον Ορμούζ και την ενέργεια
Η παραγωγή πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο εκτιμάται ότι θα ανακάμψει μέχρι τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τους αναλυτές της Goldman Sachs. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν για τη μόνιμη διαχείριση των Στενών αναμένεται να εκκινήσουν εντός της 60ήμερης περιόδου ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Η τελική συμφωνία θα πρέπει να λάβει υπόψη τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών, σύμφωνα με το Μνημόνιο. Η επιτυχία των διαπραγματεύσεων θα κρίνει αν τα Στενά του Ορμούζ θα επανέλθουν στα επίπεδα κυκλοφορίας που είχαν πριν από τον πόλεμο, όταν διέρχονταν περισσότερα από 100 πλοία ημερησίως και 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου άλλαζαν χέρια κάθε μέρα.
