Η μαζική είσοδος μεταναστών στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στα βόρεια αφρικανικά παράλια, εξελίσσεται σε μείζονα κρίση για την Ισπανία και σε νέα δοκιμασία για τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είκοσι δύο κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έστειλαν κοινή επιστολή ζητώντας αυστηρότερη και πιο συντονισμένη αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης. Η κρίση στη Θέουτα έχει ήδη προκαλέσει ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στη Μαδρίτη και μεγάλο μέρος των Ευρωπαίων εταίρων της, με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, να κατηγορεί τους ομολόγους του για «εγωιστική» και «παράνομη» στάση.
Η επιστολή των «22» και τα γεγονότα στη Θέουτα
Στην προσπάθειά τους να κολυμπήσουν από το Μαρόκο προς τη Θέουτα, τουλάχιστον 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ ο συνολικός αριθμός όσων επιχείρησαν τη διέλευση έφτασε τις 50.000. Η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι το περιστατικό έχει πλέον τεθεί υπό έλεγχο, καθώς το σύνολο των μεταναστών πέρασε ξανά τα σύνορα προς το Μαρόκο, και ότι τοποθετεί πλωτό φράγμα στη θαλάσσια περιοχή για να αποτρέψει ανάλογα περιστατικά στο μέλλον.
Σε κοινή επιστολή τους προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και τον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, οι 22 ηγέτες εξέφρασαν «σοβαρή ανησυχία» και ζήτησαν συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ. Την πρωτοβουλία για τη σύνταξη του κειμένου ανέλαβαν η Ιταλία και η Δανία, ενώ μεταξύ των υπογραφόντων συγκαταλέγονται η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Κύπρος, η Τσεχία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Ουγγαρία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Σουηδία. Εκτός επιστολής έμειναν η Πορτογαλία, η Γαλλία, το Λουξεμβούργο και η προεδρεύουσα Ιρλανδία.
Στο κείμενο, οι 22 ηγέτες τονίζουν ότι η ΕΕ έχει καθήκον να αποτρέπει την παράτυπη μετανάστευση και να ενισχύει τα εξωτερικά της σύνορα. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι ανεξέλεγκτες μαζικές διελεύσεις, η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ή άλλες υβριδικές απειλές να δημιουργούν την εντύπωση ότι η παράνομη είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εφικτή», αναφέρουν χαρακτηριστικά στην επιστολή τους.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο της μεταναστευτικής πολιτικής
Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών επικρίσεων βρίσκεται η απόφαση της κυβέρνησης Σάντσεθ να νομιμοποιήσει έως και 1,2 εκατομμύρια παράτυπους μετανάστες. Οι 22 ηγέτες υποστηρίζουν ότι ένα πρόγραμμα τέτοιας κλίμακας λειτουργεί ως «παράγοντας έλξης», καλλιεργώντας την προσδοκία ότι η παράνομη είσοδος στην Ευρώπη μπορεί τελικά να οδηγήσει σε νόμιμη παραμονή. Η Μαδρίτη απορρίπτει τη σύνδεση, καθώς εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών επισήμανε ότι όσοι εισήλθαν στη Θέουτα δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του προγράμματος νομιμοποίησης, που απαιτεί αποδεδειγμένη διαμονή στην Ισπανία πριν από την 1η Ιανουαρίου 2026 και συνεχή παρουσία τουλάχιστον πέντε μηνών.
Η αντιπαράθεση έχει προκαλέσει διχασμό στην ΕΕ, με αρκετές κυβερνήσεις να επιβάλλουν περιορισμούς στα σύνορά τους και ελέγχους διαβατηρίων. Η ακροδεξιά κυβέρνηση της Ιταλίας προχώρησε μάλιστα σε αναστολή της συμφωνίας Σένγκεν με την Ισπανία, «για λόγους εθνικής ασφάλειας», όπως δήλωσε η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι. Ο Πέδρο Σάντσεθ, απαντώντας στην κριτική, συμφώνησε με τη διεξαγωγή έκτακτης συνόδου, επέκρινε όμως έντονα τις κυβερνήσεις που ζήτησαν τον αποκλεισμό της Ισπανίας από τη ζώνη Σένγκεν. «Στο τρέχον διεθνές πλαίσιο, η ΕΕ δεν μπορεί να αντέξει αυτό το είδος εγωιστικής, πολωτικής και παράνομης αντίδρασης», έγραψε ο Ισπανός πρωθυπουργός στο Χ. Παράλληλα, ο Σάντσεθ δέχθηκε κριτική και για τον τρόπο διαχείρισης της επικοινωνίας, αφού ανάρτησε στα social media τη μουσική playlist του καλοκαιριού εν μέσω της κρίσης, προκαλώντας νέα κύματα αντιδράσεων στην ισπανική κοινή γνώμη.
Η κρίση στη Θέουτα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας νέου νομικού πλαισίου για τη μετανάστευση. Το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη-μέλη από τις 12 Ιουνίου 2026, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη και ο νέος Κανονισμός για τις Επιστροφές, που θα αντικαταστήσει την οδηγία του 2008. Το πλαίσιο προβλέπει υποχρεωτικούς επταήμερους ελέγχους κατά την άφιξη στα σύνορα, συλλογή βιομετρικών δεδομένων από την ηλικία των έξι ετών, καθώς και Ετήσιο Αποθεματικό Αλληλεγγύης με κατώτατο όριο 30.000 μετεγκαταστάσεων ετησίως ή εναλλακτικά ταμείο 600 εκατομμυρίων ευρώ. Η Ισπανία και η Ελλάδα, ως χώρες πρώτης γραμμής, εξαιρούνται από τις υποχρεωτικές συνεισφορές εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώσει ότι αντιμετωπίζουν μεταναστευτική πίεση.
Τι ακολουθεί
Οι 22 χώρες ζητούν διαδικτυακή έκτακτη σύνοδο των υπουργών Εσωτερικών, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα. Στην επιστολή τους, οι υπογράφοντες προτρέπουν παράλληλα την ΕΕ να στηρίξει την Ισπανία ώστε να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο των συνόρων της με το Μαρόκο, σηματοδοτώντας ότι η κρίση στη Θέουτα αναμένεται να παραμείνει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας τις επόμενες ημέρες.
