Ακόμα και όταν τα όπλα φαίνεται να σιωπούν σε ένα μέτωπο, η φλόγα στη Μέση Ανατολή βρίσκει πάντα άλλη διέξοδο για να καίει. Τις ώρες που Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αντάλλασσαν έστω και μια προσωρινή εκεχειρία, ο Βενιαμίν Νετανιάχου έβλεπε μπροστά του ένα παράθυρο ευκαιρίας που δεν ήταν διατεθειμένος να αφήσει ανεκμετάλλευτο. Η αμερικανοϊρανική κατάπαυση του πυρός ήταν για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό η τέλεια συγκυρία να ξεκαθαρίσει λογαριασμούς με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, χωρίς να φοβάται τη δημιουργία ευρύτερης αναλαμπής. Αποτέλεσμα; Την επομένη της εκεχειρίας, ισραηλινά πυρά στοίχισαν τη ζωή σε 357 ανθρώπους, ανάμεσά τους περίπου 110 γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι, αφήνοντας τη διεθνή κοινότητα άφωνη μπροστά στη βαρβαρότητα.
Η διπλωματική κίνηση δεν αργεί να ακολουθήσει. Τρεις μέρες μετά τους βομβαρδισμούς, αντιπρόσωποι του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών κάθησαν στο ίδιο τραπέζι στο Ισλαμαμπάντ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να στέλνει τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς ως επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας. Φαινόταν σαν μια ιστορικού χαρακτήρα συνάντηση που θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους. Ωστόσο, μετά από μόλις μία ημέρα συνομιλιών, η αντιπροσωπεία από τη Δύση εγκατέλειψε το Πακιστάν με άδεια χέρια. Δεν συμφωνήθηκε τίποτα για το πυρηνικό πρόγραμμα, και τα Στενά του Ορμούζ παρέμειναν κλειστά, κόβοντας βασικές αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Αποκλεισμός απαντά σε αποκλεισμό
Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, ο Τραμπ αποφάσισε να παίξει ένα ρίσκο χαρτί. Στις 13 Απριλίου, ανακοίνωσε αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό εναντίον κάθε πλοίου που εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια, θέλοντας να στραγγαλίσει οικονομικά ένα καθεστώς που επιβιώνει σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων. Η λογική είναι απλή: αν το Ιράν κλείνει τα στενά για τους άλλους, η Αμερική θα κλείνει τα λιμάνια για τους Ιρανούς. Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγκρουση εισερχόταν σε μια περίεργη, διφορούμενη φάση: ούτε ολοκληρωτικός πόλεμος, ούτε πραγματική ειρήνη. Στα Στενά του Ορμούζ εκδηλώνονταν μικροεπεισόδια και αψιμαχίες μεταξύ αμερικανικών και ιρανικών δυνάμεων, με κάθε πλευρά να κατηγορεί την άλλη για παραβίαση της συμφωνηθείσας κατάπαυσης πυρός. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονταν στα παρασκήνια, χωρίς ορατά αποτελέσματα.
Η 17η Απριλίου έμεινε στη μνήμη ως η πιο χαρακτηριστική ημέρα αυτής της σύγχυσης. Στον Λίβανο υπογράφηκε μια εύθραυστη εκεχειρία δέκα ημερών, η οποία έφερε έστω και μια οριακή ανάσα. Ο Ιρανός υπουργός εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε με επισημότητα ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι και πάλι «ανοιχτά». Η ανακούφιση όμως κράτησε μόνο μερικές ώρες: την επόμενη κιόλας ημέρα, ναυτικές δυνάμεις του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης έκλεισαν εκ νέου τα στενά, σε μια κίνηση που αποκάλυπτε πόσο βαθιές ήταν οι διαιρέσεις μέσα στην ίδια την ιρανική ηγεσία.
Η «Επιχείρηση Ελευθερία» και η νέα κλιμάκωση
Ο Τραμπ, ενοχλημένος από την αδιαφορία των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε κοινή δράση για το άνοιγμα των στενών, αποφάσισε να αναλάβει τον ρόλο ο ίδιος. Στις 3 Μαΐου, ξεκίνησε την επιχείρηση «Project Freedom» — μια στρατιωτική επιχείρηση συνοδείας για τα πετρελαιοφόρα που είχαν εγκλωβιστεί στο Ορμούζ. Ωστόσο, ο απρόβλεπτος Αμερικανός πρόεδρος ανέστειλε την επιχείρηση μόλις την επόμενη μέρα, επικαλούμενος «μεγάλη πρόοδο» στις συνομιλίες με την Τεχεράνη. Στις εβδομάδες που ακολούθησαν, οι διαπραγματεύσεις φαίνεται πράγματι να απέκτησαν περισσότερη ουσία και δυναμική. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου βρισκόταν «στο τραπέζι», εκκρεμώντας μόνο η επίσημη επικύρωσή της από τους ηγέτες και των δύο χωρών.
Όμως στα τέλη Μαΐου, η κατάσταση στον Λίβανο έριξε νερό στο μύλο της αισιοδοξίας. Η ισραηλινή κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσημα ότι θα ενισχύσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της στη χώρα, φτάνοντας μέχρι του σημείου να απειλήσει με βομβαρδισμό της ίδιας της Βηρυτού. Ο Τραμπ αντέδρασε με οργή, εκτιμώντας ότι η επιθετική στρατηγική του Νετανιάχου υπονόμευε άμεσα τη λεπτή ισορροπία που είχε επιτύχει στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Η Μέση Ανατολή παρέμενε ένα πεδίο όπου κανένας παίκτης δεν έλεγχε πλήρως την κατεύθυνση των εξελίξεων — και κάθε νέα ημέρα έφερνε μαζί της την αβεβαιότητα της επόμενης.
