Νέα κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ ξέσπασε την Παρασκευή 20 Ιουνίου 2026, όταν το Μεικτό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν ανακοίνωσε τον αποκλεισμό της κρίσιμης θαλάσσιας διόδου, κατηγορώντας ΗΠΑ και Ισραήλ για σοβαρές παραβιάσεις του μνημονίου εκεχειρίας. Η Τεχεράνη χαρακτήρισε το κλείσιμο «πρώτο βήμα» και προειδοποίησε για περαιτέρω μέτρα αν δεν σταματήσουν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς διέψευσε τον αποκλεισμό, επισημαίνοντας ότι τα Στενά παραμένουν ανοιχτά, ενώ και οι δύο πλευρές φαίνεται να διατηρούν τον διπλωματικό δρόμο ανοιχτό μέσω των συνομιλιών στην Ελβετία.
Τι έγινε: Η ανακοίνωση του ιρανικού επιτελείου και τα αίτια
Το Ανώτατο Μεικτό Στρατιωτικό Επιτελείο του Ιράν εξέδωσε ανακοίνωση που μεταδόθηκε από την ιρανική τηλεόραση και το πρακτορείο Mehr, διακηρύσσοντας τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ για κάθε είδους ναυσιπλοΐα. «Ανακοινώνεται ότι τα Στενά του Ορμούζ θα κλείσουν για τη ναυσιπλοΐα. Αυτό το πρώτο μέτρο αποτελεί απάντηση στην παραβίαση των δεσμεύσεων του εχθρού. Αν η επίθεση συνεχισθεί, άλλα μέτρα θα σχεδιαστούν και θα εφαρμοστούν», αναφέρει το κείμενο. Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης απηύθυναν ρητή προειδοποίηση σε κάθε πλοίο που επιχειρεί να διασχίσει τα Στενά, δηλώνοντας ότι «η ασφάλειά τους θα τεθεί σε κίνδυνο» και ότι η διέλευση θα επιτρέπεται αποκλειστικά σε «φιλικά και συντονισμένα» πλοία.
Η αφορμή για την ανακοίνωση δόθηκε από τις νέες ισραηλινές επιθέσεις στον νότιο Λίβανο, τις οποίες η Τεχεράνη χαρακτηρίζει παραβίαση του μνημονίου κατανόησης που είχε υπογραφεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το πρώτο άρθρο του μνημονίου προβλέπει τον «άμεσο και οριστικό τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Ο ισραηλινός στρατός επιτέθηκε κατά θέσεων της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, απαντώντας, σύμφωνα με τον ίδιο, σε εκτόξευση πάνω από 50 βλημάτων κατά ισραηλινών δυνάμεων που βρίσκονται ανεπτυγμένες στην περιοχή. Ο στρατός του Λιβάνου ανακοίνωσε τον θάνατο ενός στρατιώτη του από ισραηλινή επίθεση, γεγονός που επέτεινε περαιτέρω την ένταση.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν υποστήριξε ότι η Τεχεράνη «έχει τηρήσει πλήρως τις δεσμεύσεις της» στο πλαίσιο του μνημονίου, ζητώντας από τις ΗΠΑ να «εξαναγκάσουν το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις στον Λίβανο». Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ τόνισε ότι το Ιράν «δεν υπέγραψε καμία δέσμευση που δεν θα εφαρμοστεί», επαναλαμβάνοντας τη θέση «commitment for commitment» — δηλαδή αμοιβαία εφαρμογή όλων των όρων. Βουλευτής της Χεζμπολάχ, ο Χάσαν Φαντλαλάχ, δήλωσε ότι η οργάνωση «έχει κάθε δικαίωμα να αντιμετωπίσει τον εχθρό αυτό όταν επιτίθεται εναντίον μας», τονίζοντας ότι η εκεχειρία πρέπει να εφαρμοστεί «πλήρως και καθολικά».
Αντιδράσεις: Βανς διαψεύδει – Συνομιλίες σε εξέλιξη στην Ελβετία
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ανέτρεψε το σκηνικό με δηλώσεις του στο Fox News, στο πρόγραμμα «Fox & Friends Weekend», αρνούμενος κατηγορηματικά ότι τα Στενά έχουν κλείσει. «Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν κλείνει τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Βανς, υπογραμμίζοντας ότι μέσα στις τελευταίες 24 ώρες διακινήθηκαν 16 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος επισήμανε ότι «η ροή έχει επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου» και πρόσθεσε ότι «θα χρειαστεί κάποιος χρόνος για να καθαριστούν αυτές οι νάρκες», παραπέμποντας στις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης που βρίσκονται σε εξέλιξη στην περιοχή. Η τοποθέτησή του αυτή ουσιαστικά αντικρούει τους ισχυρισμούς του ιρανικού επιτελείου για πραγματικό και άμεσο αποκλεισμό.
Ωστόσο, ο Βανς εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις διπλωματικές προοπτικές, δηλώνοντας ότι «τα πράγματα πάνε καλά» στις επαφές με το Ιράν. Επιβεβαίωσε ότι ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, βρίσκονται ήδη στην Ελβετία για να προωθήσουν τις επαφές με την ιρανική πλευρά. Ο ίδιος ο Βανς ανέφερε ότι αναμένει να αναχωρήσει για την Ελβετία «εντός των επόμενων ημερών», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου γύρου διαπραγματεύσεων ακόμη και την Κυριακή 21 Ιουνίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διπλωματικές προετοιμασίες.
Η Ελβετία επιβεβαίωσε ότι συνεχίζει να παρέχει «διακριτικό και αξιόπιστο» πλαίσιο στο Μπούργκενστοκ για την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν. Το ιρανικό πρακτορείο Fars ανέφερε ότι αντιπροσωπεία από την Τεχεράνη μεταβαίνει στην Ελβετία για να «παρακολουθήσει από κοντά» τις συνομιλίες και να ζητήσει «την εκπλήρωση των δεσμεύσεων της άλλης πλευράς». Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αραγτσί επίσης αναμένεται να ταξιδέψει στην Ελβετία, ένδειξη ότι το Ιράν δεν προτίθεται να κλείσει τον διπλωματικό διάδρομο παρά την ανακοίνωση αποκλεισμού των Στενών.
Τι ακολουθεί: Κρίσιμες ώρες για τη διπλωματία
Οι επόμενες ώρες αναμένεται να κρίνουν την πορεία της κρίσης. Το Ιράν επιμένει ότι ο αποκλεισμός αποτελεί μόνο το «πρώτο βήμα» και ότι περαιτέρω μέτρα παραμένουν στο τραπέζι εάν δεν σταματήσουν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο. Η πρόθεση και των δύο πλευρών να συναντηθούν στην Ελβετία δείχνει ότι οι διπλωματικές επαφές δεν έχουν διακοπεί, παρά την οξύτητα της ρητορικής. Το κρίσιμο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι εάν οι ΗΠΑ θα ασκήσουν επαρκή πίεση στο Ισραήλ για τήρηση της εκεχειρίας στον Λίβανο, που αποτελεί το κεντρικό αίτημα της Τεχεράνης. Τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται τεράστιο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, παραμένουν το ισχυρότερο μέσο πίεσης στα χέρια του Ιράν απέναντι στη Δύση.
