Οξεία αντίφαση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αναδύθηκε τη Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026, λίγες ώρες μετά το τέλος των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας. Ενώ ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παρουσίασε τις διαπραγματεύσεις ως παραγωγικές και με συγκεκριμένα αποτελέσματα, το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών έσπευσε να αρνηθεί ότι η χώρα ανέλαβε οποιαδήποτε νέα δέσμευση για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Η απόσταση μεταξύ των δύο αφηγήσεων είναι τέτοια που θέτει υπό αμφισβήτηση την ουσιαστική πρόοδο των συνομιλιών.
Τι συνέβη στο Μπούργκενστοκ
Οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ κράτησαν σχεδόν ένα 24ωρο και κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα διπλωματικών ζητημάτων. Οι δύο αντιπροσωπείες κατέληξαν στα βασικά σημεία ενός οδικού χάρτη με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας εντός 60 ημερών. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις κάλυψαν ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ και την πρόληψη νέας ανάφλεξης στον Λίβανο. Το γεγονός ότι Αμερικανοί και Ιρανοί βρέθηκαν στην ίδια αίθουσα θεωρείται από μόνο του θετικό σημάδι για τη διπλωματική επίλυση της κρίσης.
Ο Βανς ανακοίνωσε πως η Τεχεράνη συμφώνησε να επιτρέψει την επιστροφή επιθεωρητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/ΙΑΕΑ) στη χώρα, χαρακτηρίζοντάς το «σημαντικό βήμα» και «πρώτο βήμα προς την οριστική αποπυρηνικοποίηση, δηλαδή την οριστική παύση του ιρανικού προγράμματος πυρηνικού εξοπλισμού». Οι συζητήσεις για τις επιθεωρήσεις, κατά τον Αμερικανό Αντιπρόεδρο, ενδέχεται να ξεκινήσουν ακόμα και εντός της τρέχουσας εβδομάδας. Ο Βανς ανακοίνωσε επίσης ότι αναχώρησε από την Ελβετία μετά την ολοκλήρωση μιας ημέρας διαπραγματεύσεων υψηλού επιπέδου. Η εικόνα που παρέδωσε στους δημοσιογράφους ήταν αισιόδοξη, με αναφορά σε συγκεκριμένα βήματα αποκλιμάκωσης.
Η διάψευση από Τεχεράνη και το πλαίσιο
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, υπήρξε κατηγορηματικός στις δηλώσεις του στο επίσημο πρακτορείο IRNA: η Τεχεράνη δεν διαπραγματεύτηκε το πυρηνικό της πρόγραμμα και δεν ανέλαβε καμία νέα δέσμευση κατά τις συνομιλίες της Κυριακής. Ο Μπαγκάι διευκρίνισε ότι η συνεργασία του Ιράν με τον ΔΟΑΕ θα συνεχιστεί σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες, υπό την προϋπόθεση έγκρισης από το ιρανικό κοινοβούλιο και τις αποφάσεις του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε άμεση αντίθεση με τα όσα ανέφερε ο Βανς για αποδοχή των επιθεωρητών ΙΑΕΑ. Η αντίφαση αποκαλύπτει πόσο διαφορετικά ερμηνεύουν οι δύο πλευρές τα αποτελέσματα της ίδιας συνάντησης.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ξεκαθάρισε ότι ο δρόμος για την ειρήνη περνά πρωτίστως από τον Λίβανο. Ωστόσο, το Ισραήλ παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, βλέποντας ως απειλή για την εθνική του ασφάλεια κάθε προσπάθεια της Τεχεράνης να νομιμοποιήσει την ανάμιξή της στα εσωτερικά του Λιβάνου και να θωρακίσει το δίκτυο του Άξονα της Αντίστασης. Το ιρανικό καθεστώς δεν έχει δώσει ένδειξη ότι η περιφερειακή του επιρροή τίθεται προς διαπραγμάτευση. Τα ζητήματα αυτά, μαζί με το πυρηνικό πρόγραμμα, αγγίζουν τον σκληρό πυρήνα της ιρανικής ιδεολογίας — και για το καθεστώς δεν ανταλλάσσονται με οικονομικά ανταλλάγματα.
Τι ακολουθεί: Ομάν και ο 60ήμερος οδικός χάρτης
Αμέσως μετά τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία, ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, αναχώρησε για το Ομάν, σύμφωνα με ανακοίνωση στον λογαριασμό του στο Telegram. Στο Ομάν αναμένεται να συναντηθεί με τον Σουλτάνο, με επίκεντρο την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας και τη σταθεροποίηση των ρυθμίσεων για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Τον Γκαλιμπάφ συνοδεύουν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και μέλη της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας. Η επίσκεψη πραγματοποιείται μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στην Ελβετία.
Ο οδικός χάρτης που καθορίστηκε στο Μπούργκενστοκ δίνει 60 ημέρες για την επίτευξη τελικής συμφωνίας, μια προθεσμία που θεωρείται φιλόδοξη. Η δυσκολία του εγχειρήματος αναδεικνύεται από τις αντικρουόμενες αφηγήσεις των δύο πλευρών μόλις μία ημέρα μετά τη συνάντηση. Η επιτυχία θα εξαρτηθεί από την ικανότητα Ουάσιγκτον και Τεχεράνης να γεφυρώσουν τις βαθιές διαφορές τους σε ζητήματα αποπυρηνικοποίησης, περιφερειακής επιρροής και ασφάλειας στον Λίβανο. Ο δρόμος προς τη συμφωνία, όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι εμπλεκόμενοι, είναι μακρύς και θα απαιτήσει σκληρή διπλωματική προσπάθεια.
