Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος με το Ιράν για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ, μιλώντας για «τελευταία ευκαιρία» ώστε η Τεχεράνη να καταλήξει σε συμφωνία. Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου έγιναν στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα, ενώ η ιρανική διπλωματία έσπευσε να τις διαψεύσει, κάνοντας λόγο για «νέο ψέμα». Η αντιπαράθεση έρχεται σε μια περίοδο όπου η ένταση στην περιοχή παραμένει υψηλή, πέντε μήνες μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ δίνει τελευταία ευκαιρία στο Ιράν
Οι δηλώσεις του Τραμπ για «τελευταία ευκαιρία»
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν διεξάγονται «αυτή τη στιγμή», έπειτα -όπως ισχυρίστηκε- από αίτημα της ίδιας της Τεχεράνης. Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, οι επαφές γίνονται με την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ. «Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία που έχουν οι Ιρανοί να υπογράψουν ένα καλό έγγραφο», δήλωσε χαρακτηριστικά, ενώ σε άλλο σημείο πρόσθεσε ότι θέλει να δώσει στο Ιράν «κάθε τελευταία ευκαιρία πριν από τον αποκεφαλισμό». Στο επίκεντρο των συνομιλιών, όπως ανέφερε, βρίσκεται το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ, κάτι που θα μπορούσε να συμβεί «ακόμη και από αύριο», καθώς και η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν, διαδικασία που κατά τον ίδιο «θα χρειαστεί λίγο χρόνο».
Λίγες ώρες πριν από τις δηλώσεις του στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επιτεθεί μέσω Truth Social στην ιρανική ηγεσία, κατηγορώντας την για «απίστευτη διπροσωπία». «Ζητούν συνάντηση, κάποιοι θα έλεγαν ότι εκλιπαρούν. Οι συνομιλίες αρχίζουν, προγραμματίζονται και άλλες, και στη συνέχεια βγαίνουν δημόσια και λένε ότι δεν συζητούν τίποτα», έγραψε χαρακτηριστικά. Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι το στενό του Ορμούζ βρίσκεται υπό τον «πλήρη έλεγχο» του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και προειδοποίησε πως ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο δεν πρόκειται να αρθεί παρά μόνο εφόσον υπάρξει συμφωνία ή, όπως είπε, «πλήρης παράδοση» της Τεχεράνης.
Η διάψευση της Τεχεράνης και η ένταση στο Ορμούζ
Η ιρανική πλευρά απάντησε άμεσα, διαψεύδοντας κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε κατά την εβδομαδιαία ενημέρωση των διαπιστευμένων συντακτών ότι «δεν διαπραγματευόμαστε με τις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη στιγμή», διευκρινίζοντας ότι οι επαφές που πράγματι διεξάγονται αφορούν το Ομάν και στοχεύουν στη διασφάλιση της «ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ». Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος είναι να συμφωνηθεί μια νέα θαλάσσια διαδρομή, η οποία δεν θα ακολουθεί ούτε τη βόρεια ούτε τη νότια πορεία, με σεβασμό στα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των εμπλεκομένων χωρών. Το σουλτανάτο του Ομάν δεν έχει μέχρι στιγμής ούτε επιβεβαιώσει ούτε διαψεύσει τις σχετικές πληροφορίες.
Η αντιπαράθεση έρχεται μετά την κατάρρευση του λεγόμενου «Μνημονίου Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» και την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου. Οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ είχαν εξαπολύσει αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν. Παρότι έχουν μεσολαβήσει περίοδοι σχετικής αποκλιμάκωσης, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων και drones εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών στόχων στην περιοχή, ενώ διατηρεί αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου. Παράλληλα, η βρετανική υπηρεσία θαλάσσιας ασφάλειας UKMTO ανακοίνωσε ότι φορτηγό πλοίο επλήγη από άγνωστο βλήμα στα Στενά του Ορμούζ, ανοικτά των ακτών του Ομάν, χωρίς οι αρχές να έχουν δώσει ακόμη λεπτομέρειες για ενδεχόμενες ζημιές ή τραυματισμούς.
Ένα μοτίβο απειλών και υπαναχωρήσεων
Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν έχει χαρακτηριστεί τις τελευταίες εβδομάδες από απότομες εναλλαγές. Την περασμένη εβδομάδα ο Αμερικανός πρόεδρος είχε απειλήσει ότι θα διατάξει να «χτυπηθεί δυνατά» η Ισλαμική Δημοκρατία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων εναντίον ενεργειακών υποδομών. Ωστόσο το Σάββατο εμφανίστηκε πιο διαλλακτικός, δηλώνοντας πως υπάρχουν οι «βάσεις» για μια συμφωνία, ενώ την Κυριακή ανακάλεσε αιφνιδίως τη σχετική απειλή περί μαζικών βομβαρδισμών, διαβεβαιώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη επρόκειτο να ξεκινήσουν εκ νέου τη Δευτέρα. Το ίδιο μοτίβο, από τις απειλές στις αναγγελίες συνομιλιών, επαναλαμβάνεται από την έναρξη του πολέμου πριν από πέντε μήνες.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία τριβής στην προσπάθεια τερματισμού της σύγκρουσης, καθώς αποτελούν καίριο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων. Μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας, το Ιράν επανέφερε τον αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού που είχε εφαρμόσει στην αρχή του πολέμου, εμποδίζοντας πλοία να διέλθουν. Η Τεχεράνη, η οποία δεν επιθυμεί επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση, επιτρέπει επί του παρόντος στα πλοία μόνο μία συγκεκριμένη πορεία διέλευσης κατά μήκος των ακτών της, διατηρώντας έτσι τον έλεγχο του στενού. Το Ομάν, το οποίο είχε προκαλέσει την οργή του Ιράν δημιουργώντας νέο δρομολόγιο τον Ιούνιο, φαίνεται να αναλαμβάνει πλέον ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές, χωρίς ωστόσο να έχει λάβει επίσημη δημόσια θέση.
