Διπλωματικό μπρα ντε φερ ξέσπασε ανοιχτά μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν γύρω από το πρόσφατο Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) για τη νέα πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη έχει αναλάβει πρόσθετες δεσμεύσεις που δεν αποτυπώνονται στο κείμενο, ενώ το Ιράν τις απορρίπτει κατηγορηματικά. Οι αντικρουόμενες δηλώσεις ρίχνουν σκιά αβεβαιότητας στην πορεία των διαπραγματεύσεων και εγείρουν ερωτήματα για το πραγματικό περιεχόμενο της συμφωνίας. Αναφορές του CNN έχουν φέρει στο φως αμφισβητήσεις για την αξιοπιστία αμφότερων των πλευρών, καθιστώντας δυσδιάκριτο ποια εκδοχή ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Τι έγινε: Σύγκρουση δηλώσεων για την πυρηνική συμφωνία
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, μιλώντας στην Ελβετία, χαρακτήρισε τις εξελίξεις «σημαντικό ορόσημο» και ισχυρίστηκε ότι η Τεχεράνη έχει συμφωνήσει να επιτρέψει πρόσβαση επιθεωρητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Ο ίδιος ο Τραμπ επανήλθε αργότερα, διακηρύσσοντας ότι υπάρχει συμφωνία για «100% επιθεωρήσεις» και προειδοποιώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση οι συνομιλίες θα τερματίζονταν άμεσα. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρεσβευτής στον ΟΗΕ Μάικλ Γουόλτς έκανε αντίστοιχες τοποθετήσεις, παραδεχόμενος ωστόσο ότι το ζήτημα του ελέγχου των κεφαλαίων παραμένει ακόμη υπό διαπραγμάτευση. Η αμερικανική πλευρά επέμεινε ότι αυτές οι δεσμεύσεις θα διασφαλίσουν τη «πυρηνική ειλικρίνεια» και ότι χωρίς αυτές δεν θα υπήρχαν περαιτέρω συνομιλίες.
Η ιρανική πλευρά απορρίπτει αυτές τις εκτιμήσεις εξ ολοκλήρου. Το Ιράν επισημαίνει ότι ο ΔΟΑΕ ήδη διαθέτει περιορισμένη πρόσβαση στη χώρα, υπενθυμίζοντας ότι οι εκτεταμένοι έλεγχοι είχαν αποτελέσει βασικό στοιχείο της παλαιάς συμφωνίας της εποχής Ομπάμα, από την οποία οι ΗΠΑ αποχώρησαν επί Τραμπ. Ο Ιρανός πρεσβευτής στον ΟΗΕ Αλί Μπαχρεϊνί απέρριψε κάθε μορφή εξωτερικής εμπλοκής, τονίζοντας ότι η διαχείριση των κεφαλαίων αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Τεχεράνης. Καμία από τις υποτιθέμενες δεσμεύσεις που επικαλείται η αμερικανική πλευρά δεν περιλαμβάνεται στο προσχέδιο του μνημονίου, και η Τεχεράνη τις αρνείται κατηγορηματικά. Ο Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιάν έκανε σκληρές δηλώσεις σχετικά με την άμυνα της χώρας, ενισχύοντας το μήνυμα αποφασιστικότητας απέναντι σε οποιαδήποτε εξωτερική πίεση.
Στο οικονομικό σκέλος, ο Βανς αποκάλυψε ότι ο Τζάρεντ Κούσνερ έχει σχεδιάσει έναν μηχανισμό μέσω του οποίου οι δαπάνες θα εγκρίνονται από τις ΗΠΑ και το Κατάρ, με στόχο την αγορά αγροτικών προϊόντων όπως σόγια, καλαμπόκι και σιτάρι. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι τα κεφάλαια θα τελούν υπό αμερικανικό έλεγχο και θα κατευθύνονται αποκλειστικά σε τρόφιμα και ιατρικά είδη. Ωστόσο, ο Γουόλτς παραδέχθηκε ότι το ζήτημα αυτό δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί, αναδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ των δημόσιων τοποθετήσεων και της πραγματικής κατάστασης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Μπαχρεϊνί απέρριψε ξεκάθαρα οποιαδήποτε εξωτερική εμπλοκή στη διαχείριση των ιρανικών κεφαλαίων.
Αντιδράσεις: Αμφισβήτηση αξιοπιστίας και ιστορικό βάρος
Η σύγκρουση δηλώσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης επιτείνει την αβεβαιότητα για το πραγματικό περιεχόμενο του Μνημονίου Κατανόησης. Οι αναφορές του CNN έφεραν στο φως αμφισβητήσεις για την αξιοπιστία αμφότερων των πλευρών, με ζητήματα που έχουν εγερθεί ειδικά εναντίον της αμερικανικής πλευράς. Οι αντιφάσεις μεταξύ των δηλώσεων διαφόρων αξιωματούχων — με τον Γουόλτς να αντιφάσκει έμμεσα τον Τραμπ στο ζήτημα του ελέγχου κεφαλαίων — ενισχύουν τη σύγχυση. Η ιρανική πλευρά έχει ήδη προαναγγείλει την επιβολή τελών για ορισμένες υπηρεσίες, σηματοδοτώντας τη διάθεσή της να θέτει όρους, όχι να τους αποδέχεται.
Το επίμαχο ζήτημα των επιθεωρήσεων του ΔΟΑΕ φέρνει στο προσκήνιο μνήμες από τη συμφωνία του 2015, γνωστή ως JCPOA, η οποία προέβλεπε εκτεταμένους ελέγχους ως βασικό πυλώνα πυρηνικής διαφάνειας. Η μονομερής αποχώρηση των ΗΠΑ επί Τραμπ το 2018 κατέρρευσε εκείνο το πλαίσιο, και η νέα προσπάθεια να επαναδιαπραγματευθεί η πρόσβαση επιθεωρητών αποδεικνύεται εξαιρετικά πολύπλοκη. Το Ιράν έχει διαχρονικά αντιμετωπίζει τους εκτεταμένους ελέγχους ως ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε συμφωνία σε αυτό το πεδίο ιδιαίτερα δύσκολη. Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει επαναφέρει όλες τις παλαιές εντάσεις, αυτή τη φορά με ακόμη πιο περίπλοκο διπλωματικό τοπίο.
Τι ακολουθεί: Ο Τραμπ θέτει τελεσίγραφο
Η συνέχεια των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν παραμένει αβέβαιη μπροστά στο χάσμα των αντικρουόμενων θέσεων. Ο Τραμπ έχει θέσει σαφές τελεσίγραφο: χωρίς συμφωνία για «100% επιθεωρήσεις», οι συνομιλίες θα τερματιστούν άμεσα. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη αρνείται να αποδεχθεί δεσμεύσεις που δεν αποτυπώνονται στο κείμενο του μνημονίου, επιμένοντας παράλληλα στον αποκλειστικό έλεγχο των κεφαλαίων. Ο συνδυασμός των αντικρουόμενων θέσεων, της αμφισβήτησης της αξιοπιστίας και των σκληρών δηλώσεων για την ιρανική άμυνα δημιουργεί εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας για την πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν.
