Νέες αμφιβολίες για την ευθύνη των ΗΠΑ στον βομβαρδισμό σχολείου στο Ιράν εξέφρασε ο Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη, αμφισβητώντας ανοιχτά αν ήταν αμερικανικός πύραυλος αυτός που χτύπησε το σχολικό συγκρότημα στη Μινάμπ στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στον Λευκό Οίκο. Το πλήγμα εκείνης της ημέρας — πρώτης ημέρας του πολέμου στη Μέση Ανατολή — κόστισε τη ζωή σε 155 ανθρώπους, ανάμεσά τους 120 παιδιά, σύμφωνα με τους ιρανικούς αριθμούς.
Τι είπε ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο
Ο Τραμπ αρνήθηκε για ακόμη μία φορά να αποδεχθεί αμερικανική ευθύνη, χρησιμοποιώντας ασαφείς διατυπώσεις που αφήνουν ανοιχτά πολλά ερωτήματα. «Αυτό που έγινε είναι φρικτό, όμως υπήρχαν πύραυλοι που πέταγαν προς όλες τις κατευθύνσεις. Κάποιος είπε πως ήταν δικός μας πύραυλος, ε λοιπόν, ίσως να μην ήταν. Δεν έχω δει κάτι που να με οδηγεί να πιστέψω πως ήταν», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος. Παράλληλα, επέμεινε ότι οι αιθέρες εκείνη την ημέρα ήταν «γεμάτοι πυραύλους που είχαν εκτοξεύσει άλλοι». Τα λόγια αυτά ακούστηκαν σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη συνάντηση με τον επικεφαλής του ΝΑΤΟ, που αντανακλά τη συνεχιζόμενη ένταση γύρω από τον ρόλο των ΗΠΑ στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Όταν ρωτήθηκε για το πόρισμα της έρευνας που διενεργεί το Πεντάγωνο, ο Τραμπ απάντησε αποφεύγοντας τις δεσμεύσεις: «Πρέπει να περιμένω να τερματιστεί». Ωστόσο, πήγε ένα βήμα παραπέρα, εκφράζοντας αμφιβολίες ακόμα και για το αν θα υπάρξει τελικά απόδοση ευθυνών. «Δεν ξέρω αν κάποια μέρα θα επιλύσουν αυτό το πρόβλημα, σε όρους απόδοσης ευθυνών. Δεν ξέρω αν θα πουν ότι ήταν ένας από τους δικούς μας πυραύλους, διότι πέταγαν πύραυλοι προς όλες τις κατευθύνσεις», επέμεινε ο ίδιος. Η στάση αυτή αιφνιδίασε ακόμα και αξιωματούχους που περίμεναν σαφέστερη τοποθέτηση μετά από μήνες έρευνας.
Το ιστορικό του βομβαρδισμού στη Μινάμπ
Ο βομβαρδισμός του σχολικού συγκροτήματος στη Μινάμπ, στο νότιο Ιράν, σημειώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, ο απολογισμός ανήλθε σε 155 νεκρούς, εκ των οποίων οι 120 ήταν παιδιά. Οι ιρανικές αρχές εξαρχής κατηγόρησαν τον αμερικανικό στρατό για την επίθεση, ενώ το Ισραήλ αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή. Το Γαλλικό Πρακτορείο επιβεβαίωσε ότι το σχολείο βρισκόταν κοντά σε δύο εγκαταστάσεις ελεγχόμενες από τους Φρουρούς της Επανάστασης, χωρίς όμως να μπορέσει να επαληθεύσει τον αριθμό των θυμάτων ή τις ακριβείς συνθήκες της επίθεσης.
Τον Μάρτιο, οι New York Times δημοσίευσαν ρεπορτάζ βασισμένο σε δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, σύμφωνα με το οποίο ο βομβαρδισμός στο σχολείο έγινε εξαιτίας σφάλματος στον καθορισμό στόχων από τον αμερικανικό στρατό. Ο ίδιος ο Τραμπ αρχικά αρνήθηκε οποιαδήποτε αμερικανική εμπλοκή, επέρριψε την ευθύνη στο Ιράν, προτού κάνει μερική υπαναχώρηση και δηλώσει ότι θα «αποδεχθεί» το πόρισμα της έρευνας που ανέθεσε το Πεντάγωνο σε εξωτερικό οργανισμό. Στα μέσα Μαΐου, ανώτερος αξιωματικός υπεσχέθηκε ότι τα ευρήματα — από έρευνα που χαρακτηρίστηκε «περίπλοκη» — θα δημοσιοποιηθούν «όταν κριθεί πως είναι η ώρα».
Αντιδράσεις και διεθνείς πιέσεις για λογοδοσία
Ο Φόλκερ Τουρκ, Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ζήτησε στα τέλη Μαρτίου να ολοκληρωθεί η έρευνα του Πενταγώνου «το συντομότερο δυνατόν» και τα ευρήματά της να δοθούν στη δημοσιότητα. Η πίεση από τη διεθνή κοινότητα παραμένει έντονη, ιδίως μετά τις νέες δηλώσεις Τραμπ που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην υπάρξει ποτέ επίσημη αναγνώριση ευθύνης. Η τοποθέτηση του ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι τα θύματα και οι οικογένειές τους δικαιούνται διαφάνεια και λογοδοσία για ό,τι συνέβη εκείνη την πρώτη ημέρα του πολέμου.
Αμερικανοί αναλυτές ξεκινούν να επανεξετάζουν το στρατηγικό αποτέλεσμα ολόκληρης της σύγκρουσης. Ο Ρόμπερτ Μάλεϊ — πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στο Ιράν και βασικός διαπραγματευτής της πυρηνικής συμφωνίας JCPOA του 2015 — και ο Στίβεν Βέρτχαϊμ, επισκέπτης λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, υποστηρίζουν σε κοινό άρθρο τους ότι οι ΗΠΑ ηττήθηκαν στρατιωτικά. Χαρακτηρίζουν τον πόλεμο «περιττό», «αδικαιολόγητο» και «παράνομο», επισημαίνοντας ότι κατανάλωσε «τεράστιες ποσότητες προηγμένων πυρομαχικών, απαραίτητων για την Ευρώπη και την Ασία», χωρίς να καταφέρει να εξαλείψει τους ιρανικούς πυραύλους και τα drones.
Τι ακολουθεί: η διπλωματική διέξοδος
Οι Μάλεϊ και Βέρτχαϊμ υποστηρίζουν ότι αυτή η στρατιωτική αποτυχία μπορεί να δημιουργήσει «διαρκή αποστροφή προς τη στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν» και να ανοίξει τον δρόμο για «σοβαρή διπλωματία». Ο Τραμπ, εκτιμούν, έχει σήμερα μια «άνευ προηγουμένου ελευθερία» να έρθει σε συνεννόηση με την Τεχεράνη: η Αριστερά θέλει τη λήξη των εχθροπραξιών, ενώ τα «γεράκια» της Ουάσιγκτον αδυνατούν εύκολα να αντιπαρατεθούν με τον πρόεδρό τους χωρίς πολιτικό κόστος. Οι δύο ειδικοί επισημαίνουν ότι το Ιράν ανέλαβε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, επιβάλλοντας σαφές κόστος στους Αμερικανούς πολίτες, και ότι το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσω διαπραγματεύσεων — με ένα καθεστώς που, κατά τους ίδιους, «βγήκε ενισχυμένο, δικαιωμένο και νικηφόρο».
