Λίγες ημέρες πριν συμπληρωθούν 52 χρόνια από τον Αττίλα ΙΙ, τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο (14-16 Αυγούστου 1974), ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, επέλεξε να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα σκληρής ρητορικής προς τη Λευκωσία. Σε συνέντευξή του στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας χαρακτήρισε τα κατοχικά στρατεύματα που παραμένουν εγκατεστημένα στο 38% του εδάφους της Κύπρου ως «εγγυητή της σταθερότητας» του νησιού. Οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιμένει σταθερά στο αφήγημα περί λύσης δύο κρατών, απορρίπτοντας κάθε συζήτηση για επανένωση της Κύπρου υπό ενιαία κρατική υπόσταση.
Το αφήγημα της «λύσης δύο κρατών»
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών ως προς τη θέση της Άγκυρας. «Για εμάς, η λύση συνίσταται ουσιαστικά στην εφαρμογή μίας λύσης δύο κρατών, αυτή είναι η ιδανική λύση. Αυτή είναι η θέση μας», τόνισε ο Χακάν Φιντάν, επαναλαμβάνοντας μια θέση που η τουρκική πλευρά προβάλλει συστηματικά τα τελευταία χρόνια στο διεθνές προσκήνιο. Ο ίδιος υποστήριξε πως η «κυρίαρχη, ισότιμη και ανεξάρτητη» στάση των Τουρκοκυπρίων αποτελεί προτεραιότητα για την Άγκυρα, ενώ έσπευσε να τονίσει πως η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν πρόκειται ποτέ να συναινέσει σε ισότιμη κατανομή εξουσίας με την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Χαρακτηριστικά, ο Χακάν Φιντάν παρομοίασε αυτή τη διαπίστωση με μαθηματική βεβαιότητα, λέγοντας πως είναι «απολύτως βέβαιο, όπως το ότι δύο συν δύο ισούται με τέσσερα».
Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός επισήμανε ότι η Άγκυρα στηρίζει «κάθε διάλογο στον οποίο συμμετέχουν οι Τουρκοκύπριοι», υπονοώντας πως δεν είναι απαραίτητο να αναμένεται μια οριστική και μόνιμη λύση του Κυπριακού προκειμένου να επιτευχθούν επιμέρους οφέλη για την τουρκοκυπριακή πλευρά. Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια της Τουρκίας να διατηρήσει ανοιχτό ένα κανάλι διαπραγμάτευσης χωρίς ωστόσο να δεσμευτεί σε λύση επανένωσης βάσει διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, η οποία αποτελεί το πλαίσιο που αναγνωρίζουν τα Ηνωμένα Έθνη και η διεθνής κοινότητα.
Άρνηση αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας
Στο ίδιο πνεύμα, ο Χακάν Φιντάν επανέλαβε τη γνωστή θέση της Άγκυρας περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κράτους. «Δεν αναγνωρίζουμε την ελληνοκυπριακή πλευρά ως κράτος. Αν δεν αναγνωρίσετε τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων, δεν θα αναγνωρίσω την κρατική σας υπόσταση. Δεν είστε το κράτος που ιδρύθηκε το 1960», ανέφερε χαρακτηριστικά, θέτοντας εκ νέου υπό αμφισβήτηση τη διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα της Κύπρου. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, τα οποία αναγνωρίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία ως το μοναδικό νόμιμο κράτος στο νησί από το 1960.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ολοκλήρωσε τις δηλώσεις του αποδίδοντας στη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας την ευθύνη για τη διατήρηση της ειρήνης στο νησί τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. «Εδώ και 50 χρόνια, το status quo παραμένει το ίδιο. Η σταθερότητα και η ειρήνη στο νησί οφείλονται σε έναν και μόνο λόγο: την παρουσία τουρκικών στρατιωτών», κατέληξε ο Χακάν Φιντάν. Η ρητορική αυτή, που ουσιαστικά νομιμοποιεί τη στρατιωτική κατοχή ως προϋπόθεση ειρήνης, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στη Λευκωσία και στην Αθήνα, καθώς έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών που ζητούν αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων.
Οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, λίγες ημέρες πριν τη συμπλήρωση της 52ης επετείου από την τουρκική εισβολή, αναδεικνύουν για ακόμη μία φορά την αμετακίνητη στάση της Άγκυρας απέναντι στο Κυπριακό, καθιστώντας δυσκολότερη οποιαδήποτε προοπτική επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων υπό το πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας.
