Η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος αναμορφώνει ριζικά το νομικό πλαίσιο που διέπει δήμους και περιφέρειες. Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια με τη ΝΔ να τάσσεται υπέρ και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να ψηφίζουν κατά. Κεντρική αλλαγή αποτελεί η κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές, ενώ από το 2028 τα δημοτικά τέλη θα αποσυνδεθούν πλήρως από τους λογαριασμούς ρεύματος. Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος έκανε λόγο για «μοναδική ευκαιρία να λυθούν προβλήματα δεκαετιών».
Ένας Κώδικας με 774 άρθρα και τέλος στον β’ γύρο
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιλαμβάνει 6 βιβλία και 774 άρθρα, ενσωματώνοντας περίπου 2.000 διατάξεις που μέχρι σήμερα βρίσκονταν διάσπαρτες σε διαφορετικά νομοθετήματα. Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος υποστήριξε στην Ολομέλεια ότι βασικός στόχος ήταν να τεθεί τέλος σε ένα καθεστώς νομοθετικής σύγχυσης, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «ήταν αδύνατον να δεις ποια διάταξη ίσχυε». Ανέφερε ακόμη ότι υπήρξε άρθρο του Καλλικράτη που είχε τροποποιηθεί 17 φορές, δηλαδή περίπου κάθε 11 μήνες. Ο νέος Κώδικας ενσωματώνει επίσης ρυθμίσεις Βασιλικού Διατάγματος του 1958, οι οποίες δεν είχαν ποτέ συμπεριληφθεί στον προηγούμενο Κώδικα. Παράλληλα, καταργούνται ή απλοποιούνται διοικητικές διαδικασίες, με στόχο μεγαλύτερη σαφήνεια στη λειτουργία δήμων και περιφερειών.
Κεντρικό σημείο της νέας νομοθεσίας αποτελεί η κατάργηση του β’ γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Ο Θοδωρής Λιβάνιος υπερασπίστηκε τη ρύθμιση αυτή παραθέτοντας συγκεκριμένα στοιχεία για την κατάπτωση του παλιού συστήματος. «Φτάσαμε να έχουμε 15% συμμετοχή στον β’ γύρο», δήλωσε ο υπουργός, επισημαίνοντας ότι υπήρξαν περιπτώσεις όπου ο νικητής λάμβανε τελικά λιγότερες ψήφους από αυτές που είχε συγκεντρώσει ο αντίπαλός του στον α’ γύρο. Ο Λιβάνιος έκανε λόγο και για «κοκορομαχίες» μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής, φαινόμενα που κατά την κυβέρνηση η νέα ρύθμιση επιδιώκει να περιορίσει. Πρόσθεσε ότι το νέο σύστημα εκλογής δημάρχων είναι «πιο καθαρό, πιο γρήγορο και πιο λειτουργικό».
Σημαντική αλλαγή αφορά και τον τρόπο είσπραξης των δημοτικών τελών. Από την 1η Ιανουαρίου 2028, τα δημοτικά τέλη θα πάψουν να εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος και θα αποσυνδεθούν πλήρως από τη ΔΕΗ και τους παρόχους ενέργειας. Οι πολίτες θα λαμβάνουν κάθε Ιανουάριο έναν ετήσιο λογαριασμό με το συνολικό ποσό των δημοτικών τελών, το οποίο θα μπορεί να αποπληρωθεί σε 12 μηνιαίες δόσεις. Η νέα ρύθμιση προβλέπει επίσης έκπτωση για εφάπαξ πληρωμή, ενώ για την εφαρμογή της θα απαιτηθεί η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος το επόμενο διάστημα.
Έντονη αντιπολίτευση και απόρριψη πρότασης για τον ΕΝΦΙΑ
Η συζήτηση στη Βουλή εξελίχθηκε σε σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «αποδυναμώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση» με την κατάργηση του β’ γύρου. Ο Ανδρουλάκης δεσμεύτηκε δημόσια πως, εφόσον το ΠΑΣΟΚ αναλάβει τη διακυβέρνηση μετά από εθνικές εκλογές, «ο νέος εκλογικός νόμος δεν θα εφαρμοστεί». Τα κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης κατήγγειλαν με τη σειρά τους ότι ο νέος Κώδικας περιορίζει τον ρόλο των δημοτικών συμβουλίων και ενισχύει υπέρμετρα τις εξουσίες των δημάρχων.
Ο Θοδωρής Λιβάνιος απέρριψε παράλληλα την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για πιλοτική απόδοση εσόδων από τον ΕΝΦΙΑ στην τοπική αυτοδιοίκηση. Αιτιολόγησε την άρνησή του εξηγώντας ότι μια τέτοια ρύθμιση θα δημιουργούσε «τρομερή ασυμμετρία» μεταξύ δήμων με υψηλές και με χαμηλές αξίες ακινήτων. Ως παράδειγμα ανέφερε τη Γλυφάδα, η οποία σήμερα λαμβάνει 12,8 εκατ. ευρώ μέσω Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, ενώ με το προτεινόμενο σύστημα θα μπορούσε να εξασφαλίσει 50 εκατ. ευρώ λόγω της υψηλής εμπορικής αξίας των ακινήτων της. Αντίθετα, το Αγρίνιο, που σήμερα εισπράττει περίπου 20 εκατ. ευρώ μέσω ΚΑΠ, θα έβλεπε τα έσοδά του να μειώνονται στα 12 εκατ. ευρώ. «Θα κάναμε έναν κύκλο και θα φτάναμε στο ίδιο», σχολίασε ο Λιβάνιος.
Ο υπουργός παραδέχτηκε ωστόσο ότι το μοντέλο της τοπικής αυτοδιοίκησης παραμένει έντονα δημαρχοκεντρικό. «Ναι, δυστυχώς είναι δημαρχοκεντρικό το μοντέλο. Είναι», δήλωσε ο Λιβάνιος χωρίς να αποφύγει την παραδοχή απέναντι στις κατηγορίες της αντιπολίτευσης. Ο ίδιος τόνισε ότι κλείνει ένας κύκλος νομοθέτησης και ανοίγει ο κύκλος της εφαρμογής, υποστηρίζοντας ότι η μεταρρύθμιση ενισχύει τη διαφάνεια και την αυτοτέλεια των δήμων.
Τι ακολουθεί
Για την υλοποίηση της αλλαγής στα δημοτικά τέλη, που θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2028, απαιτείται η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος το επόμενο διάστημα. Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπαίνει πλέον στη φάση της εφαρμογής, με δήμους και περιφέρειες να καλούνται να προσαρμοστούν στο αναμορφωμένο νομικό πλαίσιο. Η πολιτική αντιπαράθεση, πάντως, δεν αναμένεται να κλείσει, καθώς το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη εξαγγείλει ότι θα επανεξετάσει τον νόμο αν βρεθεί στην κυβέρνηση.
