Η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει τους όρους της προεκλογικής αντιπαράθεσης, θέτοντας σε εφαρμογή έναν νέο μηχανισμό κοστολόγησης προεκλογικών προγραμμάτων. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) αναλαμβάνει να υπολογίζει το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων που περιλαμβάνουν τα πολιτικά κόμματα στα προγράμματά τους ενόψει των επόμενων εκλογών. Η διαδικασία θα ενεργοποιηθεί από την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα παραμείνει ανοιχτή έως 120 ημέρες πριν από την ημερομηνία της κάλπης. Στόχος είναι τα κόμματα να αποδεικνύουν πλέον όχι μόνο τι υπόσχονται στους πολίτες, αλλά και πώς σκοπεύουν να το χρηματοδοτήσουν.
Διαβάστε επίσης: Η ICE ολοκληρώνει την εγκατάσταση καμερών σώματος σε πράκτορες
Πώς θα λειτουργεί η ανεξάρτητη κοστολόγηση
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, κάθε κόμμα θα μπορεί να υποβάλλει μία μόνο φορά έως δέκα προτάσεις προς κοστολόγηση, μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου. Οι προτάσεις θα πρέπει να είναι πλήρως εξειδικευμένες, περιγράφοντας με σαφήνεια τους δικαιούχους του κάθε μέτρου, το ύψος της παρέμβασης, τον χρόνο εφαρμογής και τη διάρκειά της, καθώς και την απαιτούμενη νομοθετική ρύθμιση. Παράλληλα, κάθε πρόταση θα πρέπει να είναι συμβατή με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ελλάδας. Η διαδικασία αυτή αποτελεί την πρώτη φορά που ενεργοποιείται ανεξάρτητος μηχανισμός κοστολόγησης προεκλογικών προτάσεων στη χώρα.
Το ΕΔΣ θα δίνει προτεραιότητα σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αντίκτυπο, ενδεικτικά άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται παρεμβάσεις στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, στην έμμεση φορολογία, στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, στις κοινωνικές μεταβιβάσεις και στη χορήγηση κοινωνικών επιδομάτων, καθώς και ζητήματα μισθολογίου του δημόσιου τομέα και αναπροσαρμογής συντάξεων. Αντίθετα, μέτρα που αφορούν αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών ή ιδιαίτερα σύνθετες πολιτικές παρεμβάσεις με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας ενδέχεται να εξαιρεθούν ή να εξεταστούν μόνο κατ’ εξαίρεση, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των απαραίτητων δεδομένων.
Πίεση στο πολιτικό σύστημα
Η νέα διαδικασία έχει εθελοντικό χαρακτήρα, ωστόσο δημιουργεί ουσιαστική πίεση στο πολιτικό σύστημα. Κάθε κόμμα που θα επιλέξει να μην υποβάλει τις προτάσεις του προς κοστολόγηση ή να μη δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα, θα πρέπει πιθανότατα να εξηγήσει δημοσίως αυτή την επιλογή του. Με αυτόν τον τρόπο, η προεκλογική συζήτηση μετατοπίζεται σταδιακά από το «τι υπόσχεται» κάθε κόμμα στο «πόσο κοστίζει» και «πώς χρηματοδοτείται» η κάθε δέσμευση. Η κυβέρνηση φαίνεται να επιδιώκει να θέσει τη δημοσιονομική αξιοπιστία στο κέντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης, πριν ακόμη ξεκινήσει επίσημα η προεκλογική περίοδος.
Η ενεργοποίηση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου ως ανεξάρτητου κριτή των προεκλογικών εξαγγελιών θεωρείται βήμα προς μεγαλύτερη διαφάνεια στον δημόσιο διάλογο. Τα κόμματα καλούνται πλέον να στηρίζουν τις δεσμεύσεις τους σε συγκεκριμένα, επαληθεύσιμα στοιχεία και όχι μόνο σε γενικές εξαγγελίες προς τους πολίτες. Η διαδικασία αναμένεται να λειτουργήσει ως εργαλείο ελέγχου τόσο για τους πολίτες όσο και για τους θεσμούς, ενόψει της προετοιμασίας για τις επόμενες εκλογές.
Τι ακολουθεί
Η προθεσμία υποβολής αιτημάτων στο ΕΔΣ θα ανοίξει την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα παραμείνει ενεργή έως 120 ημέρες πριν από τη διεξαγωγή των εκλογών. Μέχρι τότε, τα κόμματα αναμένεται να προετοιμάσουν τις προτάσεις που θα θελήσουν να θέσουν προς ανεξάρτητη αξιολόγηση, γνωρίζοντας ότι τα αποτελέσματα της κοστολόγησης θα βρεθούν στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να απασχολήσει έντονα τα κόμματα το επόμενο διάστημα, καθώς θα κληθούν να τεκμηριώσουν αριθμητικά τις δεσμεύσεις τους προς τους πολίτες.
