Ένας Παλαιστίνιος αγγειοπλάστης στη Γάζα αποφάσισε να πάρει τα πράγματα στα χέρια του: μετά από δύο χρόνια διαβίωσης σε σκηνές, ο Τζαφάρ Αταλάχ κατασκεύασε ένα σπίτι από το ίδιο το χώμα της γης, χρησιμοποιώντας παραδοσιακές τεχνικές αγγειοπλαστικής που η οικογένειά του μεταδίδει από γενιά σε γενιά. Η ιστορία του αναδεικνύει την απόγνωση αλλά και τη δημιουργικότητα των κατοίκων της Γάζας, που αναζητούν λύσεις επιβίωσης μέσα σε συνθήκες πλήρους καταστροφής.
Τι έγινε: Από τις σκηνές στο θολωτό σπίτι από πηλό
Ο Τζαφάρ Αταλάχ εμπνεύστηκε την ιδέα του από τους παραδοσιακούς φούρνους ψωμιού που κατασκευάζει η οικογένειά του εδώ και γενιές — μόνο που αυτή τη φορά έπρεπε η κατασκευή να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να χωρέσουν οι γονείς του. Συγκέντρωσε άργιλο από περιοχή της Γάζας, λίγα χιλιόμετρα μακριά από τη σκηνή όπου ζούσε, και ξεκίνησε να φτιάχνει πλίνθους από λάσπη. Η κατασκευή έγινε με τη βοήθεια περίπου 15 ανθρώπων, μεταξύ των οποίων και ο πατέρας του, επίσης αγγειοπλάστης. Η ομάδα μάθαινε στην πράξη καθώς η δουλειά προχωρούσε, δοκιμάζοντας και διορθώνοντας σε κάθε φάση.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα θολωτό σπίτι από πηλό, τόσο ανθεκτικό που, όπως είπε ο ίδιος ο Αταλάχ, «μπορούσες να σταθείς στην οροφή του». Το εγχείρημα δεν έμεινε μόνο μια τοπική υπόθεση: το υποστήριξαν ομάδες αγγειοπλαστών από διάφορες χώρες του κόσμου, οι οποίοι μοιράστηκαν τεχνογνωσία και ενθάρρυνση. Το σπίτι από πηλό έγινε έτσι ένα σύμβολο επινοητικότητας μέσα σε συνθήκες πλήρους στέρησης, σε μια περιοχή όπου σχεδόν όλα τα κτίρια έχουν γκρεμιστεί από τους βομβαρδισμούς.
Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι περίπου 1,9 εκατομμύρια κάτοικοι της Γάζας έχουν εκτοπιστεί ή ζουν σε σκηνές, χωρίς αποχέτευση και χωρίς βασικές υποδομές. Οι κάτοικοι είναι περιορισμένοι σε μια μικρή περιοχή, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις ελέγχουν μια συνεχώς επεκτεινόμενη στρατιωτική ζώνη. Η ανοικοδόμηση παραμένει μακριά, καθώς το Ισραήλ απαγορεύει την είσοδο οικοδομικών υλικών, με το επιχείρημα ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τη Χαμάς για την κατασκευή σηράγγων και για άλλους στρατιωτικούς σκοπούς.
Πλαίσιο: Σκηνές, συντρίμμια και η ανάγκη για στέγη
Ο Αταλάχ περιέγραψε τις συνθήκες στις σκηνές ως εξαιρετικά σκληρές. Η ζέστη του καλοκαιριού μετατρέπει την καθημερινότητα σε μαρτύριο, ενώ είναι αδύνατο να διατηρηθούν τρόφιμα: ντομάτες και αγγούρια χαλούν μέσα σε μία μόνο ημέρα. Στο σπίτι από πηλό, αντίθετα, η θερμοκρασία παραμένει πιο σταθερή και τα τρόφιμα μπορούν να αποθηκευτούν. Αυτή η απλή, καθημερινή διαφορά αντιπροσωπεύει μια τεράστια ανακούφιση για μια οικογένεια που ζει στα όρια της επιβίωσης.
Παράλληλα, δύο έφηβες κοπέλες από τη Γάζα κατάφεραν να τραβήξουν τη διεθνή προσοχή με μια διαφορετική προσέγγιση στο ίδιο πρόβλημα. Τον Μάιο, οι αδελφές Τάλα Μούσα, 17 ετών, και Φάρα Μούσα, 15 ετών, κέρδισαν βραβείο νεότητας από το ελβετικό Ίδρυμα Earth Foundation. Η επιτυχία τους βασίστηκε στην ανάπτυξη μεθόδου ανακύκλωσης θραυσμάτων τσιμέντου για την παραγωγή τούβλων — μια λύση που μετατρέπει τα ίδια τα συντρίμμια του πολέμου σε υλικό για την ανοικοδόμηση. Η οικογένειά τους έχει εκτοπιστεί πέντε φορές από την έναρξη του πολέμου και σήμερα ζει σε σκηνή.
Ωστόσο, οποιαδήποτε ελπίδα για ευρύτερη ανοικοδόμηση στη Γάζα εξαρτάται από πολιτικές εξελίξεις που παραμένουν αβέβαιες. Στο πλαίσιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που τυπικά τερμάτισε την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση — η οποία ξεκίνησε μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 από μαχητές της Χαμάς στο Ισραήλ — κάθε βήμα προς την ανοικοδόμηση συνδέεται με το ζήτημα της αποπλοποίησης της Χαμάς. Η οργάνωση αρνείται να παραδώσει τα όπλα της, με αποτέλεσμα το μέλλον εκατομμυρίων ανθρώπων να παραμένει σε αδιέξοδο.
Τι ακολουθεί: Η ανοικοδόμηση εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις
Η Κογκάτ, ο ισραηλινός στρατιωτικός φορέας που είναι αρμόδιος για τις πολιτικές υποθέσεις στη Γάζα, παρέπεμψε κάθε ερώτημα σχετικά με την είσοδο οικοδομικών υλικών στο γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ, το οποίο δεν έδωσε καμία απάντηση. Μέχρι να αρθεί η απαγόρευση εισόδου υλικών, οι κάτοικοι της Γάζας αναγκάζονται να βρίσκουν λύσεις με ό,τι έχουν στα χέρια τους: άργιλο από το έδαφος, θραύσματα τσιμέντου από τα ερείπια, και παραδοσιακές τεχνικές που κάποτε χρησίμευαν για φούρνους ψωμιού. Η ιστορία του Τζαφάρ Αταλάχ και των αδελφών Μούσα αναδεικνύει πόσο μακριά βρίσκεται η καθημερινή πραγματικότητα των εκτοπισμένων από οποιαδήποτε πολιτική λύση.
