Ο πρόεδρος του Παναμά, ο Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, ανακοίνωσε την Τετάρτη ενώπιον του κοινοβουλίου την κατασκευή νέας φυλακής υψίστης ασφαλείας. Στον χώρο αυτό προβλέπεται να κρατούνται σε πλήρη απομόνωση φερόμενα ηγετικά στελέχη εγκληματικών συμμοριών. Η ανακοίνωση έρχεται μετά από ένα κύμα βίας που έχει συγκλονίσει τη χώρα τον τελευταίο μήνα. Ο Παναμάς εντάσσεται πλέον στη λίστα χωρών της Λατινικής Αμερικής που επιχειρούν να αντιγράψουν το μοντέλο καταστολής του Ελ Σαλβαδόρ.
Νέα φυλακή υψίστης ασφαλείας για τους αρχηγούς συμμοριών
Μιλώντας ενώπιον του κοινοβουλίου, ο Μουλίνο ήταν κατηγορηματικός για τις προθέσεις της κυβέρνησής του. «Θα ανεγείρουμε φυλακή υψίστης ασφαλείας και θα σκληρύνουμε τους κανόνες στις φυλακές», δήλωσε, προσθέτοντας πως στόχος είναι η «πλήρη απομόνωση των αρχηγών συμμοριών». Το νέο σωφρονιστικό κατάστημα θα λειτουργεί με αυστηρότερο καθεστώς σε σχέση με τις υπάρχουσες φυλακές της χώρας, ώστε τα ηγετικά στελέχη να μην μπορούν να συνεχίζουν να διευθύνουν τις εγκληματικές τους δραστηριότητες από το εσωτερικό των κελιών.
Ο Παναμαίος πρόεδρος υπήρξε ξεκάθαρος και για το κόστος της απόφασής του. «Προτιμώ να με κατηγορήσουν για υπερπληθυσμό στις φυλακές παρά να αφήσω μέλη συμμοριών να συνεχίσουν να εκβιάζουν, να σκοτώνουν, να κλέβουν και να διακινούν ναρκωτικά στους δρόμους της χώρας μας», τόνισε ο Μουλίνο. Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας για την εγκληματικότητα στον Παναμά, καθώς τον τελευταίο μήνα καταγράφηκαν σοβαρά περιστατικά βίας που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη.
Ανάμεσα στα περιστατικά που πυροδότησαν την αντίδραση της κυβέρνησης ξεχωρίζει η δολοφονία ενός κοριτσιού 10 ετών, το οποίο σκοτώθηκε σε επίθεση πληρωμένων δολοφόνων που είχαν στόχο τον πατέρα του. Παράλληλα, τον ίδιο μήνα σημειώθηκε απόδραση 200 κρατουμένων, οι περισσότεροι από τους οποίους συνελήφθησαν εκ νέου. Τα δύο αυτά περιστατικά λειτούργησαν ως καταλύτης για την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε αυστηρότερα μέτρα.
Το πρότυπο Μπουκέλε και η αντίδραση της περιοχής
Η πρωτοβουλία του Μουλίνο εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που παρατηρείται στη Λατινική Αμερική τα τελευταία χρόνια. Πρότυπο για αρκετές κυβερνήσεις της περιοχής αποτελεί το μοντέλο του προέδρου του Ελ Σαλβαδόρ, του Ναγίμπ Μπουκέλε, ο οποίος κήρυξε «πόλεμο εναντίον των συμμοριών» το 2022. Από τότε, τουλάχιστον 92.000 άνθρωποι έχουν φυλακιστεί μέσω αυτής της πολιτικής. Αν και ο Παναμαίος πρόεδρος δεν αναφέρθηκε ρητά στην πολιτική ασφαλείας του σαλβαδοριανού ομολόγου του, οι ομοιότητες στην προσέγγιση είναι εμφανείς.
Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα του μοντέλου αυτού είναι το λεγόμενο Κέντρο Εγκλεισμού της Τρομοκρατίας (CECOT), που έχει κατασκευάσει ο Μπουκέλε στο Ελ Σαλβαδόρ. Πρόκειται για μια φυλακή όπου οι κρατούμενοι στοιβάζονται κατά δεκάδες σε κελιά και τελούν υπό ιδιαίτερα αυστηρές συνθήκες κράτησης. Το παράδειγμα αυτό έχει εμπνεύσει και άλλες κυβερνήσεις της δεξιάς στην περιοχή, με τον Ισημερινό και την Κόστα Ρίκα να προχωρούν επίσης στην ανέγερση αντίστοιχων φυλακών υψίστης ασφαλείας.
Η επιλογή του Παναμά να ακολουθήσει παρόμοια κατεύθυνση αντικατοπτρίζει την πίεση που δέχονται οι κυβερνήσεις της περιοχής να δώσουν άμεσες απαντήσεις στο πρόβλημα του οργανωμένου εγκλήματος. Η κατασκευή της νέας φυλακής υψίστης ασφαλείας αναμένεται να αποτελέσει βασικό εργαλείο της κυβέρνησης Μουλίνο στην προσπάθειά της να περιορίσει τη δράση των συμμοριών, ιδίως όσων στελεχών συνεχίζουν να συντονίζουν εγκληματικές ενέργειες ακόμα και όσο βρίσκονται έγκλειστοι.
