Νέα πρωτοβουλία ξεκίνησε στο αμερικανικό Κογκρέσο με στόχο την αποτροπή ενδεχόμενης πώλησης F-35 στην Τουρκία. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής της Νέας Υόρκης, Μάικ Λόλερ, απέστειλε επιστολή προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας τη διατήρηση της απαγόρευσης που ισχύει από το 2019. Η πρωτοβουλία έρχεται τη στιγμή που η Άγκυρα επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς. Η επιστολή βρίσκεται ήδη στο στάδιο συλλογής υπογραφών από άλλα μέλη του Κογκρέσου.
Το ζήτημα των S-400 και η πώληση F-35 στην Τουρκία
Ο Μάικ Λόλερ, ένας από τους πολιτικούς συμμάχους του Ντόναλντ Τραμπ, εκφράζει στην επιστολή του «βαθιά ανησυχία» για οποιαδήποτε προσπάθεια πώλησης F-35 στην Τουρκία. Κεντρικό επιχείρημα του Αμερικανού βουλευτή αποτελεί η απόφαση της Άγκυρας, το 2019, να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων συμμάχων του ΝΑΤΟ. Η κίνηση αυτή είχε οδηγήσει τότε στον επίσημο αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, καθώς η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ έκρινε πως η συνύπαρξη του ρωσικού συστήματος με τα αμερικανικά μαχητικά θα δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια των αεροσκαφών και των τεχνολογικών τους δεδομένων.
Ο βουλευτής υπενθυμίζει επίσης πως το Κογκρέσο ενέκρινε, μέσω του αμυντικού προϋπολογισμού του 2020, σχετική νομοθεσία που απαγορεύει τη μεταφορά αεροσκαφών, τεχνικών δεδομένων και εξοπλισμού υποστήριξης προς την Άγκυρα, όσο η Τουρκία διατηρεί τους S-400. Σύμφωνα με τον Λόλερ, το πρόγραμμα F-35 αποτελεί στρατηγική αμυντική πρωτοβουλία που βασίζεται στη διαλειτουργικότητα και στην τεχνολογική υπεροχή των ΗΠΑ σε συνεργασία με τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ. Η συμμετοχή σε αυτό, όπως τονίζει, προϋποθέτει αμοιβαία εμπιστοσύνη που δεν μπορεί να συνυπάρχει με τη διατήρηση ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος.
Αναφορές σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ
Η επιστολή του Μάικ Λόλερ δεν περιορίζεται μόνο στο ζήτημα των S-400. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής αναφέρεται στη συνολικότερη στάση της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια, επικαλούμενος τη συνεχιζόμενη κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου, τις ενέργειες της Άγκυρας απέναντι στην Ελλάδα, καθώς και την κλιμακούμενη ρητορική της εναντίον του Ισραήλ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η «συνεχιζόμενη επιθετική στάση» του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι σε βασικούς συμμάχους των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις αμυντικές σχέσεις της Τουρκίας με αντιπάλους της Ουάσινγκτον, καθιστούν προβληματική οποιαδήποτε πώληση F-35 στην Τουρκία.
Αν και ο Λόλερ αναγνωρίζει ότι η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, υποστηρίζει πως υπό τις σημερινές συνθήκες δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστος σύμμαχος. Ο βουλευτής της Νέας Υόρκης καλεί τον Ντόναλντ Τραμπ να διατηρήσει τη γραμμή που είχε ακολουθήσει η ίδια η κυβέρνησή του το 2019, σημειώνοντας πως οποιαδήποτε αλλαγή στάσης θα έστελνε λανθασμένο μήνυμα τόσο προς την Άγκυρα όσο και προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς προέρχεται από πολιτικό σύμμαχο του ίδιου του προέδρου.
Η επόμενη μέρα στο Κογκρέσο
Η επιστολή αναμένεται να συγκεντρώσει υπογραφές τόσο από Ρεπουμπλικάνους όσο και από Δημοκρατικούς νομοθέτες, γεγονός που ενισχύει τη διακομματική διάσταση της πρωτοβουλίας κατά της πώλησης F-35 στην Τουρκία. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει εκ νέου την αμερικανική διοίκηση, καθώς η Άγκυρα συνεχίζει να πιέζει για την επάνοδό της στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς. Μέχρι στιγμής, ο Λευκός Οίκος δεν έχει τοποθετηθεί δημόσια στην πρωτοβουλία του Μάικ Λόλερ, ενώ το θέμα παραμένει ανοιχτό στο αμερικανικό Κογκρέσο.
