Μια εντυπωσιακά καλοδιατηρημένη βυζαντινή πόλη στην Αίγυπτο έφεραν στο φως αρχαιολόγοι στην όαση Ντάχλα, στη δυτική έρημο της χώρας. Η ανακάλυψη, που ανακοίνωσε το αιγυπτιακό υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων, περιλαμβάνει οικιστικά και θρησκευτικά κτίρια που χρονολογούνται στον 4ο αιώνα. Παράλληλα, στον αρχαιολογικό χώρο της Μαρίνα ελ-Αλαμέιν, κοντά στην Αλεξάνδρεια, εντοπίστηκαν 18 αρχαίοι τάφοι. Οι αιγυπτιακές αρχές κάνουν λόγο για μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών.
Πολεοδομία, εκκλησίες και οχυρώσεις στην όαση Ντάχλα
Η βυζαντινή πόλη που εντοπίστηκε στην όαση Ντάχλα διέθετε οργανωμένο πολεοδομικό σχέδιο, με κεντρικούς δρόμους που εκτείνονταν από βορρά προς νότο και διασταυρώνονταν με οδούς ανατολής-δύσης, δημιουργώντας δημόσιους χώρους και πλατείες. Στην κορυφή του οικισμού δεσπόζει μια βασιλική που χρονολογείται στα μέσα του 4ου αιώνα, με θέα στους κύριους δρόμους της πόλης. Δίπλα της εντοπίστηκαν τα ερείπια δύο παρατηρητηρίων, τα οποία φαίνεται πως χρησίμευαν για την προστασία των περιχώρων του οικισμού. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν επίσης ένα ισχυρά οχυρωμένο κτίσμα με παχιά αμυντικά τείχη, καθώς και πολλά σπίτια με ευρύχωρες αίθουσες υποδοχής και χαρακτηριστικές θολωτές οροφές.
Ανάμεσα στα κτίρια που εντοπίστηκαν ξεχωρίζει το σπίτι του Τισού, ενός διακόνου της εκκλησίας, το οποίο χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ο χώρος αυτός λειτουργούσε ως οικιακή εκκλησία πριν από την ανέγερση της βασιλικής της πόλης. Στην περιοχή βρέθηκαν ακόμη φούρνοι ψωμιού, κουζίνες και εργαλεία άλεσης, στοιχεία που φωτίζουν την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως και χάλκινα νομίσματα με πορτρέτα βυζαντινών αυτοκρατόρων, λατινικές επιγραφές και χριστιανικά σύμβολα, ενώ εντοπίστηκε και ομάδα χρυσών νομισμάτων που χρονολογείται στην εποχή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κωνσταντίου Β΄, ο οποίος βασίλεψε από το 337 έως το 361.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανακάλυψη περίπου 200 θραυσμάτων κεραμικών, γνωστών ως όστρακα, τα οποία χρησιμοποιούνταν ως υλικό γραφής. Οι επιγραφές πάνω στα θραύσματα περιγράφουν εμπορικές συναλλαγές, αλληλογραφία και άλλες λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής στην πόλη. Παράλληλα με τις ανασκαφές στη Ντάχλα, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν στη Μαρίνα ελ-Αλαμέιν, περίπου 100 χιλιόμετρα δυτικά της Αλεξάνδρειας, 18 αρχαίους τάφους λαξευμένους στο βράχο και κατασκευασμένους από ασβεστόλιθο, μαζί με κεραμικά και μια σαρκοφάγο από γρανίτη.
Τι δήλωσαν οι αρχαιολόγοι για τη σημασία του ευρήματος
Ο Χισάμ ελ-Λέιθι, γενικός γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, ανέφερε ότι οι ανασκαφές αποκάλυψαν συνοικίες με διαδρόμους που σχημάτιζαν ανοιχτές πλατείες και δημόσιους χώρους. Ο Μαχμούντ Μασούντ, ο οποίος προεδρεύει της αρχαιολογικής αποστολής, περιέγραψε τη βασιλική στην κορυφή του οικισμού και τα δύο παρατηρητήρια που προστάτευαν τα περίχωρα. Ο Ντιάα Ζαχράν, επικεφαλής του τμήματος ισλαμικών, κοπτικών και εβραϊκών αρχαιοτήτων, αναφέρθηκε ειδικά στη συλλογή των οστράκων και στην αξία τους για την κατανόηση της οικονομικής ζωής της εποχής.
Το υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων τόνισε ότι η ανακάλυψη αποκαλύπτει πολύτιμα στοιχεία για την καθημερινή ζωή, την αστική ανάπτυξη και τις οικονομικές δραστηριότητες της περιόδου κατά την οποία η Αίγυπτος αποτελούσε τμήμα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η όαση Ντάχλα βρίσκεται στη δυτική επαρχία της Νέας Κοιλάδας της Αιγύπτου και περιλαμβάνεται ήδη στον προσωρινό κατάλογο της UNESCO, ως βήμα πριν από την πιθανή ένταξή της στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς του οργανισμού. Στη Μαρίνα ελ-Αλαμέιν, όπου βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος με τους 18 τάφους, εκτιμάται ότι βρισκόταν κάποτε η ελληνορωμαϊκή λιμενική πόλη Λευκάσπις.
Επόμενο βήμα η ένταξη στην UNESCO
Οι αιγυπτιακές αρχές προχωρούν στη διαδικασία ένταξης της όασης Ντάχλα στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς η περιοχή βρίσκεται ήδη στον προσωρινό κατάλογο του οργανισμού. Οι ανασκαφές στην περιοχή αναμένεται να συνεχιστούν, καθώς οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι η βυζαντινή πόλη κρύβει ακόμη περισσότερα στοιχεία για την οργάνωση και τη ζωή των κατοίκων της. Ταυτόχρονα, οι εργασίες στη Μαρίνα ελ-Αλαμέιν συνεχίζονται, με στόχο την περαιτέρω τεκμηρίωση της ελληνορωμαϊκής πόλης Λευκάσπις και των 18 τάφων που εντοπίστηκαν εκεί.
