Το καλοκαίρι αυξάνει σημαντικά την έκθεση σε παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν καλοκαιρινές αλλεργίες ή τοξικές αντιδράσεις στο δέρμα. Τσιμπήματα από μέδουσες και έντομα, η έντονη ηλιακή ακτινοβολία αλλά και η επαφή με ουσίες που ερεθίζουν το δέρμα βρίσκονται ανάμεσα στους βασικούς κινδύνους της εποχής. Η Κασσιανή Τζέλη, αλλεργιολόγος παίδων και ενηλίκων και επιμελήτρια του Αλλεργιολογικού Τμήματος του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, εξηγεί ποιες είναι οι συχνότερες αντιδράσεις και πότε χρειάζεται άμεση ιατρική παρέμβαση. Τα περισσότερα περιστατικά είναι ήπια, ωστόσο υπάρχουν και περιπτώσεις που απαιτούν επείγουσα αντιμετώπιση.
Διαβάστε επίσης: Οι θερινές εκπτώσεις ξεκινούν στις 13 Ιουλίου: Τι ισχύει
Τσιμπήματα μεδουσών, μελισσών και σφηκών
Σύμφωνα με την κ. Τζέλη, η πιο συχνή ερώτηση που δέχονται οι αλλεργιολόγοι τους καλοκαιρινούς μήνες αφορά τα τσιμπήματα από μέδουσες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όπως εξηγεί, δεν πρόκειται για πραγματική αλλεργική αντίδραση αλλά για τοξική αντίδραση του δέρματος, η οποία εκδηλώνεται με έντονο πόνο, κάψιμο και έντονο κοκκίνισμα στο σημείο του τσιμπήματος. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει άμεσο ξέπλυμα της περιοχής με θαλασσινό νερό, προσεκτική αφαίρεση των πλοκαμιών χωρίς γυμνά χέρια και, όπου χρειαστεί, τοπική φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, αν εμφανιστεί γενικευμένο εξάνθημα σε όλο το σώμα, δύσπνοια ή ζάλη, η ειδικός τονίζει πως απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια, καθώς μπορεί να πρόκειται για πραγματική αλλεργική αντίδραση.
Αντίστοιχη προσοχή χρειάζονται και τα τσιμπήματα από μέλισσες και σφήκες. Στους περισσότερους ανθρώπους προκαλούν μόνο τοπικό πόνο, ερυθρότητα και οίδημα, ακόμη και όταν αυτό είναι εκτεταμένο γύρω από το σημείο του τσιμπήματος. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις, η αντίδραση μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ πιο σοβαρό. Η κ. Τζέλη εξηγεί ότι εξανθήματα σε όλο το σώμα, δύσπνοια, βραχνάδα, ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας αποτελούν ενδείξεις αναφυλαξίας, μιας κατάστασης που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Για τον λόγο αυτό, όσοι έχουν ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης θα πρέπει να αξιολογούνται από αλλεργιολόγο και, όπου κρίνεται απαραίτητο, να έχουν μαζί τους αυτοενέσιμη αδρεναλίνη.
Κνίδωση ψύχους και ηλιακή κνίδωση
Πολλοί άνθρωποι αποδίδουν τα εξανθήματα που εμφανίζονται μετά το μπάνιο στη θάλασσα σε αλλεργία στο θαλασσινό νερό. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει η Κασσιανή Τζέλη, στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για κνίδωση ψύχους, η οποία προκαλείται από την απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας του σώματος και όχι από κάποια ουσία στο νερό. Η συγκεκριμένη μορφή κνίδωσης, όπως σημειώνει, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει ακόμη και σε αναφυλαξία έπειτα από απότομη βουτιά σε κρύο νερό. Για τον λόγο αυτό, η ειδικός συστήνει αλλεργιολογική εκτίμηση και συγκεκριμένες οδηγίες πριν από την έναρξη των καλοκαιρινών μπάνιων σε όσους έχουν εμφανίσει ανάλογα συμπτώματα στο παρελθόν.
Διαφορετική εικόνα παρουσιάζει η ηλιακή κνίδωση, κατά την οποία τα εξανθήματα εμφανίζονται αποκλειστικά στα σημεία του σώματος που εκτίθενται στον ήλιο. Παρότι επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα όσων την εμφανίζουν, η κ. Τζέλη διαβεβαιώνει ότι αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με την κατάλληλη θεραπεία. Η έγκαιρη επίσκεψη σε αλλεργιολόγο βοηθά ώστε να διαχωριστεί από άλλες μορφές αντίδρασης και να ξεκινήσει η κατάλληλη αγωγή χωρίς καθυστέρηση. Συνολικά, η ειδικός συστήνει προσοχή στα σημάδια που ξεπερνούν τον τοπικό ερεθισμό, καθώς αυτά είναι που υποδεικνύουν την ανάγκη για άμεση ιατρική παρέμβαση.
Πότε χρειάζεται άμεση αντίδραση
Η κ. Τζέλη συνοψίζει πως ο κοινός παρονομαστής σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις είναι η ικανότητα αναγνώρισης των σημαδιών που ξεχωρίζουν μια απλή τοπική αντίδραση από μια πιο σοβαρή, συστηματική εκδήλωση. Το κοκκίνισμα, το οίδημα και ο τοπικός πόνος, είτε προέρχονται από τσίμπημα μέδουσας είτε από τσίμπημα μέλισσας ή σφήκας, θεωρούνται αναμενόμενα και συνήθως υποχωρούν με απλή φροντίδα. Αντίθετα, δύσπνοια, γενικευμένο εξάνθημα, ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας σε οποιαδήποτε από αυτές τις περιπτώσεις αποτελούν σήμα κινδύνου που απαιτεί άμεση μεταφορά σε νοσοκομείο. Η έγκαιρη αλλεργιολογική εκτίμηση, ιδίως για όσους έχουν ιστορικό έντονων αντιδράσεων, βοηθά ώστε το επόμενο μπάνιο ή τσίμπημα να αντιμετωπιστεί με μεγαλύτερη ασφάλεια.
