Ο πρώτος ελληνικός οπτικός δορυφόρος παρατήρησης της Γης, ο Hyperion GR-1, τέθηκε σε τροχιά την Τρίτη 7 Ιουλίου. Η εκτόξευση έγινε από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ στη Φλόριντα με πύραυλο της SpaceX, στο πλαίσιο του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων». Με τον δορυφόρο Hyperion GR-1, η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά δυνατότητα οπτικής παρατήρησης της Γης από το διάστημα, κάτι που το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης παρουσιάζει ως καθοριστικό για τη δημόσια διοίκηση.
Διαβάστε επίσης: Ο Hyperion GR-1 σε τροχιά: Η Ελλάδα αποκτά μάτια στο διάστημα
Τι είναι ο Hyperion GR-1 και πώς εκτοξεύτηκε
Ο Hyperion GR-1 είναι ο 17ος μικροδορυφόρος της Ελλάδας συνολικά, αλλά ο πρώτος που παρατηρεί τη Γη στο οπτικό τμήμα του φάσματος. Πρόκειται για τον πρώτο από επτά συνολικά οπτικούς μικροδορυφόρους που κατασκευάζει στην Ελλάδα η εταιρεία Open Cosmos Aegean, με έδρα την Παλλήνη Αττικής. Στην ίδια αποστολή της SpaceX μεταφέρθηκε και ο δορυφόρος Posedònia, ο οποίος κατασκευάστηκε από την Open Cosmos στις εγκαταστάσεις της στην Ισπανία. Με τη σημερινή εκτόξευση, η Ελλάδα διαθέτει πλέον 18 μικροδορυφόρους σε τροχιά.
Ο δορυφόρος διαθέτει δυνατότητα λήψης πολυφασματικών εικόνων υψηλής ανάλυσης, φτάνοντας τα 90 εκατοστά, κάτι που επιτρέπει την ακριβή παρακολούθηση μεταβολών στο φυσικό και το δομημένο περιβάλλον. Παράλληλα, ενσωματώνει προηγμένες δυνατότητες επεξεργασίας δεδομένων με Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και δορυφορικές ζεύξεις μεταξύ δορυφόρων, οι οποίες επιταχύνουν την επεξεργασία και τη μετάδοση κρίσιμων πληροφοριών προς τους επίγειους σταθμούς. Τα δεδομένα που θα συλλέγει ο Hyperion GR-1 θα ενσωματώνονται στον Κυβερνητικό Κόμβο Γεωπαρατήρησης, την κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα που σχεδιάζεται για την αξιοποίηση δορυφορικών πληροφοριών από τη δημόσια διοίκηση.
Το «Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων» χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και υλοποιείται μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, με τη συνδρομή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Στην κατασκευή του Hyperion GR-1 συμμετείχαν ελληνικές επιχειρήσεις και μηχανικοί, κάτι που ενισχύει την εγχώρια τεχνογνωσία στον τομέα των διαστημικών εφαρμογών.
Οι εφαρμογές και το πλαίσιο του προγράμματος
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τα δεδομένα του δορυφόρου θα αξιοποιηθούν σε πολλαπλούς τομείς. Ανάμεσα σε αυτούς ξεχωρίζουν η έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών και πλημμυρών, η αποτίμηση ζημιών μετά από φυσικές καταστροφές, η προστασία δασικών και υδάτινων πόρων, καθώς και η γεωργία και η υδατοκαλλιέργεια ακριβείας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη θαλάσσια επιτήρηση, την παρακολούθηση πλοίων και τον εντοπισμό περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης, τομείς που θεωρούνται κρίσιμοι για την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος.
Πέρα από τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, τα δεδομένα του Hyperion GR-1 αναμένεται να χρησιμοποιηθούν και σε εφαρμογές αστικού σχεδιασμού, στην παρακολούθηση μεγάλων τεχνικών έργων και στον έλεγχο κρίσιμων υποδομών. Το υπουργείο τονίζει ότι η επένδυση στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων φιλοδοξεί να ενισχύσει την επιχειρησιακή ικανότητα του Δημοσίου σε τομείς όπως η Πολιτική Προστασία, η περιβαλλοντική παρακολούθηση και η προστασία κρίσιμων υποδομών. Η ενσωμάτωση των δεδομένων στον Κυβερνητικό Κόμβο Γεωπαρατήρησης δημιουργεί, όπως αναφέρεται, ένα ενιαίο περιβάλλον επιχειρησιακής πληροφόρησης για τη δημόσια διοίκηση.
Η εκτόξευση του Hyperion GR-1 αποτελεί το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας, καθώς προγραμματίζεται η κατασκευή ακόμη έξι οπτικών μικροδορυφόρων από την Open Cosmos Aegean. Η χρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» και η συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος τοποθετούν το πρόγραμμα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ενίσχυσης των διαστημικών υποδομών της Ελλάδας, με στόχο τη σταδιακή δημιουργία ενός πλήρους δικτύου παρατήρησης της Γης.
