Δεκαοκτώ μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου ζητούν από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να εμποδίσει κάθε προσπάθεια επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Η πρωτοβουλία, που έρχεται λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου, επικαλείται τους περιορισμούς που εξακολουθούν να ισχύουν λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400 από την τουρκική πλευρά. Οι Δημοκρατικοί βουλευτές απευθύνονται με επιστολή στον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας Στιβ Σκαλίζ και στον επικεφαλής της δημοκρατικής μειοψηφίας Χακίμ Τζέφρις, ζητώντας ετοιμότητα ώστε να ασκηθούν οι νομοθετικές εξουσίες αν η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρήσει πώληση των μαχητικών στην Τουρκία.
Η επιστολή και οι υπογράφοντες
Πρωτοβουλία της επιστολής ανέλαβε η Δημοκρατική βουλευτής Ντίνα Τάιτους, ενώ το κείμενο υπογράφουν συνολικά 18 μέλη του Κογκρέσου, μεταξύ των οποίων ο Κρις Πάπας, η Μάγκι Γκούντλαντερ, η Γκρέις Μενγκ, ο Φρανκ Παλόουν Τζούνιορ, ο Μπραντ Σνάιντερ, ο Τζος Γκότχαϊμερ, ο Τζάρεντ Μόσκοβιτς, ο Τεντ Λιου, ο Μπραντ Σέρμαν, ο Μάικ Κουίγκλι, ο Νταν Γκόλντμαν, ο Τζέιμς ΜακΓκόβερν, ο Στίβεν Λιντς, ο Τζιμ Κόστα, ο Τζορτζ Λάτιμερ, ο Γκέιμπ Άμο και ο Ρόμπερτ Μενέντεζ. Οι νομοθέτες παραπέμπουν σε πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι σκοπεύει να προσφέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς και στη δήλωση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση για τον νομικό τρόπο διεξαγωγής μιας τέτοιας πώλησης.
Στο κείμενο της επιστολής υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον είχε τότε κρίνει πως η ταυτόχρονη παρουσία του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος με το αμερικανικό μαχητικό θα έθετε σε κίνδυνο ευαίσθητες πληροφορίες για τις δυνατότητες του αεροσκάφους. Οι βουλευτές θυμίζουν επίσης ότι τον Δεκέμβριο του 2020 η τότε κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών βάσει του νόμου CAATSA, απόφαση που, όπως τονίζουν, παραμένει σε ισχύ και δεν έχει ανακληθεί ποτέ.
Το νομικό πλαίσιο και οι αντιδράσεις
Στο νομικό σκέλος της επιστολής, οι υπογράφοντες επικαλούνται τόσο τον CAATSA όσο και τον νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020, ο οποίος απαγορεύει ρητά τη μεταβίβαση F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα διατηρεί το σύστημα S-400 και δεν παρέχει συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει ξανά την απόκτησή του. Σύμφωνα με την επιστολή, δεν προκύπτει από κανένα δημόσια διαθέσιμο στοιχείο ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει το ρωσικό σύστημα, το έχει αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση ή έχει άρει με οποιονδήποτε τρόπο την αιτία που οδήγησε στην επιβολή των κυρώσεων. Οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, μια ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα θα έφερνε την αμερικανική κυβέρνηση σε ευθεία σύγκρουση με τις νόμιμες υποχρεώσεις της.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην κατάθεση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με την επιστολή, ο ίδιος αναγνώρισε τότε ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται νομικά να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας. Η κίνηση των 18 βουλευτών αναδεικνύει τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις στις ΗΠΑ γύρω από τη στάση που πρέπει να κρατήσει η Ουάσιγκτον απέναντι στην Άγκυρα, σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επιδιώκει να αποκαταστήσει τη στρατιωτική της συνεργασία με τους Αμερικανούς.
Τι ακολουθεί
Η εξέλιξη αυτή τοποθετείται χρονικά ακριβώς πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, όπου αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων το ζήτημα της αμερικανοτουρκικής αμυντικής συνεργασίας. Η στάση που θα κρατήσει τελικά η κυβέρνηση Τραμπ απέναντι στις πιέσεις των 18 βουλευτών του Κογκρέσου αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία του ζητήματος των F-35 στην Τουρκία τις επόμενες εβδομάδες.
