Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πρόκληση στον τομέα της ενέργειας, καθώς σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό ρυθμιστή ενέργειας ACER θα χρειαστεί να αυξήσει κατά 13% τις εισαγωγές φυσικού αερίου το επόμενο διάστημα. Ο στόχος είναι διττός: αφενός να καλυφθεί η τρέχουσα ζήτηση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αφετέρου να γεμίσουν οι ευρωπαϊκές αποθήκες στο επιθυμητό επίπεδο του 90% πριν από την έναρξη του χειμώνα. Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε έπειτα από ανάλυση των σεναρίων που κατέθεσαν οι εθνικοί διαχειριστές δικτύων των κρατών-μελών. Η κατάσταση φέτος κρίνεται πιο απαιτητική σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω της αναζωπύρωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Η απειλή από τη Μέση Ανατολή
Η ένταση ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ έχει άμεσο αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή αγορά αερίου, αφού οι ποσότητες που παραδοσιακά προμήθευε το Κατάρ έχουν πλέον σταματήσει, χωρίς να αναμένεται σύντομη επαναφορά τους. Η κατάσταση επιδεινώθηκε την Τρίτη, όταν πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) καταριανών συμφερόντων δέχθηκε επίθεση στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία διέλευσης ενεργειακών φορτίων παγκοσμίως. Η αγορά αντέδρασε άμεσα, με την τιμή του αερίου στην Ευρώπη να καταγράφει άνοδο και να πλησιάζει ξανά τα 49 ευρώ, επίπεδα δηλαδή κοντά σε εκείνα πριν από την τελευταία εκεχειρία. Η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει πόσο ευάλωτη παραμένει η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια στις γεωπολιτικές διακυμάνσεις της περιοχής.
Χαμηλός ρυθμός πλήρωσης αποθηκών
Σύμφωνα με τον ACER, οι εγχύσεις αερίου στις ευρωπαϊκές αποθήκες κινούνται φέτος σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και μια δεκαετία. Παρότι η συνολική διαθεσιμότητα αερίου παραμένει επαρκής, ακόμη και χωρίς τη συνεισφορά του Κατάρ, οι υπόλοιπες συνθήκες της αγοράς δεν ευνοούν την αναπλήρωση των αποθεμάτων. Το βασικό εμπορικό κίνητρο για τις ενεργειακές εταιρείες, δηλαδή η διαφορά τιμής ανάμεσα στο καλοκαίρι και τον χειμώνα, έχει αντιστραφεί φέτος, αφού το αέριο για παράδοση τον Αύγουστο κοστίζει περισσότερο από το αντίστοιχο για τον Ιανουάριο. Το αποτέλεσμα είναι πως οι εταιρείες δεν έχουν ισχυρό κίνητρο να αποθηκεύσουν αέριο νωρίτερα, κάτι που επιβραδύνει τη συνολική διαδικασία πλήρωσης.
Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν αυτή την τάση, καθώς η στάθμη πλήρωσης στις ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκεται σήμερα στο 50%, ενώ πέρυσι την ίδια περίοδο το ποσοστό άγγιζε το 60%. Αν και η διαφορά μοιάζει σχετικά μικρή, η σημασία της είναι μεγάλη, καθώς η Ευρώπη θα βασιστεί ακριβώς σε αυτά τα αποθέματα κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ιδίως σε περίπτωση που οι καιρικές συνθήκες αποδειχθούν ιδιαίτερα δριμείες. Παράλληλα, τα επαρκή αποθέματα λειτουργούν και ως ανάχωμα απέναντι σε πιθανές ανατιμήσεις, καθώς η αγορά γνωρίζει ότι υπάρχει ένα διαθέσιμο περιθώριο ασφαλείας. Ωστόσο, όσο μικρότερο είναι αυτό το περιθώριο, τόσο πιο ευάλωτη γίνεται η αγορά σε απότομες διακυμάνσεις τιμών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εικόνα που διαμορφώνεται στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας είναι μία εικόνα στενότητας, με το ερώτημα για το πότε θα αποκλιμακωθεί η ένταση στη Μέση Ανατολή να παραμένει εντελώς ανοικτό. Οι αναλυτές του ACER εκτιμούν πως η πορεία των επόμενων μηνών θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το πόσο ομαλά θα κυλήσει ο χειμώνας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης. Μέχρι τότε, οι εθνικοί διαχειριστές δικτύων καλούνται να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, προκειμένου να προσαρμόζουν έγκαιρα τις στρατηγικές προμήθειας. Το ζητούμενο παραμένει η διασφάλιση επαρκών αποθεμάτων χωρίς να επιβαρυνθούν υπέρμετρα οι τιμές για τους τελικούς καταναλωτές.
