Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ακύρωσε την προγραμματισμένη για την Τετάρτη επίσκεψή του στο Ισραήλ, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που επικαλείται το πρακτορείο Reuters. Στο πλαίσιο του ταξιδιού προβλεπόταν συνάντηση με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου για το ζήτημα της πιθανής πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία. Η εξέλιξη έρχεται καθώς κλιμακώνεται εκ νέου η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με τον Ιρανό πρόεδρο να απαντά δημόσια στην Ουάσιγκτον.
Ο Χέγκσεθ ακύρωσε επίσκεψη στο Ισραήλ
Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του θέματος, ο Χέγκσεθ είχε προγραμματίσει συνάντηση με τον Νετανιάχου με κεντρικό θέμα την ενδεχόμενη πώληση μαχητικών F-35 στην Άγκυρα. Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός σχεδίαζε να συναντηθεί και με τον Ισραηλινό ομόλογό του, Ισραέλ Κατζ, με το Ιράν να αποτελεί κεντρικό άξονα των συζητήσεων. Η αμερικανική πρεσβεία στο Ισραήλ δεν προέβη σε κανένα άμεσο σχόλιο σχετικά με την ακύρωση των προγραμματισμένων συναντήσεων.
Ο λόγος της ακύρωσης δεν έχει διευκρινιστεί επίσημα, ωστόσο η χρονική συγκυρία συνδέεται με τη νέα κλιμάκωση στον Περσικό Κόλπο. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ, ως αντίποινα για αμερικανικά πλήγματα σε περισσότερους από 80 στρατιωτικούς στόχους στο ιρανικό έδαφος. Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι οι δικές της επιχειρήσεις αποτελούσαν απάντηση σε επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, ενώ παράλληλα επανέφερε κυρώσεις στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου.
Αντιδράσεις και πλαίσιο της κρίσης
Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, απάντησε δημόσια στις εξελίξεις με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι λειτουργεί με λογική εκφοβισμού. «Η συμπεριφορά της αμερικανικής κυβέρνησης λυγίζει τους κανόνες, εκφοβίζει τους αντιπάλους, δημιουργεί εμπόδια και εξαπατά. Αυτό είναι το εγχειρίδιο του MAGA. Το Ιράν απορρίπτει αυτά τα παιχνίδια. Θα υπερασπιστούμε σταθερά τα δικαιώματά μας», έγραψε χαρακτηριστικά ο Πεζεσκιάν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε από την Άγκυρα ότι θεωρεί «τελειωμένο» το μνημόνιο κατανόησης που είχε υπογραφεί για την αποκλιμάκωση της κρίσης, αφήνοντας ωστόσο ένα μικρό περιθώριο στη διπλωματία, καθώς σημείωσε πως οι διαπραγματευτές μπορούν «να συνεχίσουν να μιλούν, αν το επιθυμούν».
Το ζήτημα της πώλησης F-35 στην Τουρκία παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο για το Ισραήλ. Σε συνέντευξή του στο CNN, ο Νετανιάχου είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι αντιτίθεται στην πώληση, τονίζοντας πως «αυτό θα κατέστρεφε την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, επειδή η Τουρκία έχει επιθετικές φιλοδοξίες». Ο ίδιος είχε καταστήσει σαφή τη θέση του και στον Τραμπ προσωπικά. Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος βρισκόταν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία μαζί με τον Χέγκσεθ, ανακοίνωσε ότι θα άρει τις αμερικανικές κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στην Άγκυρα λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400 το 2019, εκφράζοντας παράλληλα την προθυμία του να πουλήσει μαχητικά F-35 στον σύμμαχο του ΝΑΤΟ, κίνηση που αναμένεται να συναντήσει ισχυρή αντίσταση τόσο στο Κογκρέσο όσο και στο Ισραήλ.
Οι διμερείς σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας είχαν επιδεινωθεί σημαντικά μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος S-400, γεγονός που είχε οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιβάλουν κυρώσεις σε τουρκική αμυντική εταιρεία και να αποκλείσουν την Άγκυρα από το πρόγραμμα των F-35. Οι σχέσεις έχουν βελτιωθεί αισθητά από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ωστόσο η πώληση των μαχητικών αεροσκαφών παραμένει επί του παρόντος απαγορευμένη βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας. Η Τουρκία από την πλευρά της έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το Ισραήλ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, στη σύναψη της οποίας είχε μεσολαβήσει το Πακιστάν.
