Στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αρνήθηκε να σχολιάσει τις δηλώσεις που είχαν κάνει την προηγούμενη ημέρα ο Πρόεδρος Τραμπ και ο Πρόεδρος Ερντογάν. Ερωτηθείς ωστόσο για το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, ο Έλληνας πρωθυπουργός ήταν σαφής: μια συμμαχία σαν το ΝΑΤΟ οφείλει να στηρίζεται στη θεμελιώδη αρχή των σχέσεων καλής γειτονίας. Η τοποθέτησή του έγινε καθώς προσερχόταν στη συνεδρίαση των ηγετών, σε μια στιγμή που η ελληνοτουρκική ατζέντα παραμένει φορτισμένη και οι σύμμαχοι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Το casus belli και το μήνυμα για τα F-35
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε πως η Ελλάδα αντιμετωπίζει απειλή casus belli από την Τουρκία, σε περίπτωση που ασκήσει το έννομο δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. Για τον λόγο αυτό, τόνισε πως πρέπει να είναι σαφές ότι στο εσωτερικό μιας αμυντικής συμμαχίας όπως το ΝΑΤΟ, οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη οι ευαισθησίες όλων των κρατών-μελών. Παράλληλα εξέφρασε την πεποίθηση ότι, ως αμυντική συμμαχία, το ΝΑΤΟ διαθέτει το κατάλληλο πνεύμα συνεργασίας ώστε τέτοιες εκκρεμότητες να επιλυθούν στη λογική της καλής γειτονίας. Η αναφορά αυτή ερμηνεύεται ως έμμεση προειδοποίηση προς τους συμμάχους, ενόψει τυχόν συζητήσεων για στρατιωτικό εξοπλισμό που θα ενίσχυε την Άγκυρα. Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να μην αφήσει το ζήτημα να περάσει απαρατήρητο στους διαδρόμους της συμμαχίας.
Αμυντικές δαπάνες και ευρωπαϊκή αυτονομία
Αναφερόμενος στο ευρύτερο πλαίσιο της συνόδου, ο Έλληνας πρωθυπουργός σημείωσε πως η σύνοδος στην Άγκυρα πραγματοποιείται σε περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας. Υπενθύμισε ότι ήδη κατά την πρώτη θητεία του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε ζητήσει από τους ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών. Ο Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα τάσσεται υπέρ της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας, όχι όμως ως ανταγωνιστικό μοντέλο προς το ΝΑΤΟ, αλλά ως συμπληρωματικό. Υπενθύμισε επίσης τις σημαντικές αποφάσεις που είχαν ληφθεί στη σύνοδο της Χάγης, ενώ τόνισε πως η χώρα του δαπανά ήδη το 3,5% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες, υλοποιώντας παράλληλα ένα ευρύ πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων. Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα έχει τηρήσει πλήρως τη δέσμευσή της προς το ΝΑΤΟ όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, κάτι που δεν ισχύει για όλα τα κράτη-μέλη της συμμαχίας. Η επιμονή του στο σημείο αυτό δεν ήταν τυχαία, καθώς επιδίωξε να τονίσει τη συνέπεια της Αθήνας απέναντι στις δεσμεύσεις της.
Η εκεχειρία και οι ελπίδες για αποκλιμάκωση
Σε ό,τι αφορά την τρέχουσα κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή, ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ελπίδα να διατηρηθεί η υφιστάμενη εκεχειρία. Παραδέχθηκε πως χρειάζεται χρόνος προκειμένου να επιλυθεί αυτό το ιδιαίτερα ακανθώδες ζήτημα, αποφεύγοντας να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή περαιτέρω λεπτομέρειες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκλεισε τις δηλώσεις του εκφράζοντας την προσδοκία ότι δεν θα σημειωθεί νέα κλιμάκωση έντασης στην περιοχή. Η συνολική τοποθέτησή του, αν και σύντομη, ανέδειξε τρεις άξονες που αναμένεται να απασχολήσουν την ελληνική διπλωματία τις επόμενες εβδομάδες: τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το ζήτημα του casus belli, την ισορροπία ανάμεσα σε ευρωπαϊκή αυτονομία και ΝΑΤΟϊκή συνοχή, καθώς και τις εξελίξεις στο μέτωπο της εκεχειρίας. Η στάση του Έλληνα πρωθυπουργού απέναντι σε ένα ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία αναμένεται να απασχολήσει περαιτέρω τόσο την Αθήνα όσο και τις Βρυξέλλες τις επόμενες ημέρες, καθώς οι σύμμαχοι επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις δεσμεύσεις προς την Άγκυρα και τις ευαισθησίες της Αθήνας.
