Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακάλεσαν την Τρίτη τη γενική άδεια που επέτρεπε την πώληση ιρανικού πετρελαίου, λίγες ώρες μετά τις επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ. Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τις ενέργειες του Ιράν «εντελώς απαράδεκτες» και προειδοποίησε ότι θα υπάρξουν συνέπειες. Η απόφαση αφορά μια ειδική εξαίρεση που είχε χορηγηθεί τον Ιούνιο και επέτρεπε στην Τεχεράνη να παράγει, να πωλεί και να παραδίδει αργό πετρέλαιο έως τις 21 Αυγούστου. Η ανάκληση της άδειας πώλησης ιρανικού πετρελαίου ήρθε την ίδια στιγμή που τρία δεξαμενόπλοια ανέφεραν ότι επλήγησαν από άγνωστα βλήματα μέσα και κοντά στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Οι επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια και η αμερικανική απάντηση
Σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία ασφάλειας ναυσιπλοΐας UKMTO, τρία δεξαμενόπλοια δέχθηκαν πλήγματα από άγνωστα βλήματα τις τελευταίες ημέρες, μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Η Τεχεράνη δεν έχει σχολιάσει το περιστατικό, ούτε έχει αναλάβει την ευθύνη για καμία από τις επιθέσεις. Ώρες αργότερα, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι ανακαλεί την εξαίρεση που επέτρεπε προσωρινά την πώληση ιρανικού πετρελαίου, επαναφέροντας ουσιαστικά το πλήρες καθεστώς κυρώσεων στις εξαγωγές. Η κίνηση θεωρείται άμεση απάντηση στις ενέργειες του Ιράν στη θαλάσσια οδό από την οποία διέρχεται καθημερινά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, μαζί με μεγάλους όγκους υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η αγορά αντέδρασε άμεσα στην ανακοίνωση, με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται κατά περισσότερο από 3%. Παρά την κλιμάκωση, Αμερικανός αξιωματούχος διαβεβαίωσε ότι οι διαπραγματευτές συνεχίζουν να εργάζονται με καλή πίστη για μια τελική συμφωνία με το Ιράν. Οι συνομιλίες αφορούσαν περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης σε αντάλλαγμα την άρση ορισμένων κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στις εξαγωγές πετρελαίου. Η ανάκληση της άδειας πώλησης ιρανικού πετρελαίου αυξάνει ωστόσο τον κίνδυνο περαιτέρω αντιποίνων που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τη διαδικασία.
Καταγγελίες από Κατάρ και Σαουδική Αραβία
Το Κατάρ κάλεσε τον επιτετραμμένο του Ιράν στην Ντόχα και του επέδωσε επίσημη διπλωματική διαμαρτυρία, μετά την επίθεση εναντίον πλοίου μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου, του «Al-Rekayyat», ενώ αυτό έπλεε ανοιχτά των ακτών του Ομάν. Το κατάρικο υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε την Τεχεράνη «να σταματήσει αμέσως κάθε ενέργεια που υπονομεύει την περιφερειακή ασφάλεια» και ζήτησε επίσημες εξηγήσεις για το περιστατικό. Λίγο αργότερα, το υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας κατήγγειλε ξεχωριστά επίθεση εναντίον του δικού της δεξαμενόπλοιου, του «Wedyan», ενώ διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ, αποδίδοντας ευθύνες στο Ιράν για αμφότερα τα περιστατικά.
Οι δύο χώρες του Κόλπου κάλεσαν το Ιράν να σταματήσει πρακτικές που θέτουν σε κίνδυνο τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τον παγκόσμιο ενεργειακό ανεφοδιασμό. Οι εξαγωγές πετρελαίου παραμένουν κρίσιμη πηγή εσόδων για την Τεχεράνη, εξασφαλίζοντας δισεκατομμύρια δολάρια σε σκληρό νόμισμα που στηρίζουν τις κρατικές δαπάνες μιας οικονομίας αποδυναμωμένης από χρόνια αμερικανικών κυρώσεων. Παρά τους περιορισμούς, το Ιράν είχε καταφέρει τα τελευταία χρόνια να αυξήσει τις αποστολές αργού πετρελαίου, κυρίως προς την Κίνα, καθιστώντας τις πωλήσεις αυτές έναν από τους βασικούς πυλώνες επιβίωσης της οικονομίας του.
Τι σημαίνει η κλιμάκωση για τις διαπραγματεύσεις
Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αύξηση των τιμών ενέργειας, επιβαρύνοντας καταναλωτές και κυβερνήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος καυσίμων. Η ανάκληση της άδειας πώλησης ιρανικού πετρελαίου αναμένεται να ασκήσει επιπλέον πίεση στα οικονομικά της Τεχεράνης, περιορίζοντας την ικανότητά της να χρηματοδοτεί τόσο εγχώρια προγράμματα όσο και περιφερειακές δραστηριότητες. Ωστόσο, η επιμονή της αμερικανικής πλευράς να συνεχίσει τις συνομιλίες υποδεικνύει ότι η τελική συμφωνία παραμένει στο τραπέζι, παρά την οξεία αντιπαράθεση στον Περσικό Κόλπο.
