Οι τιμές πετρελαίου εκτοξεύθηκαν σήμερα στις διεθνείς αγορές, μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η εκεχειρία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν «τελείωσε». Ο Τραμπ μίλησε στην Άγκυρα, λίγο πριν από τις εργασίες της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, προκαλώντας αναταράξεις σε πετρέλαιο, μετοχές και ομόλογα σε όλο τον κόσμο. Το Brent ενισχύθηκε πάνω από 6% και ξεπέρασε τα 78 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI σημείωσε αντίστοιχη άνοδο στα 74,87 δολάρια. Η κλιμάκωση ήρθε ώρες μετά την ανταλλαγή πληγμάτων ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη στον Κόλπο.
Η κλιμάκωση πίσω από την άνοδο των τιμών πετρελαίου
Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να συνεχίσει τις επαφές με την ηγεσία του Ιράν. «Σε ό,τι με αφορά, τελείωσε… είναι χάσιμο χρόνου να διαπραγματεύεσαι με αυτούς», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι δεν θέλει να έχει καμία σχέση με νέες συνομιλίες με την Τεχεράνη. Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση ανακάλεσε την εξαίρεση που επέτρεπε στο Ιράν να πωλεί αργό πετρέλαιο, μια κίνηση που ερμηνεύτηκε ως σαφές μήνυμα κλιμάκωσης. Οι δηλώσεις έγιναν στην Άγκυρα, πριν από τις εργασίες της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, προσθέτοντας πολιτική βαρύτητα στην ανακοίνωση.
Το Ιράν απάντησε με στοχευμένα πλήγματα σε 85 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ, τα οποία η Τεχεράνη παρουσίασε ως αντίποινα για παραβίαση της εκεχειρίας από τις ΗΠΑ. Τις τελευταίες ημέρες έχουν καταγραφεί επιπλέον επιθέσεις σε πλοία κοντά στα Στενά του Ορμούζ, ανάμεσά τους ένα πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ και ένα πετρελαιοφόρο της Σαουδικής Αραβίας. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, γεγονός που εξηγεί γιατί ακόμη και περιορισμένες διαταραχές στην κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων προκαλούν τόσο έντονη αντίδραση στις τιμές πετρελαίου. Η κλιμάκωση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις εκτιμήσεις των τελευταίων εβδομάδων, όταν ο ΟΠΕΚ+ είχε αυξήσει τις ποσοστώσεις παραγωγής και οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής κινούνταν προς μεγαλύτερη προσφορά.
Αντιδράσεις στις αγορές και διεθνής ανησυχία
Η αναταραχή μεταφέρθηκε άμεσα στα χρηματιστήρια. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης STOXX 600 υποχώρησε περίπου 1,6%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του από τα μέσα Μαρτίου, ενώ στο Παρίσι η πτώση έφτασε το 2,06%, στη Φρανκφούρτη το 2,28% και στο Λονδίνο το 1,54%. Στην Αθήνα το κλίμα ήταν ακόμη πιο βαρύ, με τον Γενικό Δείκτη να υποχωρεί πάνω από 3%. Τα futures της Wall Street κινήθηκαν επίσης πτωτικά, με απώλειες από 0,8% έως 1,2%, ενώ ο δείκτης μεταβλητότητας VIX, γνωστός ως «δείκτης φόβου», ενισχύθηκε σχεδόν 13%. Η αναλύτρια της XTB, Κάθλιν Μπρουκς, σχολίασε ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εντείνονται, ενώ ο Νιλ Γουίσλον της Saxo Markets ανέφερε πως το ηθικό των επενδυτών ήταν ήδη κλονισμένο πριν αναφλεγούν οι δηλώσεις του Τραμπ. Η πτώση επιδεινώθηκε και από ανησυχίες γύρω από τις αποτιμήσεις εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης και ημιαγωγών, με τη μετοχή της Samsung να υποχωρεί για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση παρά την ισχυρή κερδοφορία της.
Παράλληλα με τις μετοχές, αναστατώθηκε και η αγορά ομολόγων. Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου ανέβηκε στο 4,56%, το υψηλότερο επίπεδο του τελευταίου μήνα, ενώ στην Ευρώπη το γερμανικό 10ετές έφτασε στο 3,06% και το ιταλικό στο 3,90%. Οι επενδυτές εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές πετρελαίου θα δυσκολέψει σημαντικά το έργο των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες προσπαθούν να περιορίσουν τον πληθωρισμό χωρίς να οδηγήσουν τις οικονομίες σε ύφεση. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις επιθέσεις του Ιράν στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ, τονίζοντας ότι οι ανταλλαγές πυρών περιπλέκουν ακόμη περισσότερο τις ήδη δύσκολες συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου.
Τι ακολουθεί
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να συναντηθούν τη Δευτέρα με τους ομολόγους τους από τις χώρες του Κόλπου, με στόχο να εξετάσουν τρόπους διατήρησης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα. Παράλληλα, η EASA, η Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας, ανακοίνωσε ότι οι αεροπορικές εταιρείες δεν θα πρέπει να πραγματοποιούν πτήσεις εντός του εναέριου χώρου του Ιράν και του Ιράκ, με το σχετικό δελτίο να ισχύει έως τις 31 Αυγούστου. Το προηγούμενο δελτίο, που έληγε σήμερα, κάλυπτε και τον Λίβανο, ενώ καλούσε τις αεροπορικές εταιρείες να είναι προσεκτικές στον εναέριο χώρο του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ, του Ισραήλ, της Ιορδανίας, του Κατάρ, του Ομάν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας.
