Το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία παραμένει εκτός των σημερινών σχεδιασμών, σύμφωνα με ανώτατες διπλωματικές πηγές που μίλησαν μία ημέρα μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Η Αθήνα εμφανίζεται καθησυχαστική απέναντι στα σενάρια που έχουν αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία απόφαση που να μεταβάλλει τα σημερινά δεδομένα. Παράλληλα, οι ίδιες πηγές διαβεβαιώνουν ότι η ελληνική πλευρά παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη γύρω από το ζήτημα των F-35 στην Τουρκία και προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο. Στην άτυπη ενημέρωση συζητήθηκαν επίσης το ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό και οι εξελίξεις σε Λιβύη και Μέση Ανατολή.
Καμία απόφαση για τα F-35 στην Τουρκία, λένε οι διπλωματικές πηγές
Σύμφωνα με τις διπλωματικές πηγές, δεν υπάρχει σήμερα καμία επίσημη απόφαση για την προμήθεια F-35 στην Τουρκία, ούτε έχουν κινηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες από την αμερικανική διοίκηση και το Κογκρέσο. Η μοναδική δημόσια τοποθέτηση του Αμερικανού Προέδρου, όπως επισημαίνουν, ήταν ότι το ζήτημα βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση, κάτι που απέχει σημαντικά από μία ειλημμένη απόφαση. Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι για να προχωρήσει οποιαδήποτε εξέλιξη θα πρέπει πρώτα να πιστοποιηθεί επισήμως προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον το ρωσικό σύστημα S-400. Παράλληλα, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι δεν υφίσταται καμία μελλοντική συνεργασία της Άγκυρας με τη Μόσχα που θα δημιουργούσε ασυμβίβαστο με το πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών. Πρόκειται, όπως τονίζουν χαρακτηριστικά, για μία σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία η οποία δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.
Στην Αθήνα εκτιμούν ότι η δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα κινείται πολύ πιο γρήγορα από τα πραγματικά δεδομένα. Οι διπλωματικές πηγές υπενθυμίζουν ότι η Τουρκία παραμένει εκτός του προγράμματος F-35 από το 2019. Ακόμη και στο υποθετικό σενάριο μιας επανένταξης της Άγκυρας, θα απαιτηθούν μακρές πολιτικές και θεσμικές διαδικασίες πριν υπάρξει οποιοδήποτε πρακτικό αποτέλεσμα. Η ίδια συζήτηση αναζωπυρώθηκε αμέσως μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου το θέμα των τουρκικών εξοπλισμών βρέθηκε ξανά στο προσκήνιο.
Η ελληνική πλευρά: F-16 Viper, εκπαίδευση χειριστών και σχέσεις με τις ΗΠΑ
Αντίθετα με την Τουρκία, οι διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη σε διαφορετική φάση όσον αφορά το πρόγραμμα F-35. Η εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών στα νέα μαχητικά αναμένεται να ξεκινήσει το επόμενο διάστημα, ενώ οι πρώτες παραδόσεις των αεροσκαφών προβλέπονται μέσα στα επόμενα χρόνια. «Δεν μπορεί να αγνοείται η πραγματική εικόνα των τελευταίων ετών», σημειώνουν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές, υπενθυμίζοντας ότι η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη περισσότερα από 50 αναβαθμισμένα F-16 Viper. Παράλληλα, η Ελλάδα προχωρά κανονικά στον σχεδιασμό για την ένταξη των F-35, την ώρα που η Τουρκία εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός του προγράμματος.
Οι ανώτατες διπλωματικές πηγές απορρίπτουν παράλληλα τις εκτιμήσεις περί διπλωματικής αποτυχίας της Αθήνας, υποστηρίζοντας ότι η σημερινή εικόνα αποτελεί προϊόν της σταθερής στρατηγικής που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Όπως αναφέρουν, οι σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ έχουν αποκτήσει πλέον έντονα θεσμικό χαρακτήρα και δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τις επιλογές ή το ύφος της εκάστοτε αμερικανικής κυβέρνησης. Η επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει συνεχής σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, κάτι που κατά τις ίδιες πηγές ενισχύει τη σταθερότητα και τη συνέπεια της συνεργασίας. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα προκάλεσε αντιδράσεις και στο εσωτερικό της ελληνικής πολιτικής σκηνής.
Ο πρόεδρος της «Νίκης», Δημήτρης Νατσιός, σχολίασε το πρωί της Πέμπτης 9 Ιουλίου τη Σύνοδο, κάνοντας λόγο για «επίδειξη αυτοκρατορικού μεγαλείου» από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί συστηματικά την ιστορική διπλωματία, προβάλλοντας το οθωμανικό παρελθόν με γενίτσαρους και εμβατήρια, με στόχο να ταπεινώνει διαρκώς την Ελλάδα. Ο Δημήτρης Νατσιός επεσήμανε ακόμη ότι η Τουρκία αναβαθμίστηκε σε όλους τους τομείς μέσα στη Σύνοδο, ενώ σχολίασε επικριτικά τη στάση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέναντι στην Άγκυρα.
Τι ακολουθεί για τους ελληνικούς και τουρκικούς εξοπλισμούς
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει η εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών στα F-35, ένα βήμα που οι διπλωματικές πηγές παρουσιάζουν ως απόδειξη ότι το ελληνικό πρόγραμμα εξοπλισμών προχωρά κανονικά. Οι πρώτες παραδόσεις των αεροσκαφών στην Ελλάδα τοποθετούνται μέσα στα επόμενα χρόνια, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Για την Τουρκία, αντίθετα, η διαδικασία πιστοποίησης προς το Κογκρέσο σχετικά με τα ρωσικά S-400 δεν έχει ακόμη ξεκινήσει, κάτι που κρατά το ενδεχόμενο επανένταξης στο πρόγραμμα F-35 στην Τουρκία μακριά από κάθε άμεση εξέλιξη.
