Ένα πρωτοφανές κύμα καύσωνα στην Ευρώπη έχει απλωθεί σε ολόκληρη τη δυτική πλευρά της ηπείρου, με τον Ιούνιο του 2026 να καταγράφεται ως ο θερμότερος στην ιστορία της περιοχής. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus, η Γαλλία και η Ισπανία βρίσκονται στο έλεος καταστροφικών πυρκαγιών, ενώ οι θερμοκρασίες έχουν ξεπεράσει κατά τόπους τους 44 βαθμούς Κελσίου. Πρόκειται για το τρίτο διαδοχικό κύμα καύσωνα του φετινού καλοκαιριού, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν για ολοένα πιο ακραία φαινόμενα.
Ρεκόρ θερμοκρασιών σε όλη τη δυτική Ευρώπη
Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας του αέρα στη δυτική Ευρώπη έφτασε τους 20,74 βαθμούς Κελσίου τον περασμένο Ιούνιο, δηλαδή περίπου 3 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Ιούνιος ήταν κατά 0,56°C θερμότερος από τον αντίστοιχο μέσο όρο και κατά 1,39°C θερμότερος από τα προβιομηχανικά επίπεδα, καθιστώντας τον τον δεύτερο θερμότερο Ιούνιο που έχει καταγραφεί ποτέ. Παράλληλα, οι ωκεανοί του πλανήτη κατέγραψαν θερμοκρασίες πρωτοφανείς για τα επιστημονικά δεδομένα.
Στην Ισπανία οι μέγιστες θερμοκρασίες έφτασαν τοπικά τους 43-44°C, με τη Βαρκελώνη να καταγράφει τους 40,7°C, την υψηλότερη θερμοκρασία των τελευταίων 112 ετών. Στη Γαλλία, αρκετές περιοχές κατέγραψαν έως 41°C, ενώ στο Λοντέβ ο υδράργυρος έφτασε τους 41,1°C με σχεδόν ολόκληρη τη χώρα να τίθεται υπό καθεστώς προειδοποίησης. Υψηλές θερμοκρασίες άνω των 40°C καταγράφηκαν επίσης στην Πορτογαλία, ενώ ασυνήθιστα έντονη ζέστη έπληξε ακόμη και τη Βρετανία. Το φαινόμενο τροφοδοτείται από έναν ισχυρό και επίμονο υποτροπικό αντικυκλώνα, που μεταφέρει θερμές αέριες μάζες αφρικανικής προέλευσης προς την Ιβηρική Χερσόνησο και τη Γαλλία.
Πυρκαγιές, θύματα και αντιδράσεις επιστημόνων
Η Σαμάνθα Μπούργκες, κλιματική επιστήμονας του Copernicus, δήλωσε ότι τα ρεκόρ αυτά αντανακλούν ένα κλιματικό σύστημα που συνεχίζει να συσσωρεύει θερμότητα, με αποτέλεσμα όλο και πιο έντονους καύσωνες, επίμονα θερμό ωκεανό και αυξανόμενους κινδύνους για ανθρώπους, οικοσυστήματα και υποδομές. Οι πύρινες λαίλαπες έχουν ισοπεδώσει τεράστιες εκτάσεις στη νότια Ευρώπη, αναγκάζοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να κινητοποιήσει πυροσβέστες και αεροπλάνα για να ενισχύσει τις εθνικές υπηρεσίες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι πυρκαγιές στην ΕΕ έχουν κάψει 56% περισσότερη γη από το συνηθισμένο για την εποχή. Στη Γαλλία οι καμένες εκτάσεις είναι τετραπλάσιες από τον μέσο όρο, φτάνοντας τα 354.000 στρέμματα, ενώ στην Ισπανία είναι διπλάσιες, με 551.280 στρέμματα να έχουν γίνει στάχτη. Στις Άλπεις, ένας 22χρονος πυροσβέστης έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια κατάσβεσης πυρκαγιάς, γεγονός που ανέδειξε τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι δυνάμεις πυρόσβεσης σε όλη τη νότια Ευρώπη.
Τι θα ακολουθήσει τις επόμενες εβδομάδες
Οι πολύ θερμές αέριες μάζες αναμένεται να παραμείνουν πάνω από την Ιβηρική Χερσόνησο και τη Γαλλία, με μόνο πρόσκαιρες αποκλιμακώσεις. Ωστόσο, ο πυρήνας των υψηλότερων θερμοκρασιών προβλέπεται να μετατοπιστεί σταδιακά ανατολικότερα, με αποτέλεσμα από τα μέσα Ιουλίου, και κυρίως μετά τις 17 του μήνα, η μεγαλύτερη ένταση της ζέστης να μεταφερθεί προς την κεντρική Μεσόγειο. Ιδιαίτερα η Σαρδηνία και η νότια Ιταλία αναμένεται να δουν θερμοκρασίες που ενδέχεται να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τους 41-42°C.
Όσον αφορά την Ελλάδα, η χώρα παραμένει προς το παρόν στην ανατολική περιφέρεια του αντικυκλωνικού πεδίου, όπου τα μελτέμια και οι διεισδύσεις ψυχρότερων αερίων μαζών από τα βορειοανατολικά περιορίζουν την ένταση του φαινομένου. Προς τα μέσα της ερχόμενης εβδομάδας πάντως, το ανατολικό άκρο του θερμού πεδίου αναμένεται να επηρεάσει κατά διαστήματα και την Ελλάδα, με τη θερμοκρασία να πλησιάζει τοπικά τους 38°C στις πιο ευάλωτες περιοχές. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο τρίτο δεκαήμερο του Ιουλίου, όταν θα φανεί κατά πόσο ο καύσωνας στην Ευρώπη θα επηρεάσει τελικά μεγαλύτερο τμήμα της χώρας.
