Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών συνεδρίασε στο πλαίσιο του θέματος «Μη Διάδοση» για να εξετάσει την εφαρμογή της Απόφασης 2231 της 20ής Ιουλίου 2015, με την οποία είχε εγκριθεί το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τη συνεδρίαση ζήτησαν το Μπαχρέιν και τα πέντε ευρωπαϊκά μέλη του Συμβουλίου, γνωστά ως Ε5. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι ανησυχίες για την απώλεια εποπτείας του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) επί των πυρηνικών δραστηριοτήτων της Τεχεράνης.
Διαβάστε επίσης: Η Ουάσινγκτον απαισιόδοξη για πυρηνική συμφωνία με το Ιράν
Διαφωνίες για την ισχύ των κυρώσεων
Τη συνεδρίαση ζήτησαν συνολικά έξι χώρες: το Μπαχρέιν και τα πέντε μέλη του Ε5, δηλαδή η Δανία, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Λετονία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στη συζήτηση αναδείχθηκε έντονη διάσταση απόψεων ανάμεσα στα μέλη του Συμβουλίου. Η Ρωσία και η Κίνα υποστήριξαν ότι η Απόφαση 2231 δεν βρίσκεται πλέον σε ισχύ, καθώς η εντολή της έληξε τον Οκτώβριο του 2025 και δεν ανανεώθηκε, τη στιγμή που είχαν ήδη επιβληθεί κυρώσεις στο Ιράν. Τα περισσότερα μέλη, αντίθετα, επέμειναν ότι οι κυρώσεις κατά της Τεχεράνης παραμένουν σε ισχύ και προειδοποίησαν ότι ο ΔΟΑΕ έχει απολέσει τη δυνατότητα πλήρους εποπτείας του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.
Σύμφωνα με την ενημέρωση που δόθηκε στο Συμβούλιο, η απώλεια πρόσβασης του ΔΟΑΕ εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τη διάδοση πυρηνικών όπλων. Οι εσωτερικές διαιρέσεις των μελών του Συμβουλίου ως προς το καθεστώς των κυρώσεων υπονομεύουν, όπως επισημάνθηκε, τη δυνατότητα μιας ενιαίας διεθνούς αντίδρασης απέναντι στο Ιράν. Τα περισσότερα κράτη-μέλη τόνισαν πάντως ότι η διπλωματική οδός παραμένει ανοικτή μέσω του μνημονίου κατανόησης που έχουν υπογράψει οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα αποκαταστήσει τις επιθεωρήσεις και θα περιορίσει την κλιμάκωση.
Η θέση της Ελλάδας και οι αντιδράσεις των Μεγάλων Δυνάμεων
Η Ελλάδα επιβεβαίωσε την αταλάντευτη δέσμευσή της στην παγκόσμια αρχιτεκτονική μη διάδοσης, τονίζοντας ότι το Ιράν οφείλει να δεσμευτεί σαφώς και άνευ όρων σε μια αποκλειστικά ειρηνική πυρηνική πολιτική. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, πρέσβειρα κ. Μπαλτά, υπογράμμισε ότι μια συνολική λύση μέσω διαπραγματεύσεων παραμένει ο μόνος δρόμος προς μια αξιόπιστη, επαληθεύσιμη και διαρκή ειρήνη, ικανή να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες για τη διάδοση πυρηνικών όπλων και να συμβάλει στην περιφερειακή σταθερότητα. Η ελληνική πλευρά εξέφρασε επίσης πλήρη αλληλεγγύη προς το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και άλλες χώρες της περιοχής που εξακολουθούν να αποτελούν στόχο επιθέσεων, ζητώντας την πλήρη και άνευ όρων αποκατάσταση της προγενέστερης κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ.
Από την πλευρά της, η Αναπληρώτρια Μόνιμη Αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών, πρέσβειρα Τάμι Μπρους, δήλωσε ότι οι ηγέτες του Ιράν έχουν μια ιστορική ευκαιρία να μεταμορφώσουν τη χώρα τους. Όπως ανέφερε, η πόρτα της διπλωματίας παραμένει ανοικτή και αποτελεί την προτιμώμενη οδό για τις ΗΠΑ, οι οποίες ωστόσο θα θεωρήσουν το Ιράν υπόλογο για κάθε παραβίαση της διεθνούς ειρήνης. «Εάν ανοίξετε πυρ κατά μη στρατιωτικών στόχων ή πλοίων, θα απαντήσουμε», προειδοποίησε η κ. Μπρους. Ανάλογο ήταν το μήνυμα και από τη Γαλλία, με τον Μόνιμο Αντιπρόσωπό της, Ζερόμ Μποναφόν, να δηλώνει ότι η αιτία της κρίσης είναι η συμπεριφορά του Ιράν, το οποίο παραβιάζει κατ’ εξακολούθηση τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της JCPOA, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη παραβίασε και τους όρους του μνημονίου κατανόησης που είχε υπογράψει με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι προειδοποιούν τα μέλη του Συμβουλίου
Η πλειοψηφία των κρατών-μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας ξεκαθάρισε ότι, εάν το Ιράν δεν αποκαταστήσει τις επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ, δεν περιορίσει την κλιμάκωση και δεν συμμορφωθεί με τις διεθνείς υποχρεώσεις του, οι πιέσεις και η αστάθεια στην περιοχή αναμένεται να ενταθούν περαιτέρω. Το μήνυμα που εκπέμφθηκε από τη συνεδρίαση ήταν ότι η διπλωματία παραμένει η μόνη ρεαλιστική διέξοδος, αλλά η ευθύνη για την αποκλιμάκωση βαρύνει πρωτίστως την Τεχεράνη.
