Περισσότεροι από 10.650 πλεονάζοντες θάνατοι καταγράφηκαν σε 27 ευρωπαϊκές χώρες μέσα σε μία μόλις εβδομάδα, από τις 22 έως τις 28 Ιουνίου, όταν κορυφώθηκε ο ιστορικός καύσωνας του Ιουνίου στη δυτική Ευρώπη. Τα επίσημα στοιχεία προέρχονται από το EuroMOMO, το ευρωπαϊκό δίκτυο παρακολούθησης της θνησιμότητας που υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων, πάνω από 9.000 άνθρωποι, ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω. Το ακραίο κύμα ζέστης προκάλεσε παράλληλα προβλήματα στην ενεργειακή τροφοδοσία, οδήγησε σε κλείσιμο σχολείων και κατέρριψε ρεκόρ θερμοκρασιών σε αρκετές χώρες της ηπείρου.
Ο καύσωνας του Ιουνίου σε αριθμούς
Τα στοιχεία του EuroMOMO συγκεντρώθηκαν από εθνικές στατιστικές θνησιμότητας σε 27 ευρωπαϊκές χώρες και περιλαμβάνουν πλεονάζοντες θανάτους από κάθε αιτία, όχι μόνο όσους συνδέονται άμεσα με τη ζέστη. Ο καύσωνας του Ιουνίου κορυφώθηκε στη Γαλλία, στην Ισπανία, στη Βρετανία και σε άλλες χώρες, με τις θερμοκρασίες να σπάνε ιστορικά ρεκόρ. Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν καταγράφηκε κανένας άλλος σημαντικός παράγοντας, όπως έξαρση της COVID-19 ή άλλης λοίμωξης, που θα μπορούσε να εξηγήσει την απότομη αύξηση των θανάτων εκείνη την εβδομάδα. Αντίθετα, τις οκτώ εβδομάδες που προηγήθηκαν, οι ίδιες χώρες κατέγραφαν κατά μέσο όρο περίπου 500 λιγότερους θανάτους την εβδομάδα από το αναμενόμενο, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο έντονη την αντίθεση με την περίοδο του καύσωνα.
Ανάμεσα στις 27 χώρες, η Γαλλία και το Βέλγιο ξεχώρισαν αρνητικά, καθώς ήταν οι μόνες που κατέγραψαν «πολύ μεγάλο πλεόνασμα» θνησιμότητας την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου. Στο Βέλγιο, το εθνικό ινστιτούτο δημόσιας υγείας Sciensano ανέφερε ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα θνησιμότητα που έχει καταγραφεί σε περίοδο καύσωνα από το 2000. Συγκεκριμένα, από τις 18 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου καταγράφηκαν 1.747 περισσότεροι θάνατοι από τους αναμενόμενους, με το ποσοστό της υπερβάλλουσας θνησιμότητας να φτάνει το 47,8%. Η πιο θανατηφόρα ημέρα ήταν η 27η Ιουνίου, με 641 επιπλέον θανάτους, κάτι που το Sciensano συνέδεσε με τη διάρκεια του καύσωνα και τις παρατεταμένα υψηλές θερμοκρασίες. Παράλληλα, ξεχωριστή επιστημονική μελέτη που δημοσιοποιήθηκε την ίδια περίοδο εκτιμά ότι περίπου 2.700 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονται με τη ζέστη μόνο στην Αγγλία και την Ουαλία, κατά τη διάρκεια των καυσώνων του Μαΐου και του Ιουνίου.
Οι αντιδράσεις των ειδικών
Ο επικεφαλής γιατρός του δανέζικου ινστιτούτου Statens Serum, που φιλοξενεί το EuroMOMO, Λάσε Βέστεργκααρντ, χαρακτήρισε το μέγεθος της αύξησης εξαιρετικά ασυνήθιστο για την περίοδο του έτους. «Είναι ασυνήθιστο να υπάρχουν τόσοι πλεονάζοντες θάνατοι αυτή την περίοδο του έτους. Είναι ειλικρινά πολύ μεγάλος ο αριθμός», δήλωσε ο Βέστεργκααρντ στο Reuters. Όπως εξήγησε ο ίδιος, είναι δύσκολο να ερμηνευθεί ένα τόσο υψηλό πλεόνασμα θνησιμότητας με άλλον τρόπο πέρα από την ακραία ζέστη, δεδομένου ότι δεν υπήρχε κανένας άλλος γνωστός παράγοντας που θα μπορούσε να συμβάλει σε αυτό το επίπεδο.
Οι επιστήμονες που μελέτησαν το φαινόμενο υποστηρίζουν ότι ο καύσωνας του Ιουνίου θα ήταν «πρακτικά αδύνατο» να εκδηλωθεί με αυτή την ένταση χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η οποία καθιστά τα κύματα καύσωνα συχνότερα, εντονότερα και μεγαλύτερης διάρκειας. Οι ηλικιωμένοι αναδεικνύονται ξανά ως η πιο ευάλωτη ομάδα, καθώς η ακραία ζέστη μπορεί να προκαλέσει θάνατο είτε άμεσα, μέσω θερμοπληξίας, είτε έμμεσα, επιδεινώνοντας καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα. Το γεγονός ότι πάνω από 9.000 από τους 10.650 θανάτους αφορούσαν ανθρώπους 65 ετών και άνω επιβεβαιώνει το πρότυπο που έχουν καταγράψει οι ειδικοί σε προηγούμενα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη.
Τι ακολουθεί
Το EuroMOMO σημειώνει ότι τα στοιχεία ενδέχεται να αναθεωρηθούν τις επόμενες εβδομάδες, καθώς προκύπτουν νεότερες καταγραφές θανάτων από τις εθνικές αρχές. Το δίκτυο δεν δημοσιοποιεί αναλυτικά στοιχεία ανά χώρα, ωστόσο η εικόνα που έχει ήδη σχηματιστεί για τη Γαλλία και το Βέλγιο θεωρείται ενδεικτική της έντασης που είχε ο φετινός καύσωνας του Ιουνίου σε σχέση με προηγούμενα αντίστοιχα επεισόδια.
