Το Κοινοβούλιο της Ουγγαρίας ενέκρινε μια σαρωτική συνταγματική αλλαγή που ανοίγει τον δρόμο για την απομάκρυνση του προέδρου Τάμας Σούλιοκ, στενού συμμάχου του Βίκτορ Όρμπαν. Η ψηφοφορία έγινε στη Βουδαπέστη, όπου ο νέος πρωθυπουργός Πέτερ Μαγιάρ πέτυχε την πλειοψηφία των δύο τρίτων που κατέχει το κόμμα του, Tisza. Η τροπολογία στοχεύει παράλληλα και τον πρόεδρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Πέτερ Πολτ. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη νομοθετική κίνηση της νέας κυβέρνησης, μετά το τέλος 16 ετών διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν.
Ψήφισμα με πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουδαπέστη
Οι βουλευτές ενέκριναν τη 17η τροποποίηση του ουγγρικού Συντάγματος με 139 ψήφους υπέρ και 6 κατά. Το εθνικιστικό κόμμα Fidesz του Βίκτορ Όρμπαν, μαζί με τον συμμαχικό σχηματισμό KDNP, επέλεξε να μποϊκοτάρει τη διαδικασία, καταγγέλλοντας απόπειρα εγκαθίδρυσης αυταρχικού καθεστώτος. Η ρύθμιση προβλέπει ρητά το τέλος της θητείας του Τάμας Σούλιοκ μία ημέρα αφότου τεθεί σε ισχύ, ενώ στη συνέχεια το κοινοβούλιο θα εκλέξει νέο πρόεδρο, καθώς το κόμμα Tisza διαθέτει την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων.
Η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται στον πρόεδρο της χώρας. Επαναφέρει την υποχρεωτική ηλικία συνταξιοδότησης στα 70 έτη για όλους τους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου, γεγονός που θα οδηγήσει στην απομάκρυνση τεσσάρων νυν δικαστών, μεταξύ αυτών και του προέδρου του δικαστηρίου Πέτερ Πολτ. Παράλληλα, εισάγεται όριο 12ετούς θητείας για τους βουλευτές και ιδρύεται ένα Εθνικό Γραφείο Ανάκτησης και Προστασίας Περιουσιακών Στοιχείων, με αρμοδιότητα τη δίωξη υποθέσεων διαφθοράς. Ο Πέτερ Μαγιάρ, φιλοευρωπαίος και συντηρητικός πολιτικός που είχε κερδίσει με συντριπτική πλειοψηφία τις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου, χαρακτήρισε την ψηφοφορία ολοκλήρωση «της συνταγματικής μεταρρύθμισης του καθεστώτος Όρμπαν».
Έντονες αντιδράσεις και προειδοποιήσεις για συνταγματική κρίση
Ο Τάμας Σούλιοκ, ηλικίας 70 ετών, μίλησε πριν από την ψηφοφορία για μια διαδικασία που παραβιάζει τις αρχές του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και της διάκρισης των εξουσιών. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θεωρεί τον εαυτό του ανεξάρτητο και ότι μια ενδεχόμενη επιβολή της απομάκρυνσής του θα προκαλούσε σοβαρή συνταγματική κρίση στην Ουγγαρία. Σύμφωνα με την τροπολογία, ο πρόεδρος έχει στη διάθεσή του πέντε ημέρες για να υπογράψει τον νόμο ή να παραιτηθεί εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος. Ο Πέτερ Μαγιάρ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση άρνησης θα ξεκινήσει η διαδικασία καθαίρεσής του μέσω του κοινοβουλίου.
Ο Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος βρίσκεται στις ΗΠΑ για να παρακολουθήσει την τελική φάση του Μουντιάλ, κάλεσε τους Ούγγρους πολίτες να αντισταθούν σε περίπτωση που ο πρόεδρος εκδιωχθεί με τη βία. Η μεταρρύθμιση δέχθηκε επίσης κριτική από διεθνείς οργανώσεις: η Διεθνής Αμνηστία έκρινε ότι ο Τάμας Σούλιοκ έχει δικαίωμα σε μια συνήθη διαδικασία, ενώ η Human Rights Watch υποστήριξε ότι οι συνταγματικές αλλαγές θυμίζουν πρακτικές της εποχής του Fidesz. Αντίθετη άποψη εξέφρασε ο πρώην πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Άντρας Μπάκα, του οποίου η θητεία είχε συντομευθεί επί Όρμπαν λόγω ανησυχιών για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος. Ο ίδιος δικαιολόγησε τις ενέργειες του Μαγιάρ, τονίζοντας στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η Ουγγαρία είχε μετατραπεί σε κράτος-όμηρος υπό τον Όρμπαν και ότι αξιωματούχοι όπως ο Σούλιοκ είχαν διοριστεί για να διασφαλίσουν την πολιτική επιβίωση του παλαιού συστήματος ακόμη και μετά από ενδεχόμενη εκλογική ήττα του Fidesz.
Τι ακολουθεί
Η μεταρρύθμιση παρουσιάζεται από την κυβέρνηση του Πέτερ Μαγιάρ ως μεταβατικό μέτρο, εν αναμονή της υιοθέτησης ενός νέου Συντάγματος, το οποίο αναμένεται να προκύψει έπειτα από δημόσια διαβούλευση. Το επόμενο διάστημα, όλα τα βλέμματα παραμένουν στραμμένα στον Τάμας Σούλιοκ και στην απόφαση που θα λάβει εντός των πέντε ημερών που προβλέπει ο νόμος. Ανάλογα με την επιλογή του, η Ουγγαρία μπορεί είτε να προχωρήσει ομαλά στην εκλογή νέου προέδρου από το κοινοβούλιο, είτε να βρεθεί αντιμέτωπη με παρατεταμένη πολιτική ένταση ανάμεσα στη νέα κυβέρνηση και τους πρώην συμμάχους του Βίκτορ Όρμπαν.
