Νέα ένταση ξέσπασε στα Στενά του Ορμούζ μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εξέφρασε την πρόθεσή του να κηρύξει τη θαλάσσια οδό αμερικανικό έδαφος. Η Τεχεράνη απάντησε άμεσα μέσω του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, ο οποίος χαρακτήρισε αδύνατη οποιαδήποτε προσπάθεια κατάκτησης του στενού. Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατήγγειλαν ιρανική επίθεση σε πλοίο της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας ADNOC, ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τον πήχη της κρίσης στην περιοχή.
Η αντιπαράθεση Ουάσιγκτον – Τεχεράνης για τα Στενά του Ορμούζ
Η αφορμή δόθηκε από τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ σε εκδήλωση στη Νέα Υόρκη, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι «πολύ σύντομα» θα κηρύξει τα Στενά του Ορμούζ έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ίδιος συνέδεσε τη δήλωσή του με τη στρατιωτική σύγκρουση που εξελίσσεται στην περιοχή, τονίζοντας ότι το Ιράν υφίσταται «πολύ σκληρή ήττα» και ότι κανένα πλοίο δεν μπορεί πλέον να διέλθει από το στενό χωρίς αμερικανική έγκριση.
Η απάντηση από την Τεχεράνη ήρθε λίγες ώρες αργότερα και είχε έντονα ειρωνικό ύφος. Ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι ανέφερε μέσω X ότι τα Στενά του Ορμούζ «δεν μπορούν να κατακτηθούν ούτε με ένα tweet ούτε με αεροπλανοφόρα, ούτε με την έκδοση διαταγής ούτε με προεκλογική ομιλία». Ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η χώρα του «δεν εκφοβίζεται από απειλές ούτε από επιδείξεις δύναμης» και ότι το στενό «ήταν, είναι και θα συνεχίσει να είναι ιρανικό». Πρόσθεσε μάλιστα ότι το άνοιγμα και το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού θα εξαρτάται αποκλειστικά από εντολές της ιρανικής ηγεσίας, κατηγορώντας παράλληλα την Ουάσιγκτον για «παραληρητικές δηλώσεις».
Στο ίδιο διάστημα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν, μέσω του κρατικού πρακτορείου WAM, ότι το Ιράν επιτέθηκε σε πλοίο της ADNOC την Παρασκευή 14 Αυγούστου, ενώ αυτό διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ. Η εταιρεία δεν ανέφερε τραυματισμούς, διευκρινίζοντας ότι η κατάσταση παραμένει υπό έλεγχο. Πρόκειται για το τρίτο περιστατικό εναντίον σκαφών της ADNOC μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, γεγονός που τα Εμιράτα αποδίδουν και πάλι στην Τεχεράνη.
Αντιδράσεις και διπλωματικό παρασκήνιο
Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ κάλεσε το Ιράν να σταματήσει τις «απρόκλητες επιθέσεις» και να επαναλειτουργήσει πλήρως τη θαλάσσια οδό. Ο διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των Εμιράτων, Άνουαρ Γκαργκάς, δήλωσε μέσω X ότι το Άμπου Ντάμπι θα υπερασπιστεί την κυριαρχία και τα συμφέροντά του, επιμένοντας παράλληλα στη διπλωματική οδό. «Θα διαφυλάξουμε τα δικαιώματά μας στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, συνεχίζοντας παράλληλα την πορεία του διαλόγου και δίνοντας προτεραιότητα στις διπλωματικές επιλογές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παρά την ένταση, δεν λείπουν και τα σημάδια αποκλιμάκωσης. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αρακτσί, αποκάλυψε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε συνομιλίες με το Ομάν για την πιθανή κοινή διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, καθώς και για τη δημιουργία εναλλακτικής ναυτιλιακής διαδρομής. Σύμφωνα με τον Ιρανό υπουργό, οι διαπραγματεύσεις «θα μπορούσαν να ολοκληρωθούν σύντομα» και είναι εντελώς ανεξάρτητες από οποιονδήποτε διάλογο με τις ΗΠΑ. Το Κατάρ και το Πακιστάν φέρονται να λειτουργούν ως δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Στο στρατιωτικό μέτωπο, η αμερικανική παρουσία στην περιοχή παραμένει ενισχυμένη. Το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, που βρίσκεται εκεί από το 2025, αναμένεται να αντικατασταθεί από το USS George Washington. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, υπερασπίστηκε τη διάρκεια των επιχειρήσεων στην περιοχή και υποβάθμισε αναφορές για προβλήματα στο πλήρωμα των αμερικανικών μονάδων.
Τι σημαίνει η αδιέξοδη αντιπαράθεση για τη διεθνή ναυσιπλοΐα
Τα Στενά του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, σε συνδυασμό με τα επεισόδια εναντίον πλοίων όπως αυτά της ADNOC, αυξάνει την αβεβαιότητα για την ασφάλεια της διεθνούς ναυτιλίας στην περιοχή. Οι παράλληλες διαπραγματεύσεις Ιράν και Ομάν για εναλλακτική διαδρομή δείχνουν ότι υπάρχει ανοιχτό κανάλι διπλωματίας, ωστόσο η τελική εξέλιξη παραμένει άγνωστη όσο συνεχίζεται η στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή.
