Η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά νέων στο πατρικό σπίτι σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2024. Το 67,3% των Ελλήνων ηλικίας 18 έως 34 ετών συνεχίζει να ζει με τουλάχιστον έναν γονιό, ποσοστό που τοποθετεί τη χώρα στην πέμπτη θέση πανευρωπαϊκά. Το φαινόμενο, που στις Ηνωμένες Πολιτείες περιγράφεται πλέον ως νέα κοινωνική τάση, στην Ελλάδα αποτελεί μακροχρόνια πραγματικότητα με άλλο όνομα.
Τα στοιχεία της Eurostat για τους νέους στο πατρικό σπίτι
Σύμφωνα με την Eurostat, το 49% των Ευρωπαίων ηλικίας 18 έως 34 ετών ζούσε το 2024 με τουλάχιστον έναν γονιό. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό εκτινάσσεται στο 67,3%, δηλαδή 18,3 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης. Το ποσοστό αυτό φέρνει την Ελλάδα στην πέμπτη θέση ανάμεσα στα κράτη-μέλη, πίσω μόνο από την Κροατία, τη Σλοβακία, την Πολωνία και την Ιταλία. Πρόκειται για αριθμούς που δείχνουν πως σχεδόν επτά στους δέκα νέους στην Ελλάδα δεν έχουν φύγει ακόμη από το πατρικό τους, μια εικόνα εντελώς διαφορετική από αυτή που καταγράφεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συγκριθεί η Ελλάδα με τη Δανία και τη Φινλανδία, όπου μόλις δύο στους δέκα νέους μένουν με τους γονείς τους. Η απόσταση ανάμεσα στα σκανδιναβικά κράτη και την Ελλάδα δεν αποδίδεται σε τυχαία στατιστική διακύμανση, αλλά αντανακλά διαφορετικές κοινωνικές συνήθειες που έχουν διαμορφωθεί εδώ και δεκαετίες. Στις χώρες της βόρειας Ευρώπης η αποχώρηση από το πατρικό σε νεαρή ηλικία θεωρείται σχεδόν αυτονόητη, ενώ στην Ελλάδα η παρατεταμένη παραμονή στο οικογενειακό σπίτι εντάσσεται στην καθημερινότητα χωρίς ιδιαίτερο προβληματισμό.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης
Η κατάταξη της Ελλάδας στην πέμπτη θέση πανευρωπαϊκά αναδεικνύει ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται κυρίως σε χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης. Οι χώρες που προηγούνται της Ελλάδας στη λίστα, δηλαδή η Κροατία, η Σλοβακία, η Πολωνία και η Ιταλία, μοιράζονται παρόμοια χαρακτηριστικά με τη δική μας χώρα όσον αφορά τους οικογενειακούς δεσμούς και τον τρόπο οργάνωσης της καθημερινής ζωής των νέων ενηλίκων. Αντίθετα, οι χώρες του βορρά, με τη Δανία και τη Φινλανδία να ξεχωρίζουν, ακολουθούν εντελώς διαφορετικό μοντέλο, όπου η ανεξαρτητοποίηση έρχεται πολύ νωρίτερα.
Η απόκλιση των 18,3 μονάδων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο δείχνει καθαρά πως η παραμονή στο πατρικό σπίτι δεν αποτελεί απλώς προσωρινή κατάσταση για τους Έλληνες νέους, αλλά ένα σταθερό χαρακτηριστικό της κοινωνικής δομής της χώρας. Το γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται τόσο ψηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη, με ποσοστό που αγγίζει τα δύο τρίτα του πληθυσμού αυτής της ηλικιακής ομάδας, επιβεβαιώνεται από τα ίδια τα στοιχεία της Eurostat για το 2024.
Το παράδειγμα της Αμερικής και η αλλαγή νοοτροπίας
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η επιστροφή στο πατρικό σπίτι θεωρούνταν παραδοσιακά ασυνήθιστη, το φαινόμενο αρχίζει να αποκτά ορατότητα μέσα από περιπτώσεις όπως αυτή μιας 33χρονης γυναίκας στο Ντιτρόιτ, η οποία επέστρεψε στο σπίτι των γονιών της κατά τη διάρκεια της πανδημίας και παρέμεινε εκεί έκτοτε. Η ίδια δεν πληρώνει νοίκι, μοιράζεται τα έξοδα των ψωνιών με την οικογένειά της και κατευθύνει τις οικονομίες της στη μουσική της καριέρα και στην απόκτηση μελλοντικού σπιτιού. Στα αμερικανικά κοινωνικά δίκτυα, και ιδίως στο TikTok, η τάση αυτή έχει αποκτήσει και όνομα, καθώς περιγράφεται ως «stay at home daughter».
Η αμερικανική εμπειρία παρουσιάζεται συχνά ως lifestyle επιλογή, ενώ στην Ελλάδα η ίδια πραγματικότητα λειτουργεί εδώ και χρόνια χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη ετικέτα. Η σύγκριση ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού αναδεικνύει πώς ένα φαινόμενο που για τους Έλληνες θεωρείται απλώς κανονικότητα, στις Ηνωμένες Πολιτείες συζητιέται πλέον ως νέα κοινωνική εξέλιξη που προκαλεί ενδιαφέρον. Τα στοιχεία της Eurostat για τους νέους στο πατρικό σπίτι επιβεβαιώνουν πως η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες όπου η παραμονή στην οικογενειακή στέγη διαρκεί περισσότερο απ’ όσο σε άλλα κράτη-μέλη της Ένωσης.
