Ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ ανακοίνωσε την κατάργηση του ΦΠΑ στο ρεύμα για τα βρετανικά νοικοκυριά, στην πρώτη μεγάλη οικονομική του απόφαση από τη θέση του πρωθυπουργού. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Ντάουνινγκ Στριτ την Τρίτη 21 Ιουλίου 2026, ο συντελεστής ΦΠΑ στους οικιακούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος θα μειωθεί από 5% σε 0%, με το μέτρο να τίθεται σε ισχύ από την 1η Οκτωβρίου. Η κίνηση έρχεται μόλις δύο ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του Μπέρναμ και εντάσσεται στη δέσμευσή του να αντιμετωπίσει την κρίση κόστους διαβίωσης που ταλανίζει τα βρετανικά νοικοκυριά.
Η κατάργηση του ΦΠΑ και η χρηματοδότηση του μέτρου
Με τη μείωση του ΦΠΑ στο ρεύμα, ένα μέσο νοικοκυριό αναμένεται να εξοικονομήσει περίπου 45 λίρες (περίπου 53 ευρώ) σε ετήσια βάση. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το κόστος του μέτρου για την περίοδο 2026-27 θα ανέλθει σε περίπου 850 εκατομμύρια λίρες, ενώ σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις η φοροελάφρυση αναμένεται να συγκρατήσει τον πληθωρισμό κατά 0,1%. Πρόκειται για μια κίνηση που στοχεύει να δώσει άμεση ανακούφιση στους πολίτες ενόψει του χειμώνα, μια περίοδο που παραδοσιακά επιβαρύνει σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς λόγω της αυξημένης κατανάλωσης ενέργειας.
Το κόστος της φοροελάφρυνσης θα καλυφθεί από την ακύρωση του κυβερνητικού προγράμματος ψηφιακής ταυτότητας, το οποίο είχε δρομολογήσει η προηγούμενη κυβέρνηση με προϋπολογισμό 1,8 δισεκατομμυρίων λιρών για τα επόμενα τρία χρόνια. Το πρόγραμμα, που είχε ανακοινωθεί τον περασμένο Σεπτέμβριο από τον Κιρ Στάρμερ με στόχο την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, είχε χαρακτηριστεί «φιάσκο» από διακομματική επιτροπή βουλευτών και είχε προκαλέσει έντονες ανησυχίες σε μια χώρα όπου παραδοσιακά δεν υπάρχουν δελτία ταυτότητας. Ο σχεδιασμός προέβλεπε ότι μέχρι το 2029 όλοι οι εργαζόμενοι θα έπρεπε να διαθέτουν ψηφιακό έγγραφο ταυτοποίησης για να αποδεικνύουν το δικαίωμά τους να εργαστούν.
Η μείωση του ΦΠΑ θα ισχύσει στην Αγγλία, τη Σκωτία και την Ουαλία, ενώ η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να παράσχει ισόποση χρηματοδότηση και στη Βόρεια Ιρλανδία, η οποία διέπεται από διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Το μέτρο θα ωφελήσει επίσης μικρές επιχειρήσεις που δεν είναι εγγεγραμμένες στο μητρώο ΦΠΑ, φιλανθρωπικά ιδρύματα και οίκους ευγηρίας που δικαιούνται τον μειωμένο συντελεστή. Οι προμηθευτές ενέργειας ενημερώθηκαν ότι οφείλουν να μετακυλίσουν τη μείωση σε όλους τους οικιακούς καταναλωτές, ακόμη και σε όσους βρίσκονται σε σταθερά τιμολόγια, όπως είχε συμβεί και με την αφαίρεση ορισμένων χρεώσεων τον περασμένο Απρίλιο.
Δηλώσεις Μπέρναμ και Χίλι – το νέο υπουργικό συμβούλιο
«Είπα ότι ήθελα να δώσω στους ανθρώπους μια ανάσα, και αυτό ακριβώς ανακοινώνω τη δεύτερη ημέρα μου ως πρωθυπουργός», δήλωσε ο Άντι Μπέρναμ. «Λαμβάνουμε άμεσα μέτρα για τη μείωση των φόρων στους λογαριασμούς ενέργειας, βάζοντας περισσότερα χρήματα στις τσέπες των ανθρώπων και επαναφέροντας την ελπίδα». Ο νέος υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι συμπλήρωσε: «Για πάρα πολύ καιρό, αμέτρητοι πολίτες πάλευαν να τα βγάλουν πέρα με το κόστος ζωής. Η σημερινή φοροελάφρυση στην ενέργεια θα δώσει στις οικογένειες μια ανάσα στους λογαριασμούς τους και μια αίσθηση σιγουριάς ενόψει του χειμώνα».
Ο Μπέρναμ ανέλαβε πρωθυπουργός τη Δευτέρα και προχώρησε άμεσα στη στελέχωση της κυβέρνησής του. Ο 66χρονος Χίλι, πρώην υπουργός Άμυνας που είχε παραιτηθεί τον προηγούμενο μήνα κατηγορώντας τον Στάρμερ ότι δεν επένδυε αρκετά στον στρατό, ανέλαβε το υπουργείο Οικονομικών, εκπλήσσοντας πολλούς παρά την πίεση που δεχόταν ο Μπέρναμ από συμμάχους του όπως ο Εντ Μίλιμπαντ και η Σαμπάνα Μαχμούντ. Ο Μίλιμπαντ διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών, ενώ η Ιβέτ Κούπερ ανέλαβε το υπουργείο Υγείας. Η Μαχμούντ παρέμεινε υπουργός Εσωτερικών και ο Πατ ΜακΦάντεν διατήρησε τη θέση του στο υπουργείο Εργασίας και Συντάξεων, με τον Γουές Στρίτινγκ να αναλαμβάνει την Άμυνα, την Άντζελα Ρέινερ τη Στέγαση και τον Άλεξ Νόρις τη Δικαιοσύνη. Η προηγούμενη υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ρίβς, ανακοίνωσε την αποχώρησή της από την κυβέρνηση μέσω social media, ευχόμενη επιτυχία στον διάδοχό της.
Τι ακολουθεί
Ο Τζον Χίλι αναμένεται να παρουσιάσει αναλυτική κοστολόγηση του σχεδίου, καθώς και ευρύτερο πακέτο μακροπρόθεσμων μέτρων για τη μείωση του κόστους διαβίωσης, στον πρώτο προϋπολογισμό της κυβέρνησης Μπέρναμ που θα κατατεθεί το φθινόπωρο. Σύμμαχοι του πρωθυπουργού έχουν ήδη κάνει λόγο για πιθανή μείωση του ανώτατου ορίου στις τιμές των εισιτηρίων λεωφορείων, καθώς και για προσωρινό πάγωμα των ενοικίων στον ιδιωτικό τομέα. Παράλληλα, η κατάργηση του ΦΠΑ αναμένεται να ενθαρρύνει τους καταναλωτές να αντικαταστήσουν τους λέβητες φυσικού αερίου με ηλεκτρικές αντλίες θερμότητας, καθώς η διαφορά τιμών μεταξύ αερίου και ρεύματος περιορίζεται.
Παράλληλα με τις εσωτερικές αποφάσεις, ο Μπέρναμ άνοιξε άμεσα κύκλο διεθνών επαφών. Η πρώτη του τηλεφωνική συνομιλία ήταν με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τη χαρακτήρισε «πολύ καλή» και ανέφερε ότι συζήτησαν τις εμπορικές σχέσεις, τη στρατιωτική συνεργασία και τις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης στα Στενά του Ορμούζ, συμφωνώντας να συναντηθούν σύντομα. Ακολούθησαν επαφές με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, τον καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, με βασικά θέματα τη στήριξη προς την Ουκρανία, την ενίσχυση της συνεργασίας στο ΝΑΤΟ και την επιδίωξη στενότερων σχέσεων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
