Ομάδα αστρονόμων ανακάλυψε στοιχεία που δείχνουν ότι ο Γαλαξίας μας αναποδογύρισε κυριολεκτικά «στο πλάι» ύστερα από μια καταστροφική σύγκρουση με έναν αδέσποτο γαλαξία. Το γεγονός τοποθετείται περίπου 10 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, πολύ πριν από τη γέννηση του Ηλιακού Συστήματος. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο Γαλαξίας αναποδογύρισε επειδή δέχθηκε μετωπικό πλήγμα από έναν νάνο γαλαξία γνωστό ως Gaia Sausage. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο Εθνικό Συνέδριο Αστρονομίας της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας στο Μπέρμιγχαμ.
Η μετωπική σύγκρουση που άλλαξε τη μορφή του Γαλαξία
Η αρχαία σύγκρουση συνέβη όταν ο Γαλαξίας βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Gaia Sausage, έναν νάνο γαλαξία που τελικά απορροφήθηκε σταδιακά. Ο δικός μας γαλαξίας ενσωμάτωσε τα άστρα του εισβολέα, όμως το χάος που προκλήθηκε πιθανότατα οδήγησε σε μια αναστροφή του δίσκου του κατά περισσότερο από 90 μοίρες. Η αναστροφή αυτή διαμόρφωσε τη σημερινή εικόνα του Γαλαξία όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Αστρονόμοι του Πανεπιστημίου του Durham χρησιμοποίησαν προσομοιώσεις σε υπερυπολογιστές για να αποδείξουν ότι γαλαξίες παρόμοιοι με τον δικό μας, όταν συγκρούονται με σχηματισμούς σαν τον Gaia Sausage, υφίστανται συχνά ένα φαινόμενο «αναστροφής δίσκου». Ο επικεφαλής της έρευνας, Kirill Batrakov, ανέφερε ότι το φαινόμενο «πιθανότατα διαρκεί τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια».
Η ανακάλυψη προέκυψε από τη μελέτη της ασυνήθιστα αργής περιστροφής των άστρων στο φωτοστέφανο του Γαλαξία, την αραιή και σχεδόν σφαιρική περιοχή που τον περιβάλλει. Τα περισσότερα από αυτά τα άστρα σχηματίστηκαν αρχικά σε μικρότερους γαλαξίες που συγχωνεύτηκαν με τον Γαλαξία με το πέρασμα του χρόνου. Παρατηρήσεις της αποστολής Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος έδειξαν ότι τα άστρα στον δίσκο κινούνται με ταχύτητα περίπου 220 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, ενώ εκείνα του φωτοστέφανου κινούνται πολύ πιο αργά, με μόλις 25 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Η μεγάλη αυτή διαφορά ταχύτητας ήταν το στοιχείο που οδήγησε τους ερευνητές να αναζητήσουν εξήγηση μέσω προσομοιώσεων εξέλιξης γαλαξιών.
Πώς εντοπίστηκε η σύγκρουση και τι σημαίνει για τον Γαλαξία
Η αρχαία αυτή σύγκρουση είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά το 2018, όταν διεθνής ομάδα αστρονόμων χαρτογράφησε την κίνηση των άστρων μέσω παρατηρήσεων της αποστολής Gaia. Μερικά από τα άστρα βρέθηκαν να ακολουθούν ιδιαίτερα εκκεντρικές, «λουκανικοειδείς» τροχιές, χαρακτηριστικό που οδήγησε τους επιστήμονες να τα συνδέσουν με τη διάλυση του νάνου γαλαξία κατά τη μετωπική του σύγκρουση με τον Γαλαξία. Οι ιδιόμορφες αυτές τροχιές αποτέλεσαν την πιο ισχυρή ένδειξη της γιγαντιαίας σύγκρουσης, χαρίζοντας στο φαινόμενο το όνομα Gaia Sausage. Οι ερευνητές του Durham βασίστηκαν σε αυτά τα δεδομένα για να συνδέσουν την αργή περιστροφή του φωτοστέφανου με το επεισόδιο της αναστροφής του δίσκου.
Η σύγκρουση αυτή θεωρείται πλέον η τελευταία μεγάλη συγχώνευση στην ιστορία του Γαλαξία και ένα γεγονός-ορόσημο που τον αναδιαμόρφωσε ριζικά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μετωπική σύγκρουση με τον Gaia Sausage συνέβαλε στη δημιουργία του κεντρικού εξογκώματος του Γαλαξία και καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τη δομή του φωτοστέφανού του. Η μελέτη, που παρουσιάστηκε στο Μπέρμιγχαμ ενώπιον της επιστημονικής κοινότητας, προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της κοσμικής ιστορίας του δικού μας γαλαξιακού συστήματος. Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Durham σημειώνουν ότι οι προσομοιώσεις τους σε υπερυπολογιστές παρέχουν πλέον ισχυρά εργαλεία για την κατανόηση του πώς γαλαξίες σαν τον δικό μας διαμορφώνονται μέσα από βίαιες συγκρούσεις δισεκατομμυρίων ετών πριν.
